- Vụ JTC hối lộ: Thứ trưởng Bộ GTVT làm việc với phía Nhật Bản (VOV). - Danh tính 10 cán bộ liên quan đến vụ JTC hối lộ 80 triệu yên (VOV). - Nghi án “nhận hối lộ”: Cựu Thứ trưởng Bộ GTVT cũng phải báo cáo (Soha). - Nguyên thứ trưởng bộ GTVT cũng phải giải trình (MTG). - Nghi án “nhận hối lộ”: Nguyên Thứ trưởng phải làm báo cáo nói gì? (Soha). - Từ cáo buộc nhận hối lộ: BQL các dự án Đường sắt có quyền hạn gì? (Soha). - TS Lê Đăng Doanh: Vụ nhận hối lộ 80 triệu yên, không làm rõ sẽ giảm uy tín của Việt Nam (MTG).
- Đọc tin tắc đường, Bộ trưởng Thăng vào cuộc ngay (VNN). - Bộ trưởng Bộ GTVT yêu cầu làm rõ sai phạm trong dự án Cầu Giẽ – Ninh Bình (SM).
- Tòa bác yêu cầu đòi bồi thường của ông Đoàn Văn Vươn (VOV). - Bác kháng cáo của gia đình ông Đoàn Văn Vươn (TT).
- Nhiều công an thay phiên hỏi, đánh nghi can bằng dùi cui (TT). - Các bị cáo công an nhận lỗi đánh chết người (MTG). - HĐXX bác yêu cầu “dẫn giải phó công an Tuy Hòa ra tòa“ (MTG). “Luật
sư cho rằng ông Lê Đức Hoàn, Phó Công an TP Tuy Hòa là người trực tiếp
chỉ đạo việc xét hỏi dẫn đến việc dùng nhục hình, gây ra cái chết của
anh Ngô Thanh Kiều. Tuy nhiên, dù tòa nhiều lần triệu tập nhưng ông Hoàn
vẫn cố tình vắng mặt đã thể hiện thái độ coi thường pháp luật.”
- Hạn chế phạm vi áp dụng hình phạt tử hình (VnEco).
- Hàng loạt sai phạm dần hé lộ (XD).
- Mở cửa Trung tâm hành chính công tỉnh Quảng Ninh (Giadinh.net).
- Bên lề cuộc hội La Hay (TP).
- Mỹ, Nhật, Hàn phản ứng trước việc Triều Tiên phóng tên lửa (VOV). - Kim Jong-un: Sẵn sàng cho chiến tranh 2015, tự lái xe tăng vào Seoul (GDVN). - Kim Jong-un chỉ đạo chuẩn bị cho chiến tranh 2015? (MTG).
- Cờ Nga đã cắm trên mọi cơ sở quân sự ở Crimea (DT). - Kosovo, Crimea, và những “tiền lệ” nguy hiểm (Infonet). - Sợ Nga, Ukraine “bấm bụng” đổ đống tiền vào quốc phòng (KT). - Kiev cho phép quân đội nước ngoài hiện diện ở Ukraine (GDVN). - 15.000 binh sĩ Ukraine muốn gia nhập quân đội Nga (MTG). - Cộng đồng người Tatars ở Crimea: sáp nhập vào Nga hay ở lại Ukraine? (MTG).
- Châu Âu “cấm cửa” công dân Crimea mang hộ chiếu Nga (TT). - Căng thẳng Nga – phương Tây vì Ukraine có dấu hiệu dịu dần (VOV). - LHQ sắp bỏ phiếu về vấn đề Crimea (Tin tức). - Trừng phạt nhau vì Ukraine: Nga – Mỹ “kẻ tám lạng người nửa cân” (Infonet).
Đập thủy điện Xayaburi đã hoàn thành được 30% -(RFA)Hành hung ngoài đường, hạ nhục sàm sỡ trong đồn và còn gì nữa? -(RFA) — Công an hành hung tín đồ Phật giáo Hòa Hảo -(RFA)
Thân phận nông dân Việt Nam -(RFA) — Nghĩa trang của người Chăm, một vấn đề văn hóa -(RFA) —Sáu cán bộ ngân hàng bị tạm giam -(RFA)
Khởi tố 6 cán bộ Ngân hàng Phát triển Việt Nam - (TP)
Họp báo Dự Luật HR 4254 chế tài CSVN vi phạm nhân quyền -(NV)
Công an mời luật sư “tham gia hỏi cung” khi đã xong -(NV) — Nhật, Thái Lan, Nam Hàn cảnh giác du khách Việt Nam -(NV)
Những quan chức Việt nào “dính chàm” trong các dự án ODA? -(Soha) –Mỹ trao đổi với người dân về ô nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng -(VOA)
Bộ trưởng Thăng chê chất lượng cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình - (VnEc) – Đường cao tốc bị “đội giá”: Bộ trưởng Thăng sẽ xử lý thế nào? - (ĐS&PL)
Luật pháp hay quan tòa xuê xoa thu hồi tài sản tham nhũng? -(TCTC) — Bốn chủ tịch xã tham ô tiền nông thôn mới -(TP)
“Cường hào mới” ở huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang: Nguyên Phó chủ nhiệm UBKT TW: “Chính quyền làm sai mà còn chèn ép dân thì tội nặng gấp đôi” - (PT)
Ai đã tiếp tay cho nguyên Giám đốc lâm trường MangYang chiếm đoạt đất của dân và tàn sát rừng – (TCTC)
Dư Âm Của Những Đám Tang -(Tưởng năng Tiến -RFA) — Từ ăn mày đến ăn mày dĩ vãng -(Viettusaigon -RFA)
Ðòn kinh tế của Mỹ với Nga -(Ngô nhân Dụng -NV) — Vladimir Putin, nhân vật của mùa Đông 2014 -(NV)
Thế thượng phong của Putin -(Nguyễn xuân Nghĩa -NV)
Geoff Dyer: Đường Chín Đoạn (viet-studies 25-3-14) — Một thân hữu dịch giùm bài A line with nine dashes mà tôi đã hồ hởi quảng cáo mấy hôm nay.◄◄
LMHT – Khi cán bộ chính trị kiềm tỏa người tri thức -(DL) — Mai Xuân Dũng – Việt Nam sẽ giống kịch bản Romania? -(DL)Khuất Đẩu – Nam mô chiếc áo cà sa! -(DL) – Nguyễn Minh Tuấn – Vì sao sinh viên Luật cần học lịch sử pháp luật? -(DL)
Minh Văn – Bản ngã là vô địch -(DL)
Thomas J. Vallely – Diễn từ nhận giải vì sự nghiệp văn hóa – giáo dục của Quỹ Văn Hóa Phan Chu Trinh năm 2014 -(DL)
Nelson Mandela – Bước đường dài đến tự do (11) -(DL) — Tương lai nào cho Đảng CSVN khi khước từ Lê Thăng Long? -(DL)
Thầy giáo Đinh Đăng Định: người thầy hết lòng vì đất nước, vì đồng bào -(DLB) — Chữ “Được” dưới thời Xã Nghĩa -(DLB)
Nguyễn Hữu Cầu – Người lính VNCH tôi không thể quên! -(DLB) — Thăm anh Nguyễn Hữu Cầu -(DLB)
Bất công xã hội là nguồn gốc của cách mạng lật đổ -(DLB) — Ăn 5 triệu con chó/năm -(DLB)
Chia sẻ với các bạn sinh viên mới ra trường -(Trần vinh Dự -VOA)
Tham nhũng ODA trong mắt đại diện EU -(VNN) — Nghi án hối lộ 16 tỷ: Lãnh đạo phải giải trình nói gì? -(VNN) — Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc : -‘Tôi sẽ chỉ đạo làm rõ nghi vấn ‘bôi trơn’ 2,8 triệu USD’ -(VNN) >>> Vụ hối lộ 16 tỷ: Ăn thua gì, còn nhiều đồng chí chưa lộ
Quan chức Việt Nam, những án tham nhũng ODA động trời -(VEF) — Nghi vấn bôi trơn 2,8 triệu đô: Dự án vẫn chậm -(VNN)
Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đinh La Thăng : - Nếu phát hiện cán bộ tham nhũng, tiêu cực như báo chí Nhật đã thông tin, sẽ xử lý nghiêm minh bất kể người đó là ai. -(VnEc)
Tiếp viên hàng không Việt Nam bị bắt tại Nhật vì nghi buôn lậu đồ ăn cắp -(TN) — TBT Nguyễn Văn Linh: Chuyện chỉ có thế thôi à? -(TVN)
Sớm hay muộn, lá bài nào cũng phải lật ngửa! -(TVN) -Trong
thời buổi CNTT phát triển như vũ bão hiện nay, trước sau gì “cặp đôi
hoàn hảo” truyền thông và bạn đọc sẽ “lật ngửa” tất cả các con bài.
Do có câu này, nếu không tôi cho cái này vào mục “XCCCCX”
Để tránh bị lừa, tôi nhất định phải dạy con “vô cảm” -(VNN) — Cực đoan sính ngoại, bớt ăn để sắm đồ ‘xịn’ cho con -(VEF)
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bắt đầu thăm chính thức Cuba -(VOV) >>> Gặp gỡ Hữu nghị Thanh niên Việt-Trung 2014
Nhân vụ tố nhận hối lộ: Đường sắt VN có bao nhiêu BQL dự án? -(Soha) >>>> Từ cáo buộc nhận hối lộ: BQL các dự án Đường sắt có quyền hạn gì? >>> Nghi án hối lộ 16 tỷ: Đề nghị cung cấp bằng chứng chuyển tiền
Cuộc sống của trẻ em nông thôn VN trong thời chiến qua ảnh -(Soha) — Quản lý… không giống ai! -(NLĐ)
Ông Đoàn Văn Vươn lại thua kiện UBND huyện Tiên Lãng -(TN) — Vận động ủng hộ Hoàng Sa, Trường Sa -(NLĐ)
GIẤY MỜI, GIẤY TRIỆU TẬP VÀ QUYỀN CÓ LUẬT SƯ ĐƯỢC PHÁP LUẬT QUY ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO? – Luật sư Hà Huy Sơn -(Boxitvn)
Tại sao Trung Quốc lại đầu tư lớn vào tỉnh Nam Định, và đâu là mục tiêu sâu xa? -Hoàng Mai -(Boxitvn)
Từ vụ tước bằng của Thạc sỹ Đỗ Thị Thoan -(Boxitvn) — Khi cán bộ chính trị kiềm tỏa người tri thức -(Boxitvn)
Lại thêm một trò hề của công an Cộng sản. -(Nguyễn tường Thụy)
CÔNG THỨC CỨNG CỦA MỌI SÁNG TẠO VĨ ĐẠI -(Nguyễn tường Thụy)
Trương Văn Dũng và câu chuyện “Tử Gia Cát năng tẩu sinh Trọng Đạt” -(Nguyễn tường Thụy)
Nhục -Dạ phương Thảo – (Quechoa)
Truyền thông Trung Quốc “nói ra nói vào” về quan hệ Việt Nam – Nhật – (GDVN) >>> Ý đồ của Trung Quốc bị New Delhi bóp chết trong trứng nước >>>> Biển Đông: TQ trang bị cho Hạm đội Nam Hải tàu khu trục Type 052D
Người dân Mễ Trì vẫn lập bàn thờ, căng biển làng văn hóa để đòi đường -(GDVN) >>> Thanh Hóa: Còn nhiều lái xe làm Phó Chánh Văn phòng
Vụ JTC – Nghĩ về việc bác Thăng “thần tốc” -(Dân trí)
Mót củi ở Sài Gòn -(PLTP) >>> Tiền Giang: Tài xế xe buýt đình công >>> Người ám sát tổng thống Ngô Đình Diệm
Tiếp viên Vietnam Airlines bị Nhật bắt -(BBC) – Nữ tiếp viên Vietnam Airlines bị bắt tại Nhật -(VOA) – Nữ tiếp viên Vietnam Airlines bị bắt ở Nhật -(RFA)
‘Đừng viết theo cảm tính cá nhân’ -(BBC) – Cây bút Trường Yên phản bác lại các luận điểm trong bài ‘Chính quyền nhát hơn gián?’ của Nguyễn Quảng.
Vụ hối lộ ở Tổng công ty đường sắt: Mâu thuẫn giữa các nhóm lợi ích? -(RFA) >>> Tòa phúc thẩm bác bỏ kháng án của ông Đoàn Văn Vươn
- Kết nối DN FDI và nội địa: “Người đã nửa cân, ta vẫn chưa đủ 8 lạng” (Seatimes). - Chuyên gia Nhật: “Việt Nam đã rơi vào bẫy thu nhập trung bình” (TBKTSG).
- Ngân hàng VDB: ‘Hội tụ’ nhiều giám đốc chi nhánh tại tòa (Seatimes). - Hồi kết cho cuộc “thâu tóm” Sacombank của đại gia Trầm Bê (PT).
- Thị trường lao dốc, VN-Index mất mốc 600 điểm (TN). - Phiên giao dịch chiều 26/3: Tranh nhau tháo chạy, 2 sàn lao dốc (ĐTCK). - Chứng khoán lao dốc, các đại gia mất 2.400 tỷ đồng (Vef). - Từ PVN-Index, IFRC mong muốn phát triển nhiều sản phẩm mới (ĐTCK). - Nội tháo chạy, ngoại gom vào trong phiên 26/3 (ĐTCK).
- Gói 50.000 tỷ: Chỉ là chiêu “đánh động” thị trường (ĐS&PL). - Ông Nguyễn Văn Đực: Gói 50.000 tỉ sẽ thất bại nếu tạo nhóm độc quyền (Seatimes). - Bất động sản đang khởi sắc nhưng hàng trăm dự án phải tạm dừng (LĐ).
Cổ đông Sacombank phản đối gay gắt việc sáp nhập -(Soha) — “Ổn định hơn mới nên nghĩ đến bỏ trần lãi suất” -(VnEc)Sức mua tháng 3: Tiếp đà giảm mạnh – (ĐĐK) — Bầm dập dưa hấu xuất khẩu -(TP)
Vinashinlines nộp đơn phá sản, chính thức bị “khai tử” -(ĐS&PL) —- “Paris trong lòng Hà Nội” sau 7 năm đã hoang tàn, tối tăm – (Soha)
Thành tích CPI giảm: Hai bộ ‘ghè’ nhau -(VEF) — Trầm Bê, ván cờ 3 năm ‘luộc’ xong Sacombank -(VNN)
Nợ của Vinashin đang được “tái cơ cấu” thế nào? -(VnEc) >>> Chứng khoán chiều 26/3: Thị trường suy sụp >>> Sẽ có thêm 120.000 tỷ đồng cho bất động sản >>> Ôtô trong nước ngóng… Bangkok Motor Show
Nghi ngờ số vốn 100 tỉ USD đổ vào VN -(TN) — Xuất khẩu Việt Nam tăng nhanh bậc nhất châu Á -(VnEx)
Doanh nghiệp được vay tiền để “cứu” nông dân thời cúm gia cầm -(SM) >>> Thị trường rau sạch mong manh đứng bên bờ suy sụp
Lạng Sơn: Hàng ngàn xe dưa hấu ùn tắc ở cửa khẩu -(NLĐ) >>> Nông sản tắc nghẽn ở cửa khẩu – Hơn 1 tuần nay, hàng ngàn xe chở dưa hấu và các loại trái cây khác bị ùn ứ, tắc nghẽn tại cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn
Những sai phạm nghìn tỷ chấn động tại Ngân hàng VDB -(GDVN)
Vụ mía “đắng” ở Long An -(DV)
EU cảnh báo các sản phẩm tiêu dùng nguy hiểm nhập từ Trung Quốc -(PLTP)
- Đặc sắc Giỗ tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng 2014 (Tin tức).
- Thêm bằng chứng Chánh Tín mượn nhà (KT). - Một phần cái giá của sự nổi tiếng (DT).
GIÁO DỤC-KHOA HỌC- Cần điều chỉnh để có sự công bằng cho trường ngoài công lập (NB&CL). - Ưu tiên cấp đại học, “ghẻ lạnh” trường dạy nghề? (VOV).
- GS Phạm Minh Hạc: Cần quên đi khái niệm ‘điểm sàn’! (MTG). - “Năm phương án bảo đảm chất lượng đầu vào” xây dựng theo nguyên tắc nào? (ND).
- Hướng nghiệp cho thí sinh đam mê học ngành điện hạt nhân (TTXVN). - “Hãy chọn một nghề nghiệp khiến bạn luôn mỉm cười” (GD&TĐ).
- Là người Việt, mẹ sẽ không dạy con… (GDVN).
Ai không để cử nhân thất nghiệp?
-(VNN) -Theo bản tin cập nhật thị trường lao động quý I-2014 do
Bộ LĐ-TB&XH cùng Tổng cục Thống kê công bố ngày 21/3, đã có thêm
72.000 lao động thuộc nhóm có trình độ ĐH, CĐ bị thất nghiệp so với số
thất nghiệp ở quý IV-2012.
Ngựa lạ” ở đền Phù Đồng chỉ bị xê dịch… 50m -(VOV) — Đắp “quái thú” ở Lăng Ngô Quyền: Lòe phong thủy,tiêu 20 tỷ -(ĐV)
HV Công nghệ bưu chính viễn thông: 27 điểm được miễn học phí -(Infonet) >>> Đại học KH&CN Hà Nội tuyển sinh: Phỏng vấn bằng tiếng Anh
- Ba bé sơ sinh chết sau khi tiêm vắc-xin: bắt y tá (Tin tức). - Để thai chết lưu, bệnh viện hứa “hỗ trợ” 30-40 triệu đồng (Soha).
- Gần 900 cầu treo yếu cần sửa gấp (DT).
- Hoảng hồn khi thấy xác chuột chết khô trong gói bim bim (Soha). - Sự thật bó tay về công ty sản xuất bim bim có chuột chết khô (KT).
Sự thật chua chát đằng sau đoạn ghi âm tố Chánh Tín -(Soha)Bị chém quỵ bên mâm cơm giữa ban ngày -(VNN) >>> Gọi nhân tình của vợ đến nhà rồi đâm chết >>> Bà mẹ thoát chết sau 2 nhát đâm của nghịch tử >>> Cô dâu 15 tuổi bụng bầu ngỡ ngàng khi chú rể bị bắt
Tình trạng ‘tham nhũng’ lòng hâm mộ -(VNN) >>> Cứ cởi đồ là nổi tiếng?! >>> Chưa thỏa thuận bồi thường, đã phá cây, lấn đất.
Hai nữ sinh uống thuốc sâu tự vẫn -(VOV) — Hai nữ sinh uống thuốc sâu tự tử, để lại thư tuyệt mệnh -(Soha) >>> Xót lòng cảnh bé gái bị làm nhục, trở thành bà mẹ nhí ở tuổi 12
Một du khách Úc bị xe tông chết tại Mũi Né -(TN) >>> Xét xử 5 cựu sĩ quan công an dùng nhục hình: Bức xúc, nôn nóng là… đánh >>> Án chung thân cho cô gái 19 tuổi dùng dao truy sát kẻ trộm điện thoại
Giật điện thoại trong túi áo người đi đường – (NLĐO) – Không có tiền tiêu xài, hai thanh niên rủ nhau đi cướp thì bị trinh sát tóm gọn khi vừa ra tay giật điện thoại. >>> Thiếu tiền nộp phạt vi phạm giao thông, trộm máy tính hàng xóm >>>> Vì rượu, cha đâm chết con trai bằng một nhát dao
Nhà trưởng công an xã bị ném “bom xăng”, hai mẹ con bỏng nặng -(Infonet) >>> Vì sao nữ tiếp viên Vietnam Airlines bị cảnh sát Nhật Bản bắt?
Ngã ngửa “tung tích” công ty sản xuất bim bim có chuột chết khô ở HN -(GDVN)Vừa đi làm xa về, treo cổ tự vẫn trong phòng ngủ -(DT)
Hà Nội: Tranh khách, “cò” bến Mỹ Đình đâm trọng thương đối thủ -(DV) >>> Ngang nhiên nổ súng bắn người gần trụ sở công an >>> Nổ súng cảnh cáo người hất cảnh sát lên nóc capo >>>> Hải Phòng: UBND phường xây bịt lối đi của dân
Mường Lát (Thanh Hóa): Ngang nhiên nổ mìn, khai thác đá trái phép -(DV) >>> Thái Nguyên: Trụ sở Ban quản lý các Khu công nghiệp bị dân rào chắn >>> Không nên khuyến khích hành vi phạm luật
Bình Định: Bắt hung thủ sát hại dã man một phụ nữ -(PLTP)
- Pakistan đàm phán trực tiếp với Taliban (TTXVN/Tin tức).
- Nga xem nhẹ việc bị loại khỏi ‘sân chơi’ G-8 (Tin tức). - Thế giới đâu chỉ có mỗi phương Tây! (PT). - Bị phương Tây trừng phạt, Nga xoay hướng về Đông (TBKTSG).
- TQ bị nghi lợi dụng MH370 để hoạt động tình báo (KP). - Núi lửa, sóng dữ tại Ấn Độ Dương cản trở việc tìm kiếm MH370 (VOV). - Malaysia: Máy bay cháy động cơ, hành khách phát hoảng (DT). - Những hành khách trên chuyến bay định mệnh MH 370 (TTXVN). - Vụ máy bay mất tích: 12 máy bay lại vào cuộc tìm MH370 (TP). - Malaysia nhận được ảnh 122 mảnh vỡ nghi của MH370 (TTXVN). - MH370 rơi ở Ấn Độ Dương: Không tặc hay lỗi phi công (Seatimes).
- Cuộc chiến pháp lý “nhiều triệu USD” trong vụ MH370 (TTXVN). - Cuộc tìm kiếm MH370 tiếp tục, gia đình nạn nhân suy sụp (TTVH). - Hành khách MH370 có thể đã bất tỉnh ở độ cao hơn 13.000 m? (TTVH). - Trung Quốc hoài nghi về kết luận của Malaysia vụ MH370 (TQ). - Nghi vấn mới sau vụ mất tích của chuyến bay MH370 (ANTĐ). - Một hãng luật Mỹ khởi kiện Malaysia Airlines và Boeing vì chuyến bay MH370 (TN).
Nguyên thủ Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản gặp nhau tại Hà Lan -(RFA) — Miến Điện cấm xuất khẩu gỗ tròn -(RFA)
Tổng thống Đài Loan đề nghị gặp trực tiếp thủ lãnh biểu tình -(RFA) —- Philippines và lực lượng Hồi giáo Moro sắp ký hòa ước vĩnh viễn -(RFA)
TQ có thể thành lập lực lượng đặc biệt để đánh chiếm Senkaku -(Soha) – Trung Quốc sắp xây kênh đào nhân tạo lớn nhất châu Á -(TTXVN)
VOA tăng hoạt động hướng tới châu Á và châu Phi -(VOA) – Ba tổng thống Mỹ và một bí ẩn mang tên Putin -(VNN)
Moscow: Việc loại bỏ Nga khỏi G8 ‘phản tác dụng’ -(VOA) –Tổng thống đầu tiên Ukraine cảnh báo thế chiến nếu Nga xâm lăng Ukraine -(VOA)
Tài phiệt Ukraina giàu có thế nào -(TVN) — Phụ nữ Ukraina cấm vận sex trai Nga vì Crưm -(VNN) —-Hàng vạn người Alaska muốn sáp nhập Nga -(VNN)
Malaysia: Vị trí cuối cùng của MH370 ở vùng biển phía tây Australia -(VOA) — Bão tố sắp ập xuống Malaysia Airlines, Boeing? -(VNN)
Triều Tiên phóng hai tên lửa về phía Nhật -(VnEc) — Triều Tiên: Trung Quốc ‘là kẻ thù của chúng ta!’ -(ĐV)
Kim Jong-un: Sẵn sàng cho chiến tranh 2015, tự lái xe tăng vào Seoul -(GDVN)
30 trực thăng Apache của Đài Loan dễ dàng đánh bại 2 sư đoàn Trung Quốc – (TNO) >>> Hé lộ báo cáo tối mật về chiến tranh biên giới Trung – Ấn
Ba cha con cựu tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak bị đề nghị án tử hình -(PLTP) —- Bắc Triều Tiên : « Ngoại giao tên lửa » -(RFI)
Trung Quốc sẽ có lực lượng tàu ngầm nguyên tử hùng hậu trước cuối 2014 -(RFI) — Cựu lãnh đạo phong trào phản kháng Ô Khảm xin tị nạn tại Mỹ -(RFI) — Chủ tịch Trung Quốc đến Pháp -(RFI) — Lyon : Biểu tình kêu gọi nhân quyền cho người Tây Tạng -(RFI)
Cờ Nga được kéo lên tại tất cả các đơn vị quân đội ở Crimée -(RFI) — Khủng hoảng Ukraina làm kẹt chiến lược « xoay trục » sang Châu Á của Mỹ -(RFI) — Tại La Haye, cận vệ của Tổng thống Obama say rượu bị đuổi về nước -(RFI) — Quốc hội Mỹ rút bỏ dự án cải cách Quỹ Tiền tệ Quốc tế -(RFI)Venezuela : Ba tướng không quân bị bắt vì cáo buộc chuẩn bị đảo chính -(RFI) — Venezuela bắt tướng lĩnh ‘muốn đảo chính’ -(BBC)
Đối lập Đài Loan lên án cảnh sát đàn áp biểu tình -(RFA)
Chính phủ Malaysia bị chỉ trích về cách xử lý vụ máy bay mất tích -(VOA)
Tổng thống Ukraine cảnh báo thế chiến nếu Nga xâm lăng Ukraine -(VOA)
Tổng thống Obama đưa lãnh đạo Nhật, Hàn ngồi lại với nhau -(VOA)
Tổng thống Obama họp với EU, NATO tại Brussels -(VOA)
Mỹ nhắc lại ủng hộ Philippines trong vấn đề Biển Đông -(VOA)
Đường chín đoạn
Trích đoạn,
từ cuốn "Cuộc tranh đua của thế kỷ: Kỷ nguyên cạnh tranh mới với
Trung Quốc, và cách để Mỹ chiến thắng" ("The Contest of the
Century: The New Era of Competition with China--and How America Can
Win") của
Geoff A.Dyer.
Đào Anh Dũng
dịch, theo:
http://www.viet-studies.info/kinhte/LineWithNineDashes_Dyer.htm
Đường chín đoạn
Nếu như sự kiện
chìm tàu Cheonan gây ra nhiều quan ngại sâu sắc cho khu vực Đông-Bắc
Á đối với Trung Quốc, thì tín hiệu đánh động khu vực Đông-Nam Á lại
đến từ nơi bình thường hơn: Uỷ ban của Liên Hợp Quốc về Ranh giới
Thềm lục địa.
Năm 2009, cơ quan
còn khá xa lạ này của Liên Hợp Quốc đã đặt ra hạn chót mà các nước
trong khu vực phải nộp Hồ sơ quốc gia về ranh giới ngoài Thềm lục
địa tại biển Nam Trung Hoa cùng rất nhiều bãi đá, đảo nhỏ và bãi cạn
của nó. Biển Nam Trung Hoa có một danh sách đồ sộ và phức tạp các
nước tuyên bố chủ quyền ở đó. Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam tuyên
bố chủ quyền đối với hầu khắp vùng biển và đảo; Philippines, Brunei
và Malaysia đều chỉ tuyên bố chủ quyền đối với một phần nhỏ. Công
ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển đem lại một bộ khung cho hoạt
động lập pháp quốc tế để phân xử các tranh chấp như vậy, một thủ tục
xử theo án lệ với ngôn ngữ luật chính xác nhằm hạ nhiệt những phản
ứng đầy cảm tính. Tuy nhiên trong trường hợp biển Nam Trung Hoa thì
kết quả hoàn toàn trái lại. Sau khi Việt Nam và Malaysia ra tuyên bố
chung, Trung Quốc đã rất giận dữ. Bắc Kinh cũng có thông điệp riêng,
khẳng định: "Trung Quốc có chủ quyền không thể tranh cãi trên các
đảo ở biển Nam Trung Hoa và các vùng nước liền kề." Bên cạnh thông
điệp ngoại giao bằng ngôn từ, Bắc Kinh còn gắn kèm một bản đồ khu
vực này, ở đó tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc được đánh dấu bởi
một đường gồm 9 đoạn.
Bản đồ "đường 9
đoạn" không phải mới: nó được vẽ lần đầu tiên vào những năm 1920 bởi
các nhà bản đồ học Trung Quốc, và được sử dụng như là bản đồ bán
chính thức vào năm 1947 dưới thời Tưởng Giới Thạch - nhà lãnh đạo
Quốc Dân đảng, trước khi những người Cộng Sản giành được chính
quyền. Nhưng đây là lần đầu tiên nó được sử dụng trong một tuyên bố
chính thức của Trung Quốc tại một diễn đàn quốc tế. Và đối với nhiều
quốc gia Đông-Nam Á, nó là dấu hiệu cho sự ngạo mạn mới của Trung
Quốc. Trông giống chữ U lớn, "đường 9 đoạn" bắt đầu từ bờ biển
Tây-Nam Trung Quốc, uốn lượn xuống sát theo đường bờ biển Việt Nam,
uốn cong qua vùng ven biển Malaysia và Brunei, cuối cùng trở về đại
lục Trung Quốc sau khi liếm sát vùng ven biển Phillipines. Về phạm
vi, nó chiếm gần như toàn bộ vùng biển Nam Trung Hoa, ngoại trừ một
dải hẹp bên cạnh đường bờ biển của các nước khác trong khu vực.
Trung Quốc nói bản đồ này là sự phản ánh "các quyền lịch sử" của họ
do đã kiêm soát các đảo khác nhau trong vài thế kỷ. Người Trung Quốc
đôi khi bảo rằng bản đồ hình chữ U trông giống "lưỡi bò"; một người
(tôi) mới gặp đã mô tả nó, ít hoa mỹ hơn một chút, như "dái thòng".
Sách Trắng mới
nhất về quốc phòng của Trung Quốc tuyên bố "chúng tôi sẽ không bao
giờ tìm kiếm ngôi vị bá chú" - một câu đã nhàm tai và là một trong
những câu cửa miệng trong chính sách của Trung Quốc. Song ở nhiều
thủ đô khác của châu Á, nơi mà những tuyên bố về "các quyền lịch sử"
tất yếu sẽ nhắc họ nhớ lại vị trí lệ thuộc mà họ đã phải chịu đựng
trong suốt những thời đại trước đây của thế lực Trung Quốc, thì cái
phạm vi tuyệt đối, gây sốc của bản đồ Trung Quốc khiến họ cảm thấy
rõ rệt một nỗ lực giành lấy ngôi vị bá chủ. Một nhà ngoại giao Thái
Lan tâm sự khi Trung Quốc đưa ra bản đồ gồm "đường 9 đoạn": "Chúng
ta có lẽ đã không quá kinh ngạc đến vậy. Nhưng hãy nhìn mà xem, họ
thật sự đang cố gắng tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết mọi thứ -
điều đó thật đáng giật mình."
Một trong những
hệ quả của 500 năm thống trị của hải quân phương Tây ở châu Á là
những cái tên được dùng phổ biến cho nhiều khu vực đảo ở biển Nam
Trung Hoa - bãi đá Mischief, bãi Macclesfield, đảo Woody, và bãi cạn
Scarborough. Khoảng 60 bãi đá ở biển Nam Trung Hoa được chia chủ yếu
thành hai nhóm: Quần đảo Hoàng Sa ở phía Bắc và Trường Sa xa hơn về
phía Nam. Suốt vài thập kỷ, các tranh chấp xem ai sở hữu những khu
vực đảo này chỉ là sự kiện bên lề ít được biết đến, ngay cả khi
Trung Quốc và Việt Nam Cộng Hòa chiến tranh chớp nhoáng giành nhau
một số đảo vào năm 1974, kết quả là Trung Quốc chiếm quyền kiểm soát
Hoàng Sa, và lại chiến tranh vào năm 1988. Nhưng trong 5 năm gần
đây, các tranh chấp ấy nhanh chóng trở thành một cơn bão thật sự của
nền địa-chính trị hiện đại. Biển Nam Trung Hoa là nơi mà những lo
ngại của Mỹ và Đông-Nam Á, về sự tăng cường quân sự của Trung Quốc,
đã bắt đầu có sự tương đồng. Về phía Mỹ, các tuyên bố chủ quyền của
Trung Quốc đã rung chuông báo động mối de dọa trong dài hạn đối với
trật tự trên biển của Mỹ. Còn về phía các nước châu Á tuyên bố chủ
quyền thì tranh chấp còn liên quan tới cả dầu, hải sản và chủ nghĩa
dân tộc mãnh liệt.
Bề ngoài có lẽ
chỉ là vài miếng đất không đáng kể, nhưng lợi ích kinh tế mà những
đảo đang bị tranh chấp ở biển Nam Trung Hoa đem lại có thể rất lớn.
Ở Trung Quốc, biển Nam Trung Hoa đôi khi được gọi là "Đại Khánh trên
biển" - Đại Khánh vốn là một mỏ dầu được tìm thấy vào những năm 1950
ở Đông-Bắc Trung Quốc, một cứu cánh cho nền kinh tế theo đường lối
Mao Trạch Đông trong thời kỳ đóng cửa kinh tế, và là thành phần chủ
đạo trong công tác tuyên truyền của Cộng Sản đảng về tự lực cánh
sinh lao động chăm chỉ. Các dự đoán của Trung Quốc ước tính có
khoảng 213 tỷ thùng dầu ở biển Nam Trung Hoa, không kém nhiều so với
lượng dữ trự của Ả-Rập Xê-Út. Ứơc tính khác của Trung Quốc cho rằng
ở đó có đủ khí tự nhiên dùng trong 400 năm, với mức tiêu thụ như
hiện nay. (Một số dự đoán cá nhân thì đưa ra con số kém lạc quan hơn
nhiều - một phần vì nhiều lượng dầu là gần như không thể tái tạo -
cho rằng lượng dữ trữ khoảng 2,5 tỷ thùng). Nếu mỏ dầu tiềm năng là
không đủ thì biển vẫn đầy hải sản, làm tăng sức hút của nó đối với
những tàu cá Trung Quốc và Việt Nam, vốn đã thấy nguồn cung tại các
vùng đánh bắt truyền thống gần bờ của họ ngày càng suy giảm do đánh
bắt quá tay, nên họ buộc phải tiến vào những khu vực xa bờ hơn,
những vùng nước tranh chấp. Trung Quốc là nhà tiêu thụ hải sản lớn
nhất thế giới (và là nhà xuất khẩu), hải sản cũng cung cấp một nửa
lượng protein trong bữa ăn hàng ngày của người Việt Nam. Đối với cả
hai quốc gia, đánh bắt hải sản là ngành công nghiệp có tầm quan
trọng bị đánh giá thấp.
Khi mà những xích
mích đã gia tăng trong vài năm gần đây, Trung Quốc quả quyết rằng
các quốc gia khác chính là nguyên nhân, và họ đưa ra một chút bằng
chứng khẳng định điều ấy. Bắc Kinh phẫn nộ trước việc Malaysia và
Việt Nam gửi báo cáo chung tới Liên Hợp Quốc, mà Trung Quốc coi đấy
là bằng chứng rằng các nước khác đang kết bè chống lại nó. Các quan
chức Trung Quốc lớn tiếng phản đối quan điểm cho rằng Trung Quốc là
nước duy nhất không có quyền khai thác tài nguyên dầu ở biển Nam
Trung Hoa. "Có tới 700 giếng dầu tại những khu vực mà chúng tôi tin
là của chúng tôi, vậy mà người ta lại lên án sự cương quyết của
chúng tôi" - một quan chức Trung Quốc nói với tôi như vậy. Họ cũng
lưu ý tới sự tăng cường hạ tầng tại các vùng đảo bị kiểm soát bởi
các quốc gia khác, đặc biệt là Việt Nam tại Trường Sa - nơi Việt Nam
kiểm soát 29 vùng đảo. Bắc Kinh cũng khăng khăng rằng nỗ lực của
Washington can dự vào tranh chấp đã tiếp thêm động lực cho Việt Nam
và Phillipines để đối đầu với Trung Quốc. Nhiều người Trung Quốc
chắc chắn rằng Mỹ đang chống lại họ tại biển Nam Trung Hoa. "Trung
Quốc không phải nước khơi mào những vấn đề này và còn lâu mới là thủ
phạm gây ra tổn hại" - ông Thôi Thiên Khải, cựu Thứ trưởng Bộ Ngoại
giao, trở thành Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ từ năm 2013, nói - "thay
vào đó, Trung Quốc là một nạn nhân bị buộc phải chịu những tổn hại."
Những nước tuyên
bố chủ quyền khác lại kể câu chuyện rất khác. Họ nói tới sự hiện
diện hải quân của Trung Quốc tuy gia tăng từ từ nhưng có tính quyết
định tại khu vực trong suốt một thập kỷ gần đây, tới sự tăng cường
có chủ đích các căn cứ quân sự trên một số đảo mà Trung Quốc kiểm
soát, là một phần của quá trình ngấm ngầm khẳng định chủ quyền. Các
hình ảnh vệ tinh về đảo Woody (tiếng Việt: Phú Lâm, tiếng Trung:
Yongxing) thuộc Hoàng Sa đã chứng minh điều ấy. Đảo nhỏ này cách 200
dặm về phía Nam căn cứ tàu ngầm tại Hải Nam. Nó không có dân bản địa
cũng như nguồn cấp nước tự nhiên, song chỉ vài năm gần đây nó trở
thành một thành trì quân sự được gia cố vững chắc. Một cổng chính
vừa được xây dựng tại một khu vực đã được nạo vét. Đồng thời, phần
đất liền được mở rộng để làm một đường băng cho các máy bay quân sự:
các hình ảnh vệ tinh cho thấy một dải đất hẹp dài gần gấp hai lần so
với đảo. Có một dải đất hẹp khác cho thấy con đường dài 1 dặm nối
giữa đảo với một bãi nhỏ khác - mà bây giờ được dùng làm trung tâm
kiểm soát các hoạt động hải quân trong khu vực. Năm 2012, Bắc Kinh
tuyên bố rằng thị trấn chính của đảo, tức Tam Sa, trở thành đơn vị
hành chính chính thức. Có một tòa nhà chính quyền địa phương với
tường được sơn trắng, với những chiếc cột cao theo phong cách tân-cổ
điển và một mái vòm lớn, trông giống phiên bản thu nhỏ của Capitol ở
Mỹ. Vào ngày nó được tuyên bố thành đơn vị hành chính chính thức,
một quan chức nông nghiệp địa phương, tên là Xiao Jie, đến từ Hải
Nam đã được gửi tới thị trấn bằng chuyến tàu 20 giờ để đảm nhiệm
cương vị lãnh đạo. "Không có đất trồng trọt ở đây" - ông ấy nói trên
cương vị mới - "mục tiêu chủ yếu là bảo vệ chủ quyền trên biển của
quốc gia".
Các chính phủ ở
Đông-Nam Á chỉ trích Bắc Kinh vì thực hiện chiến lược "miệng nói tay
làm". Nếu gặp dịp, Việt Nam và Phillipines có thể kể vanh vách những
biểu hiện của Trung Quốc mà họ coi là hành động bắt nạt. Việt Nam
chỉ ra rằng 2 trong số 9 đoạn ở bản đồ nổi tiếng của Trung Quốc ấy
là thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam theo luật quốc tế, tức
là vùng 200 dặm vượt quá đường cơ sở của một quốc gia theo luật quốc
tế. Năm 2007, Bắc Kinh gây áp lực buộc Exxon Mobile và vài công ty
dầu khí nước ngoài khác phải dừng các hoạt động khoan thăm dò tại
vùng ven biển Việt Nam - một sự kiện đôi khi được coi là khởi đầu
cho giai đoạn xích mích hiện nay. Năm 2011, các tàu của chính phủ
Trung Quốc đã cắt cáp của 2 tàu thăm dò dầu khí cho Petro Việt Nam.
Hai tháng sau, một tàu Phillipines đang nghiên cứu địa chấn trong
vùng biển tranh chấp đã bị 2 tàu của chính phủ Trung Quốc buộc phải
rời đi. Hàng năm, những nhà cầm quyền Trung Quốc đều tạm thời cấm
đánh bắt hải sản tại một số vùng ở biển Nam Trung Hoa, mà họ nói là
để bảo vệ nguồn cung, song quyết định ấy không được sự đồng thuận
của các chính phủ khác. Cứ mỗi năm, Trung Quốc lại bắt giữ hàng tá
ngư dân vi phạm lệnh cấm đánh bắt đó.
Thật khó mà không
nghĩ rằng đấy là một kế hoạch dài hạn, có tính toán nhằm dần dần
khẳng định quyền kiểm soát khu vực. Vậy nhưng, cũng như nhiều biến
động mà ở đấy sức mạnh to lớn bên trong Trung Quốc bắt đầu bùng
phát, còn một khía cạnh khác trong sự cương quyết mới đây của Trung
Quốc tại biển Nam Trung Hoa, đó là áp lực tích tụ từ bên dưới buộc
phải họ phải mạnh tay hơn. Hành xử của Trung Quốc tại biển Nam Trung
Hoa là một trong những ví dụ rõ ràng nhất cho thấy các nhóm lợi ích
đua tranh nhau đã uốn nắn chính sách ngoại giao như thế nào - sự
phân chia quyền lực là điều mà giới lãnh đạo Trung Quốc đã chứng
kiến. Một loạt cơ quan khác nhau của chính phủ phải chịu trách nhiệm
chồng chéo nhau đối với những yếu tố góp phần khẳng định sự hiện
diện của chính phủ họ tại biển Nam Trung Hoa, và đôi khi họ tranh
cãi nhau để chứng tỏ sự hiện diện của mình. Người Trung Quốc nhanh
chóng nhận ra điều này, và gọi các nhóm khác nhau ấy là "9 con rồng"
- một sự liên hệ với truyền thuyết cổ xưa về một vua rồng có 9 đứa
con, có thể bắt gặp ở vô vàn bức tranh tường "khuấy động vùng biển".
Một trong những
áp lực từ bên dưới đó đến từ các chính quyền địa phương. Chính quyền
đảo Hải Nam, nơi có căn cứ hải quân mới, chịu trách nhiệm quản lý
Trường Sa và Hoàng Sa, suốt 2 thập kỷ vừa qua đã thử tổ chức những
chuyến du lịch hạng sang tới các đảo như một phần kế hoạch phát
triển của riêng họ. Trong vài năm gần đây, sự ngăn cản của những nhà
cầm quyền tại trung ương đối với các hoạt động này đã giảm dần. Các
hãng du lịch ở Hải Nam giới thiệu với khách hàng những gói dịch vụ
bơi lặn xa hoa tại Hoàng Sa, và hiện nay có một cuộc đua thuyền giữa
Hải Nam và Hoàng Sa. Những công ty dầu khí lớn, thuộc các thành phần
quyền lực nhất và liên kết chặt chẽ nhất của nền công nghiệp do nhà
nước sở hữu, cũng vừa ra sức vận động chính phủ tăng cường tuyên bố
chủ quyền tại khu vực. Năm 2012, CNOOC - một trong 3 công ty dầu khí
lớn - đã mời các công ty dầu khí nước ngoài cùng khai thác 9 mỏ dầu
tại những khu vực còn tranh chấp, mà một số mỏ dầu trong đó thuộc
vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Ngay cả trong
những cơ quan trực thuộc chính phủ Trung Quốc đang quản lý các hoạt
động tại khu vực, thì cũng có các nhóm lợi ích đua tranh nhau. Cục
quản lý Nghề cá chịu trách nhiệm điều phối hoạt động đánh bắt tại
những vùng nước của Trung Quốc, nhưng cơ quan Gíam sát Hàng hải
Trung Quốc cũng tiến hành các hoạt động thực thi luật pháp trong khu
vực. Như bất cứ cơ quan tốt nào khác, họ đều cố thể hiện tầm quan
trọng của mình để có thêm ngân sách, vốn đã phình ra nhanh chóng
trong vài năm gần đây. Họ thậm chí còn có một câu cửa miệng để biện
minh cho những chức năng đôi khi lẫn lộn và chồng chéo của mình:
"Hãy chộp lấy những gì bạn có thể chộp được trên biển, rồi sau đó
hãy phân chia trách nhiệm giữa các cơ quan". Bộ Nông nghiệp, nơi
chịu trách nhiệm về nghề cá, quản lý một hệ thống khen thưởng cho
các cá nhân, những người "mạnh mẽ và dũng cảm trong việc bảo vệ chủ
quyền của Trung Quốc": còn các quan chức thì được thưởng vì đã đuổi
nhiều tàu thuyền nước ngoài ra khỏi những vùng nước mà Trung Quốc
tuyên bố chủ quyền. Với hàng tá tàu và máy bay trong tay, các cơ
quan này cũng có vai trò trong việc mở rộng phạm vi tuyên bố chủ
quyền của Trung Quốc. Trong khi việc sử dụng hải quân có thể bị coi
là một động thái gây phẫn nộ, thì các tàu thực thi luật pháp lại có
thể hiện thực hóa tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc một cách ít trực
diện hơn.
Còn 2 yếu tố khác
đằng sau nỗi lo ngại sâu sắc của khu vực Đông-Nam Á. Không chỉ có sự
gia tăng tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc làm dấy lên lo ngại trong
khu vực, mà còn có sự mập mờ của nó. Chẳng ai biết rõ mình đang đối
mặt với vấn đề gì. Ngay cả khi bản đồ "đường 9 đoạn" đã tồn tại suốt
vài thập kỷ, thì Trung Quốc cũng chưa bao giờ thực sự xác định lãnh
thổ theo bản đồ ấy. Có những lúc, các quan chức Bộ Ngoại giao cố làm
dịu các lo ngại, bằng cách nói rằng những tuyên bố chủ quyền của
Trung Quốc chỉ áp dụng với các vùng đảo và vùng đất bên trong đường
9 đoạn thôi. Một tuyên bố như thế sẽ vẫn kéo theo một loạt tranh
chấp khó khăn, dù phạm vi ít hơn nhiều so với việc tuyên bố chủ
quyền đối với toàn bộ khu vực trên bản đồ. Thế nhưng có những lúc
khác, các quan chức và các nhà phân tích Trung Quốc lại nói rằng
"quyền sở hữu" lịch sử đối với biển Nam Trung Hoa đem lại cho họ
những độc quyền đối với mọi thứ bên trong đường 9 đoạn. Những người
khác lại đề xuất rằng khu vực bên trong đường 9 đoạn là một phần
trong "các vùng nước chủ quyền" của Trung Quốc. Bành Quang Khiêm,
một tướng lĩnh diều hâu cao cấp của Giải phóng quân Nhân dân Trung
Hoa, thì bảo rằng các vùng nước bên trong "đường 9 đoạn" là "vùng
đất màu xanh... của Trung Quốc" và là một khu vực "thuộc sở hữu" của
Trung Quốc. Nỗ lực của CNOOC thực hiện các hợp đồng dầu khí bên
trong các vùng nước tranh chấp và các lệnh cấm đánh bắt mà Trung
Quốc áp đặt đã cho thấy quan điểm chính thức là rất khác quan điểm
do Bộ Ngoại giao đưa ra. Sự mập mờ ấy có thể bộc lộ vài điều. Có thể
là sự linh hoạt trong quan điểm của Trung Quốc, được điều chỉnh sau
các cuộc đàm phán. Nhưng cũng có thể là Trung Quốc đang thử theo cả
hai con đường: những nhà ngoại giao kiên định với các tuyên bố chủ
quyền phạm vi hẹp, trong khi hành động thực tế lại nhắm tới một phạm
vi bao quát hơn nhiều.
Còn một vấn đề về
tầm vóc nữa. Khi làm việc với Trung Quốc, những quốc gia khác ít cảm
thấy sự bình đẳng về chủ quyền, mà phần nhiều thì cứ như là họ buộc
phải ngồi cạnh một con voi lớn có thể đập bẹp họ. Sự khác biệt rất
lớn về tầm vóc ấy khiến cho những động thái của Trung Quốc dường như
nguy hiểm đối với các hàng xóm hơn những gì mà Bắc Kinh nhận thức.
Những nước tuyên bố chủ quyền của Đông-Nam Á muốn thảo luận đa
phương về các tuyên bố chủ quyền khác nhau, với niềm tin rằng chỉ có
thảo luận đa phương mới cho phép họ nói chuyện một cách bình đẳng.
Vì sợ hãi các quốc gia khác sẽ liên minh nhờ đó, Trung Quốc kiên
quyết rằng từng quốc gia nên làm việc theo cơ chế song phương. Đối
với những nước nhỏ hơn, sự kiên quyết đàm phán song phương của Trung
Quốc giống như một kiểu bắt nạt. Một chính khách cấp cao tới từ một
nước Đông-Nam Á nói: "Quan điểm của Trung Quốc là 'vấn đề không phải
tính đúng đắn trong tuyên bố chủ quyền của chúng tôi; nếu chúng tôi
nói đó là của chúng tôi thì có nghĩa rằng đó là của chúng tôi'".
Để có quan hệ tốt
với Trung Quốc, thì những phản ứng dữ dội trong khu vực trước thái
độ của Trung Quốc tại biển Nam Trung Hoa dường như vừa được một cú
hích nhẹ từ sự xoay trục linh hoạt của Mỹ. Nếu như có một khu vực mà
Washington vẫn chiếm ưu thế mang tính quyết định so với Bắc Kinh,
thì nó ở trong nghệ thuật hắc ám của truyền thông mật báo. Tháng Ba
năm 2009, Jeff Bader - giám đốc phụ trách khu vực châu Á của Hội
đồng An ninh Quốc gia, và James Steinberg - Thứ trưởng Ngoại giao,
đã tới Bắc Kinh để tham gia một loạt cuộc họp với những người đồng
cấp phía Trung Quốc. Biển Nam Trung Hoa là một trong những đề tài
được chú trọng trong các cuộc họp. Vài tuần sau, báo New York Times
đăng một câu chuyện nói rằng Trung Quốc giờ đây coi biển Nam Trung
Hoa là một "lợi ích cốt lõi".
Trong ngoại giao,
những câu chữ ngắn ngủi có thể mang theo sức mạnh to lớn. Trong ngôn
ngữ mã hóa của nền ngoại giao Trung Quốc, hai từ này vô cùng quan
trọng. Các "lợi ích cốt lõi" khác là Đài Loan và Tây Tạng, những nơi
mà đảng Cộng Sản Trung Quốc sẽ dời cả những ngọn núi để giành lấy sự
thống trị. Việc mô tả biển Nam Trung Hoa bằng các câu chữ như vậy
thật sự đã cho thấy một sự tăng cường căn bản, một dấu hiệu rằng
Trung Quốc không bao giờ nhân nhượng hay đàm phán. Các quan chức
Trung Quốc thực tế đã thể hiện tâm thế không nhân nhượng trong suốt
những cuộc họp, đưa ra vài bài giảng về các quyền của họ tại biển
Nam Trung Hoa. Thế mà Jeff Bader và James Steinberg vẫn quả quyết
rằng công thức "các lợi ích cốt lõi" dễ gây bùng nổ ấy không bao giờ
được sử dụng trong những cuộc họp của họ - dù chính điều này còn gây
tranh cãi - cả từ phía các thuộc cấp của ông Dai lẫn từ phía một số
thành viên trong đoàn đại biểu Mỹ. ("Hillary dường như vừa dọn dẹp
lại bộ nhớ của mình" - một quan chức Mỹ chua cay như vậy). Tuy
nhiên, dù nguồn gốc của cụm từ "lợi ích cốt lõi" có là gì thì Trung
Quốc cũng đã bị rơi vào thế khó. Chính phủ Trung Quốc không thể xác
nhận lời tuyên bố mà lại không gây phẫn nộ cho khu vực Đông-Nam Á.
Nhưng chẳng ai trong số họ có thể chính thức phủ nhận câu chuyện, vì
sợ vấp phải sự chỉ trích của những người dân tộc chủ nghĩa rằng họ
đã yếu đuối. Thay vào đó, Bắc Kinh im lặng gắm nhấm nỗi đau.
Nếu câu chuyện
"lợi ích cốt lõi" bị cường điệu hóa, thì đó là loại cường điệu mà cả
khu vực đều tin ngay lập tức, vì nó có vẻ ăn khớp với hành xử thực
tế của Trung Quốc. Thuật hùng biện của Washington, kể từ năm 2010,
thỉnh thoảng dựa vào những khẩu hiệu vụng về cùng với dòng chữ "Mỹ
đang quay lại" ở châu Á. Song câu chuyện thực sự lại là cánh cửa mở
chờ đón Washington bước vào một khu vực mà ở đó sự lo ngại Trung
Quốc đang lên nhanh. Ở Phillipines chẳng hạn, đã có sự phấn khích
rộng khắp khi Hải quân Mỹ bị buộc phải rời khỏi căn cứ của nó tại
vịnh Subic năm 1992, còn những nhà lãnh đạo kiểu Gloria Arroyo đã
chào đón Trung Quốc như một "người anh cả". Nhưng các tàu chiến của
Mỹ giờ đây đang quay lại với tần suất lớn chưa từng thấy, còn tổng
thống mới của Phillipines, ông Benito Aquino đã tuyên bố năm 2012:
"Chúng ta cần đoàn kết chống lại những hành động tấn công từ phía
Trung Quốc".
Về cơ bản, Trung
Quốc đã bắt đầu phải hứng chịu tai hại từ sự bất nhất căn bản trong
chiến lược của họ. Vào giai đoạn tốt nhất trong 2 thập kỷ, Bắc Kinh
đã theo đuổi hai mục tiêu riêng biệt. Họ có một chiến lược quân sự
cố gắng đẩy lui dần Mỹ về phía Thái Bình Dương và giành quyền kiểm
soát lớn hơn tại các vùng biển gần Đại lục. Đồng thời, họ có hoạt
động ngoại giao dồn dập nhằm ngăn cản các hàng xóm tạo thành một
liên minh cô lập nó. Thế nhưng họ điều chỉnh hai mục tiêu không ăn
khớp nhịp nhàng. Họ càng chống Mỹ và càng gia tăng tuyên bố về lãnh
thổ thì họ càng khiến khu vực thêm chào đón Washington. Trung Quốc
đã gặp hết trở ngại này đến trở ngại khác về chiến lược. Rốt cuộc
lại làm vững mạnh thêm những đồng minh trụ cột của Mỹ ở Đông-Bắc Á.
Đồng thời, hành xử của Trung Quốc ở biển Nam Trung Hoa tạo điều kiện
cho Mỹ gắn bó hơn với các quốc gia Đông-Nam Á. Shi Yinhong, học giả
Trung Quốc và là người hâm mộ Otto von Bismarck, nói một cách buồn
bã: "Chúng tôi thu được toàn những kết quả trái với những gì mong
đợi".
Kinh nghiệm của
Mỹ trong thế kỷ 19 cho thấy phạm vi mà chiến lược của Trung Quốc
nhắm tới là sai lầm. Suốt gần 2 thế kỷ, Mỹ đã tuyên bố sở hữu một
khu vực và đã cố gắng ngăn những thế lực lớn khác không thể áp đặt
ảnh hưởng mang tính quyết định ở Tây Bán Cầu. Một nhà ngoại giao
Trung Quốc từng dè dặt đặt vấn đề: "Tại sao chúng ta không có học
thuyết Monroe của riêng mình?". Ông ấy nhanh chóng tự kiểm duyệt, vì
Trung Quốc không thừa nhận bất kỳ sự tự tin nào như vậy, nhưng không
quá khó hiểu tâm trạng chán chường đằng sau câu hỏi ấy. Với một số
người Trung Quốc, Mỹ sử dụng tiêu chuẩn kép khi cách ra sức ngăn cản
Trung Quốc có được cùng loại ảnh hưởng mà Mỹ đang lợi dụng ở sân sau
của mình. Việc so sánh quan điểm hướng tới các vùng biển gần Đại lục
của Trung Quốc với học thuyết Monroe đã từng bị coi là một cái gì đó
ngạo mạn. Nhưng khi những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc thêm
phần cứng rắn thì phép so sánh lại bắt đầu tỏ ra hợp lý. Những cái
gọi là "đường 9 đoạn" và các tuyên bố về "những quyền lịch sử" là gì
nếu không phải lời khẳng định cho một ý thức sở hữu và quyền hành
thống trị khu vực nào đó? Thế nhưng một lịch sử rất khác đằng sau
học thuyết Monroe đã cho thấy rõ sự bất đồng căn bản giữa cái nhìn
của Trung Quốc về chính mình với cái nhìn của nhiều quốc gia châu Á
về Trung Quốc. Sức mạnh hải quân Mỹ từ những năm 1890 chắc chắn là
một yếu tố cho phép Washington mở rộng quyền lực của mình, song
không phải yếu tố duy nhất. Một yếu tố khác quan trọng không kém là
sự chào đón hào phóng mà Mỹ có được ở phần lớn khu vực Mỹ La-tinh
cũng vào thời gian đó. Học thuyết Monroe không được áp dụng ở bán
cầu không chào đón nó: tại nhiều vùng của Mỹ La-tinh, nó được hoan
nghênh.
Khi Brazil đăng
cai Hội nghị hợp tác xuyên-Mỹ lần thứ ba vào năm 1906, thì nhân vật
chủ đạo là Elihu Root, Bộ trưởng Ngoại giao dưới thời Teddy
Roosevelt, đang công du khắp khu vực Mỹ La-tinh để giải thích những
tác động của học thuyết Monroe. Elihu Root đã được chào đón nồng
nhiệt, vì nhiều chính phủ Nam Mỹ thấy rằng học thuyết Monroe không
phải sự áp đặt của thế lực Mỹ mà là sự bảo đảm cho họ độc lập khỏi
sự cai trị của thực dân châu Âu. Sự tin tưởng vào Washington lớn tới
mức những người Brazil đổi tên tòa nhà diễn ra hội nghị thành
Palacio Monroe - cái tên vẫn được giữ khi tòa nhà trở thành trụ sở
vĩnh viễn của Thượng viện. Joaquim Nabuco, một trong những người
Brazil nhiều ảnh hưởng nhất thời đại vì vai trò trong công cuộc xóa
bỏ chế độ nô lệ, đã vui mừng công bố rằng mình là một "người theo
chủ nghĩa Monroe". Ông ấy nói: "Đối với tôi, học thuyết Monroe có
nghĩ rằng chúng ta tự tách mình khỏi châu Âu một cách hoàn toàn và
kiên quyết như mặt trời với mặt trăng vậy". Tất nhiên, trong vài
thập kỷ sau Chiến tranh Thế giới thứ II, khi mà Mỹ tham gia lật đổ
những chính phủ do dân bầu ra ở Guatemala những năm 1950, ở Brazil
những năm 1960, và ở Chile những năm 1970, thì cái nhìn của khu vực
về sự cần thiết có Mỹ đã thay đổi chóng mặt. Chủ nghĩa chống-Mỹ
nhanh chóng trở thành một phần của DNA chính trị khu vực Mỹ La-tinh.
Kể từ đó, nhiều chính phủ cố đẩy lùi Washington theo đúng cách mà
các nước châu Á hiện nay đang làm với Trung Quốc. Song thực tế thì
tòa nhà Thượng viện Brazil được đặt tên sau khi Monroe nhấn mạnh cái
cách mà khu vực đó hiểu học thuyết của ông ấy vào thời gian ấy.
Sự giận dữ tại
châu Á, vốn đã bắt đầu thành hình từ năm 2010, sẽ không dễ cho Trung
Quốc có thể đảo ngược, ngay cả khi Trung Quốc thử quay về một dạng
"ngoại giao nụ cười" khác. Năm 2010 không phải một ngọn lửa bùng lên
giây lát trên chảo, mà nó cho thấy một sự thay đổi trật tự chính trị
dài hạn ở châu Á, trong đó nhiều chính phủ nhận thức rằng những lợi
ích của họ có điểm chung với những lợi ích của Washington. Trở ngại
cho Trung Quốc không phải tạm thời nếu nghiên cứu sâu hơn về hai
quốc gia trọng yếu tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, hai quốc gia
khác nhau rất nhiều về chính trị, văn hóa và lịch sử, nhưng là hai
quốc gia đang bộc lộ bản năng giống nhau trước sự trỗi dậy của Trung
Quốc: Australia và Việt Nam.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét