Cựu công tố viên gửi thư cho tử tù: ‘Tôi xin lỗi’

Nguyễn Hoài An (dịch) – “Tôi hy vọng Thượng đế sẽ nhân từ với tôi. Nhưng tôi cũng hiểu rằng tôi không xứng đáng với điều đó”.

Cựu Công tố viên A.M. “Marty” Stroud III. Ảnh: Slate.com

Bài liên quan: 

NYTimes: Mỹ phát hiện 152 án tử hình oan trong 42 năm

Ông A.M. “Marty” Stroud III, ở Shreveport là công tố viên chịu trách nhiệm chính trong phiên tòa xử Glenn Ford tội giết người bậc 1 tháng 12 năm 1984. Mặc dù không có nhân chứng và không tìm được vũ khí gây án, song Glenn Ford vẫn bị tuyên án tử hình. Sau 30 năm ngồi tù, Ford được trả tự do ngày 11 tháng 3 năm 2014, sau khi tiểu bang Lousiana thừa nhận chứng cứ mới chứng tỏ Ford không phải là kẻ thủ ác. Theo luật bồi thường, Ford có thể nhận được bồi thường với mức tối đa lên đến 330.000 đô-la. Tuy nhiên, đơn bồi thường của ông đã bị bác bỏ vì tòa án bang Lousiana cho rằng không có chứng cứ cho thấy ông “thật sự vô tội”. Công tố viên Stroud đã viết thư này sau phán quyết trên, công khai xin lỗi ông Ford, thừa nhận trách nhiệm của mình, đồng thời khẳng định sự tùy tiện của án tử hình.

Bức thư này nối tiếp một bài xã luận của một tác giả khác ủng hộ việc trả tiền bồi thường cho ông Fort, được đăng trên báo Shreveport Times ngày 8/3/2015. Tít phụ do Luật Khoa tạp chí đặt.

***

Đây là lần đầu tiên, và có lẽ cũng là lần cuối cùng tôi công khai lên tiếng về bất kỳ bài xã luận nào của quý vị. Thẳng thắn mà nói, tôi cho rằng nhiều bài xã luận của quý vị đã né tránh những câu hỏi khó nhằn về một vấn đề thời sự để không gây tranh cãi quá mức. Thế nhưng, tôi xin được chúc mừng quý vị vì quý vị đã đưa ra lập trường rõ ràng [trong một bài xã luận trước đó] về những gì cần thực thi nhân danh công lý.

Glenn Ford cần phải được bồi thường đầy đủ nhất có thể bởi những lỗ hổng hệ thống đã hủy hoại cuộc đời ông. Sự trơ tráo của tiểu bang nhằm từ chối bồi thường cho Ford thật đáng sợ.

Tôi biết tôi đang nói gì.

Tôi đã có mặt trong suốt phiên tòa xử Glenn Ford, từ đầu tới cuối. Tôi đã chứng kiến bản án tử hình được áp đặt lên người đàn ông này. Tôi đã tin rằng công lý đã được thực thi. Tôi đã hoàn thành nhiệm vụ của mình. Tôi là một trong các công tố viên của phiên tòa và tôi đã từng tự hào về những việc mình làm.

Bản án tử hình đã cho thấy cộng đồng của chúng ta không thể dung thứ cho những kẻ giết người máu lạnh. Lời răn từ kinh Cựu ước, lấy mắt thường mắt, lấy răng thường răng rất sống động ở giáo xứ Caddo này. Tôi thậm chí đã nhận được thư chúc mừng từ một nhân chứng của bang.

Thành viên gia đình người bị hại không ngớt lời cảm ơn các công tố viên và điều tra viên. Họ đã có được cái kết nào đó [để khép lại một câu chuyện buồn], hoặc giả như vậy, ai cũng nghĩ thế. Tuy nhiên, nhờ công sức khó nhọc và sự tận tình của những luật sư làm việc cho dự án Capital Post-Conviction Project of Louisiana, cùng nỗ lực của phòng cảnh sát và phòng công tố quận giáo xứ Caddo, sự thật đã được phát hiện.

Cựu tử tù Glenn Ford khi mới bị bắt hồi năm 1984. Ảnh: Louisiana Department of Correction.

Glenn Ford vô tội. Người đàn ông này đã được phóng thích khỏi lỗ đen địa ngục mà ông phải chịu đựng suốt 30 năm qua.

Không có thủ thuật chuyên môn nào ở đây. Dùng mánh khóe để biện hộ không đảm bảo cho việc một kẻ phạm tội sẽ được trả tự do. Ông Ford đã sống 30 năm cuộc đời trong một buồng giam nhỏ, nhếch nhác. Mọi thứ xung quanh ông đều kinh khủng. Ánh sáng yếu ớt, hệ thống sưởi và điều hòa gần như không tồn tại, đồ ăn gần như không thể nuốt được. Và chẳng ai muốn bị cáo buộc “dung túng” cho tử tù.

Nhưng ông Ford chưa bao giờ bỏ cuộc. Người đàn ông này đã tiếp tục đấu tranh cho sự vô tội của mình. Và cuối cùng nỗ lực đấu tranh đó đã được đền đáp.

Khi xem xét và điều tra các vụ giết người máu lạnh khác, các nhà điều tra đã tìm ra được chứng cứ giải tội cho ông Ford. Quả thật, chứng cứ này mạnh đến mức nếu nó được tìm ra trong quá trình điều tra trước kia, người ta sẽ không đủ chứng cứ để thậm chí bắt giam ông!

Không thể khuây khỏa

Thế nhưng, dù tồn tại sự bất công trầm trọng đến như thế, chính quyền bang vẫn không chấp nhận bất kỳ trách nhiệm bồi thường nào cho những thiệt hại mà một công dân bang mình phải chịu. Phản ứng quan cách đó dường như ngụ ý rằng không có ai cố tình làm sai, vì vậy bang không phải chịu trách nhiệm. Điều này thật vô lý. Thử giải thích lập trường đó cho ông Ford và gia đình ông ấy xem. Thực tế khách quan là những thứ ngang bướng, chúng không mất đi.

Ông Glenn Ford, giờ đây đã là một cựu tử tù, đang phải đối mặt với căn bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối và sống nhờ vào sự giúp đỡ của cộng đồng. Ảnh: CBC.ca

Vào thời điểm vụ án được đưa ra xét xử, đáng lẽ đã có chứng cứ có thể chứng minh cho sự trong sạch của Glenn Ford. Lý lẽ tiện lợi và dễ dàng là các công tố viên không biết gì về những chứng cứ như thế, vì vậy họ được miễn khỏi bất kỳ trách nhiệm nào đối với bản án oan sai này.

Tôi sẽ không thể khuây khỏa với lý lẽ như thế. Là một công tố viên và một nhân viên toà án, tôi có trách nhiệm phải khởi tố công bằng. Mặc dù tôi có thể tung ra những đòn mạnh, song về mặt đạo đức tôi không được ra những đòn trái luật.

Một phần trách nhiệm của tôi là phải phơi bày ngay lập tức bất cứ chứng cứ giải tội nào liên quan đến phiên xử và vấn đề án phạt, tôi nhận thức rất rõ điều này. Lỗi của tôi là tôi đã quá thụ động. Tôi đã không coi những tin đồn về sự dính líu của những người khác ngoài ông Ford là đáng tin, đặc biệt là khi cả ba người bị buộc tội kia cuối cùng đều được trả tự do vì thiếu chứng cứ hiệu lực để khởi tố.

Nếu tôi truy tìm kỹ hơn, có lẽ chứng cứ đã lộ ra nhiều năm trước. Nhưng tôi đã không làm vậy, và việc khoanh tay ngồi im của tôi đã góp phần dẫn đến bản án oan trong trường hợp này. Dựa trên những gì chúng tôi có, tôi tự tin rằng chúng tôi đã khởi tố đúng người và tôi sẽ không dùng nguồn lực để điều tra những gì mà tôi coi là “tuyên bố ma”, cho rằng chúng tôi đã khởi tố sai người.

Lối tư duy sai lầm đã làm tôi mờ mắt không nhìn thấy được mục đích truy cầu công lý, mà chỉ nhắm đến việc đạt được bản án cho kẻ mà tôi tin là có tội. Tôi không giấu chứng cứ, tôi đơn giản là đã không nghiêm túc suy xét đến khả năng có thể thông tin đầy đủ vẫn còn ở ngoài kia và thông tin đó có thể sẽ dẫn đến một kết luận khác. Và việc bỏ qua đó là lỗi của tôi.

33 tuổi, tôi là kẻ hiếu thắng

Ngoài ra, sự im lặng của tôi tại phiên xử chắc chắn cũng góp phần dẫn đến kết quả oan sai.

Tôi đã không đặt câu hỏi về sự không công bằng mà ông Ford phải chịu khi được chỉ định cho một luật sư chưa bao giờ tham gia đại diện trong một phiên xử hình sự có bồi thẩm đoàn, chứ chưa nói đến một phiên xử với bản án tử hình. Tôi chưa bao giờ để ý đến chuyện rằng bên bị cáo không có đủ nguồn lực tài chính để thuê các chuyên gia, hay luật sư của bên bị phải đóng cửa hãng luật của mình suốt một thời gian dài để chuẩn bị cho vụ xét xử. Những luật sư này đã cố gắng hết sức mình, nhưng họ đã lên nhầm võ đài. Họ là những luật sư giỏi, có kinh nghiệm trong các vấn đề dân sự. Song điều này không chuẩn bị cho họ đủ để cứu mạng ông Ford.

Toàn bộ bồi thẩm đoàn là người da trắng, còn ông Ford là người Mỹ gốc Phi. Các bồi thẩm viên người Mỹ gốc Phi tiềm năng không suy nghĩ nhiều về chuyện phân biệt chủng tộc, bởi thời đó, cáo buộc phân biệt chủng tộc trong việc lựa chọn bồi thẩm viên có thể không đi đến đâu trừ khi người ta có thể chứng minh rằng văn phòng đã có kiểu làm việc như vậy trong các vụ xét xử khác.

Tôi cũng có dự phần vào việc đưa ra trước bồi thẩm đoàn lời khai không rõ ràng từ một chuyên gia bệnh học pháp y rằng kẻ nổ súng chắc chắn phải thuận tay trái, dù không có ai chứng kiến vụ sát hại. Và, Glenn Ford là người thuận tay trái.

Tất cả đều đã quá muộn khi tôi nhận ra rằng, lời làm chứng này thuần túy là một thứ khoa học rác rưởi ở mức độ tệ hại nhất của nó.

Năm 1984, tôi 33 tuổi. Tôi ngạo mạn, thích phán xét, yêu bản thân và tự đắc. Tôi không quan tâm đến công lý bằng việc giành chiến thắng. Xin mượn lời của Al Pacino trong bộ phim “Và công lý cho tất cả”: “Chiến thắng trở thành mọi thứ”.

Sau khi phiên tòa xử Ford ra phán quyết tử hình, tôi ra về cùng những người khác, chúng tôi uống vài chầu ăn mừng. Chuyện đó thật đáng kinh tởm. Tôi đã được giao cho nhiệm vụ tìm cách đẩy một người đồng loại của mình vào chỗ chết, một nhiệm vụ hệ trọng chắc chắn không thể biện hộ cho bất kỳ kiểu “ăn mừng” nào.
Trong lập luận phản bác của tôi tại phiên kết án tử hình tại tòa, tôi đã chế nhạo ông Ford, tôi nói rằng người đàn ông này muốn sống để có thể có cơ hội chứng tỏ mình vô tội. Tôi tiếp tục nói thêm rằng đây là một sự xúc phạm với mỗi quý bồi thẩm viên ngồi đây, vì ông ta không tỏ ra ăn năn, mà chỉ coi thường bản án của quý ngài.

Tôi đã sai lầm hoàn toàn như thế.

Tôi xin lỗi…

Tôi chỉ xin nói phần tôi và không ai khác.

Tôi xin lỗi ông Glenn Ford vì tất cả những nỗi thống khổ tôi đã gây ra cho ông và gia đình ông.

Tôi xin lỗi gia đình ông Rozeman vì đã mang lại cho mọi người hi vọng giả tạo về một sự khép lại nào đó.

Tôi xin lỗi các thành viên bồi thẩm đoàn vì đã không đưa ra toàn bộ câu chuyện.

Tôi xin lỗi tòa án vì đã không mẫn cán hơn trong nhiệm vụ của mình để đảm bảo đưa ra chứng cứ giải tội cho bên bị.

Glenn Ford xứng đáng nhận được tất cả những gì mà chúng ta mắc nợ ông theo luật bồi thường. Trường hợp này là một ví dụ khác cho thấy sự tùy tiện của án tử hình. Giờ đây tôi đã nhận ra, một cách đau đớn rằng, là một công tố viên trẻ 33 tuổi, tôi không đủ năng lực để đưa ra quyết định có khả năng dẫn tới cái chết của một người khác.

Cựu Công tố viên A.M. “Marty” Stroud III gặp mặt và trực tiếp xin lỗi ông Glenn Ford. Ảnh: ABC News

Không ai nên được trao cho quyền áp dụng án tử hình lên tiến trình xét xử của bất kỳ vụ án hình sự nào. Chúng ta đơn giản là không có được một hệ thống có thể áp dụng án tử hình một cách công bằng và vô tư bởi tất cả chúng ta đều là những con người dễ mắc lỗi.

Thực tế rõ ràng là án tử hình là một lời nguyền đối với bất kỳ xã hội nào tự nhận mình là văn minh. Nó là hành động ghê tởm sẽ tiếp tục làm phương hại các rường mối của xã hội này, và nó sẽ tiếp tục như thế cho đến khi hình thức xử phạt man rợ này được xóa bỏ. Cho đến khi đó, chúng ta sẽ vẫn phải sống trên một mảnh đất sử dụng sự trả thù có sự hỗ trợ của nhà nước và đó không phải là công lý dù dưới bất kỳ hình thức nào.

Tôi xin kết thúc ở đây với hi vọng Thượng đế sẽ nhân từ với tôi hơn những gì tôi đã thể hiện với ông Glenn Ford. Nhưng tôi cũng hiểu rằng tôi không xứng đáng với điều đó.

• Dịch từ Lead prosecutor apologizes for role in sending man to death row, The Shreveport Times

Hãy lên mầm cho tỏi!

Bạn đã từng thấy những nhánh tỏi đang nảy mầm trong ngăn bếp? Bạn đã bỏ đi những củ tỏi đã lên mầm vì nghĩ rằng cái mầm đã lớn quá rồi, tỏi không ăn được nữa?

Xin mách bạn rằng: bạn sẽ không bao giờ cần lặp lại điều đó nữa! Sự thực là mầm tỏi rất tuyệt vời, bạn nên vui khi bắt gặp những cái mầm tỏi đã mọc lên xanh và còn đang dài ra nữa, dài tiếp nữa… Bởi vì chúng rất hữu ích.

Theo một nghiên cứu của các tác giả Hàn Quốc, trên các củ tỏi đã mọc mầm, hàm lượng các hoạt tính chống oxi hóa còn vượt trội hơn. Chiết xuất từ loại tỏi này thậm chí có thể bảo vệ tế bào tránh khỏi một số loại tổn thương. Trong quá trình nảy mầm, có những thay đổi đã diễn ra, nhiều cơ chế được hoạt hóa. Kết quả là nhiều chất mang hoạt tính được tạo mới, bao gồm các chất có thể bảo vệ cái mầm non chống lại bệnh tật trong môi trường sống mới lạ.

Trong hạt hoặc củ nảy nầm, một số chất dinh dưỡng có thể tăng lên gấp 30 lần so với bình thường, giúp cơ thể bạn sử dụng các vitamin, khoáng, axit amin và axit béo từ các thực phẩm ăn vào một cách hiệu quả hơn. Do đó, một số chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn hãy làm món tỏi mọc mầm.

Hãy chuẩn bị để lên mầm cho tỏi mầm ở ngay trong bếp của nhà mình, sau đó bạn có thể làm món salad, món trứng cũng như rất nhiều món ngon với mầm tỏi đấy.

Tiến hành thế nào? Không có gì đơn giản hơn.

• Để những túi tỏi của bạn ở nơi như mọi khi
• Khi các mầm tỏi bắt đầu nhú ra, hãy lột bỏ lớp vỏ ngoài và để chúng vào trong một cái hũ thủy tinh có chứa nước.
• Để các mầm lớn nhanh, hãy để hũ tỏi mầm đó ra ngoài ánh sáng, lý tưởng nhất là cạnh cửa sổ. Thay nước 2-3 lần mỗi ngày. Nước không được ngập toàn bộ mầm.

Bạn sẽ nhìn thấy những cái rễ xuất hiện sau đó ít ngày. Các mầm sẽ dài ra rất nhanh

Sau vài ngày, bạn có thể thu hoạch những cái mầm đó, xắt hoặc chẻ ra để ăn sống. Cắt đến chỗ bạn muốn nhưng đừng cắt cụt quá để chúng còn tiếp tục dài ra cho lần sau.

Món mầm tỏi tất đơn giản nhưng lại cực kỳ ngon.

Các mầm sẽ có hương thơm của tỏi nhưng vị thì khác nhiều, rất nhẹ và thanh, rất phù hợp với salad hoặc món trứng cuộn.

Bạn cũng có thể ăn sống và đây là cách tốt nhất để cung cấp cho cơ thể trọn ven những dưỡng chất của mầm tỏi.

Xem thêm: Tỏi rất tốt, tỏi mầm còn tốt hơn

Mạnh Lạc

Nếu Phật có thật, bạn sẽ được gì và mất gì?

(Ảnh: getty images)

Nhiều năm trước, tại một hội trường lớn có một vị học giả nói với mọi người rằng Phật là tuyệt đối không tồn tại.

Lúc mọi người muốn ông ta chứng minh lời mình nói là đúng, ông ta liền cao giọng nói như thách thức Đức Phật: “Đức Phật quả thực người có linh, hãy xuống đây, trước mặt rất đông mọi người hãy giết chết ta đi, thì chúng tôi sẽ tin là người thực sự có tồn tại”, ông ta cố ý lặng yên chờ mấy phút nữa, đương nhiên là Đức Phật không xuống để giết chết ông ta. Ông ta liền nhìn mọi người xung quanh và nói “mọi người thấy rồi đấy, Đức Phật vốn dĩ là không tồn tại”.

Bất ngờ có một người phụ nữ nông thôn, trên đầu quấn một chiếc khăn, nói với ông ta: “Tiên sinh, lý luận của ông rất cao minh, ông là một học giả uyên bác. Tôi chỉ là một phụ nữ nông thôn, không thể phản bác lại ông, chỉ muốn hỏi ông một câu hỏi ở trong tâm trí của tôi: Từ trước đến nay đã nhiều năm rồi, tôi luôn tin vào Phật, tin vào những lời dạy bảo của Phật và cảm thấy vô cùng thoải mái. Bởi vì trong lòng luôn tràn ngập niềm tin vào Phật , điều đó đã đem lại cho tôi sự bình yên và hạnh phúc to lớn nhất. Tôi hỏi ông: Nếu như khi tôi chết, phát hiện rằng những gì tôi tin vào Đức Phật hết thảy đều không tồn tại, nhưng cả đời này của tôi đã tin vào Phật, vậy tôi sẽ bị tổn thất cái gì?”

Vị học giả suy nghĩ một hồi lâu, cả hội trường yên lặng, người nghe cũng rất đồng ý với suy luận của người phụ nữ này, ngay cả vị học giả cũng thán phục suy nghĩ logic này. Ông thấp giọng trả lời ”Phu nhân, ta nghĩ bà không bị tổn thất cái gì cả”.

Người phụ nữ nông thôn lại nói với vị học giả “Cảm ơn câu trả lời tốt của ông, trong tâm tôi có một thắc mắc, nếu khi mà ông chết, ông thấy những gì Đức Phật răn dạy là đúng sự thật, lục đạo luân hồi là có tồn tại thật. Tôi muốn hỏi ông sẽ mất những gì?” Vị học giả suy nghĩ một hồi lâu và không nói được lời nào.

Cùng suy ngẫm:

Nếu bạn tin Phật và Phật không tồn tại, bạn sẽ mất những gì? Còn nếu như Phật có tồn tại thật, nhưng bạn lại phỉ báng Phật, bạn sẽ mất những gì? Thật đáng phải suy nghĩ sâu xa!

Đối với mỗi người trong chúng ta, bất kể là có tin Phật hay không thì đều biết rằng Phật là lương thiện, là từ bi và luôn bảo hộ chúng sinh. Ý chỉ của Phật là giáo huấn con người lương thiện, chân thành và khoan dung, Mọi người khi gặp nạn đều khẩn cầu Đức Phật phù hộ. Người có lòng tin vào Phật thường là người lương thiện, trong tâm họ luôn chứa đựng những lời dạy bảo và ý chỉ của Phật. Trong tâm họ luôn luôn vui vẻ và chứa đựng lòng biết ơn. Họ tin rằng thiện ác hữu báo nên họ không làm điều ác, tôn sùng lương thiện và hòa ái, chân thành, như thế không tốt sao? Và bởi vì người ta không tin vào sự tồn tại của Đức Phật, không tin vào thiện ác hữu báo, nên họ dám làm bất kỳ điều gì để đạt được danh lợi cho mình, không có đạo đức ước thúc, không có quy phạm lương tâm.

Shakespeare đã từng nói rằng “đừng phỉ báng những điều bạn không biết sự thật, nếu không tính mạng của bạn sẽ gặp trùng trùng điệp điệp những nguy hiểm.” Vâng, nếu khi bạn chết bạn thực sự thấy Đức Phật, Phật Pháp đúng là có thật, cũng có luân hồi và có tồn tại địa ngục. Như vậy những người lương thiện thì thật đáng quý, còn bạn, bạn đã mất đi cái gì?

Bản tính con người là thiện ác đồng thời tồn tại, những người tin vào Phật sẽ ước chế điều ác và hướng thiện, tâm trí của họ thực sự được vui sướng, ngược lại, những người không tin vào Phật thì cái thiện của họ cũng sẽ bị cái ác lấn át, họ sẽ làm bất kỳ điều gì họ muốn, không khác gì động vật. Hãy nhìn xung quanh chúng ta, một thế giới không có đức tin đúng đắn, người ta sẽ không phân biệt được điều gì là thực sự thiện và thực sự ác. Chân thành, lương thiện, nhẫn nhịn, những người chứa những đức tính này là những người tốt nhất. Những người bị tiền bạc thay thế thiện niệm (mọi người bái Phật vẫn vì danh lợi), những người này đã bị mất phương hướng, tìm không thấy được ý nghĩa đích thực của cuộc sống.

Hành xử lương thiện, không làm điều ác. Hạt giống lương thiện ở trong tâm hồn mỗi chúng ta, nếu không ngừng tưới lên nó đức tin đúng đắn, tôi nghĩ rằng bạn sẽ tuyệt đối không mất gì mà còn có được một cuộc sống hạnh phúc mỹ mãn!

Theo NTDTV
Biên dịch: Mai Trà, biên tập: Tuệ Minh

Thiên tượng thay đổi: Xem bói theo kinh dịch, thiên văn không còn linh nghiệm nữa

(Ảnh: Internet)

Vào 6.000 năm trước vua Phục Hy đã tạo ra tiên thiên bát quái , gồm có 8 quẻ đại biểu cho hoàn cảnh tự nhiên: 1 Càn đạo biểu cho trời, 2 Đoài đại biểu cho trạch (đầm), 3 Ly đại biểu cho lửa, 4 Chấn đại biểu cho sấm, 5 Tốn đại biểu cho gió, 6 Khảm đại biểu cho nước, 7 Cấn đại biểu cho núi, 8 Khôn đại biểu cho đất.

Tiên thiên bát quái sau 3.000 năm tồn tại đã không còn đúng nữa. Các cao nhân lúc ấy đã phát hiện rằng thiên tượng đã biến đổi, dùng tiên thiên bát quái để xem quẻ không còn đúng nữa.

Chu Văn Vương đã quan sát thiên tượng để tạo ra hậu thiên bát quái. 8 quẻ vẫn giống như tiên thiên bát quái, nhưng đại biểu cho nhân (con người). Càn là cha, Khôn là mẹ, Chấn là trưởng nam (con trai cả), Tốn là trưởng nữ (con gái cả), Khảm là trung nam (con trai thứ), Ly là trung nữ (con gái thứ), Cấn là thiếu nam (con trai út), Đoài là thiếu nữ (con gái út).

Hình wiki

Hậu thiên bát quái mà Chu Văn Vương tạo ra được tồn tại cho đến ngày nay. Các danh nhân xưa này đều nhờ bát quái này mà thành danh như Tôn Tẫn, Gia Cát Lượng, Lưu Bá Ôn, Lý Thuần Phong, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Trãi, Lý Thường Kiệt, Nguyễn Bình Khiêm v.v…

Nhiều người thông qua hậu thiên bát quái mà liệu việc như thần, tiên đoán chính xác sự việc đến hàng trăm, hàng nghìn năm về sau như ‘’thôi bối đồ” của Lý Thuần Phong, ‘’mã tiền khóa’’ của Gia Cát Lượng, ‘’sấm trạng trình’’ của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Đặc biệt những lời tiên đoán này theo thời gian chỉ đến hiện tại là kết thúc, vậy vì sao các danh nhân chỉ tiên đoán đến thời điểm hiện tại là dừng, có gì đặc biệt ở đây không?

Năm 1984 truyền thông Trung Quốc đưa tin “Sớm ngày 16 tháng 8 năm 1984, tại Đông Quan thuộc huyện Hoài Dương, một thiếu niên tên là Vương Đại Oa đã câu được một con bạch quy tại ao Bạch Quy trước đài Họa Quái. Chú rùa này toàn thân trắng toát, trong sáng lung linh, nặng 1,3 cân, gần như hình tròn. Theo giám định của chuyên gia hữu quan, chú rùa này đã 235 tuổi. Các chuyên gia kinh ngạc khi phát hiện các hoa văn trên thân bạch quy, cùng với bức họa Tiên thiên Bát quái của Phục Hy là nhất trí đến lạ thường. Chính giữa mu rùa có năm miếng, tượng trưng cho ‘Ngũ Hành’ là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; xung quanh trung tâm mu rùa có tám miếng, tượng trưng cho Bát quái là Càn, Cấn, Chấn, Tốn, Khảm, Ly, Khôn, Đoài; vòng ngoài mu rùa có 24 miếng, tượng trưng cho 24 tiết khí, dưới bụng có 12 miếng, tục xưng là ‘Địa chi’, tượng trưng cho Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi; móng rùa giống móng rồng, bắp chân có chữ ‘nhân’.”

Sau khi sự kiện bạch quy xuất hiện, rất nhiều người được xem là bậc kỳ nhân về kinh dịch vốn dĩ trước đây xem quẻ rất linh nghiệm thì giờ đây phát hiện xem quẻ không còn linh nghiệm như trước nữa, không phải là xem không linh nghiệm hoàn toàn, mà mất dần dần linh nghiệm, và tới thời điểm hiện tại thì xem quẻ đã không còn đúng nữa rồi.

Như vậy có thể nói rằng hậu thiên bát quái ngày nay cũng giống như tiên thiên bát quái khi xưa, sau 3.000 năm tồn tại thì không còn đúng nữa, vì thiên tượng đã thay đổi.

3.000 năm trước khi phát hiện ra tiên thiên bát quái không còn đúng, Chu Văn Vương quan sát thiên tượng mà tạo ra được hậu thiên bát quái ứng với thiên tượng đã thay đổi vào lúc đó. Vậy nay thiên tượng lại biến hóa, hậu thiên bát quái sau 3.000 năm cũng không còn đúng nữa, vậy ai là người sẽ sáng tạo ra bát quái tương lai đây?

Không chỉ là kinh dịch có sự thay đổi mà thiên văn cũng vậy, ngày nay các nhà khoa học đều phát hiện rất nhiều ngôi sao trên bầu trời bị nổ tung, rồi trùng tổ, nhiều ngôi sao biến mất đi, cũng có nhiều ngôi sao được trùng tổ lại mới.

Như vậy ngày nay nếu bạn dựa vào kinh dịch hay thiên văn để xem bói toán thì không còn chuẩn xác nữa rồi.

Vậy thiên tượng tương lai sẽ biến đổi thế nào? Ai sẽ tạo ra bát quái mới? Câu trả lời là bái quái mới đã hình thành. Người tạo ra bát quái mới hiểu rõ thiên tượng 6.000 năm trước khi tiên thiên bát quái hình thành, 3.000 năm trước khi hậu thiên bát quái hình thành, cũng như thiên tượng của tương lai. Hiểu rõ quy luật chuyển từ tiên thiên bát quái sang hậu thiên bát quái, cũng như quy luật vận chuyển để từ hậu thiên bát quái hình thành bát quái tương lai.

Sự thay đổi của thiên tượng sẽ dẫn đến biến hóa trên địa cầu, có thể trong tương lai không còn xa nữa, bát quái mới sẽ xuất hiện và được công bố ra nhân loại?

Chúng ta hãy cùng chờ xem.

Ngọn Hải Đăng

Người Việt trong con mắt Nhật Bản: đôi điều cần suy nghĩ!

Tôi là người gốc Việt, hiện đang sinh sống và làm việt tại Nhật. Những chuyện xảy ra gần đây tôi muốn quên đi cho bớt đau lòng nhưng thành thật mà nói không riêng gì tôi mà tất cả những ai đang sinh sống, học tập và làm viêc ở đây đều cảm nhận được cái không khí ngột ngạt nơi này. Đi vô công ty mà không dám ngẩng đầu nhìn ai. Mỗi lần tới chương trình tin tức thì lẳng lặng mà “biến”. Vì sao? Là vì nhờ Việt Nam giờ đã quá nỗi tiếng trên đất nước Nhật Bản này rồi.

Các bạn luôn tung hô đất nước Việt Nam xinh đẹp, con người Việt Nam thân thiện, hiền hoà hiếu khách. Thật sự cái nhận xét nay không biết từ đâu mà có? Phía nhận xét và phía được nhận xét chắc có lẽ không biết viết chữ “NHỤC” như thế nào thì phải! Tôi không biết các bạn có ngượng khi nói những từ này không? Riêng tôi dù trong nước hay ngoài nước,dù với người Việt Nam hay bạn bè quốc tế tôi chưaa bao giờ nói những lời dối trá này. Vì những đức tính đó không có ở người Việt Nam ngày nay. Thân thiện ở chỗ nào khi vừa xuống sân bay đã bị hải quan đòi hối lộ, hiền hoà ở đâu khi lên taxi là bị vẽ đường chặt chém, và hiếu khách đến nỗi mới bước ra đường liền bị giật đồ.
Đó là những gì mà người bạn của tôi trải qua trong một ngày khi đến Việt Nam. Nếu bạn là tôi thì các bạn ăn nói với người này như thế nào? Mỗi lần bị phê phán các bạn rất giỏi cãi. Câu thần chú cứu rỗi các bạn là “đừng quơ đũa cả nắm như vậy, có người này người khác mà”. Tuy biết là ở đâu cũng có người tốt kẻ xấu,nhung các bạn chỉ cho tôi thấy cái tốt đi? Tốt ở đâu, ở chỗ nào? Tôi khuyên các bạn nên nhìn nhận sự thật một cách khách quan phấn đấu học tập và sửa chữa chứ đừng ngụy biện nữa. Ở trong nước thì còn đóng cửa bảo nhau được. Còn đằng này đi nước ngoài mà còn xấu xa như vậy thì đó là quốc nhục rồi, không còn là chuyện của cá nhân nữa.
Tôi sống và làm việc nhiều năm ở đây nên tôi hiểu rõ văn hoá và tính cách của họ. Trộm cắp là một trong những tội mà người Nhật ghét nhất chỉ sau tội quấy rối phụ nữ. Người Nhật rất thân thiện, hiếu khách và lịch sự. Vì vậy những ai đến với nước Nhật đều được họ chào đón ,tiếp đãi rất nồng nhiệt. Nhưng không có nghĩa là họ thích các bạn. Các bạn đừng bao giờ ngộ nhận như vậy.
Dân tộc tính của họ rất cao. Cả khu vực Châu Á này họ chẳng coi ra gì đâu, và đặc biệt hơn là họ không thích người Châu Á cho lắm. Việt Nam thì càng tệ hơn nữa, chắc chắn là trên 80% người Nhật không biết gì về Việt Nam. (Điều này tôi xin cam đoan những ai đã từng sống ở Nhật trên 3 năm sẽ hiểu). Thế tại sao tôi đề cập vấn đề này? Vì tôi muốn nhắc nhở ngươi Việt ở Nhật nên biết vị trí của mình trong mắt người Nhật là rất rất nhỏ, tu nghiêp sinh muốn kiếm tiền, du học sinh muốn học tập, kỹ sư-nhân viên muốn làm việc thi nên nghĩ tới người Việt Nam và đất nước Việt Nam để biết vị trí của mình ở đâu? Mình là ai để không phạm sai lầm. Tuy gần đây báo đài phía Việt Nam tung hô quan hệ Việt Nam – Nhật Bản, nào là này nào là kia ….đủ thứ. Nhưng với người Nhật họ chỉ nghĩ về kinh tế và chính trị thôi.
Còn Việt Nam thì coi họ như hánh sống, học hỏi nước họ,con người họ, thích hàng Nhật, thích người Nhật….đem nước Nhật như là mô hình kiểu mẫu để phấn đấu vươn lên. Nhưng chẳng bao giờ các bạn được như họ đâu. Đừng nói là 20-30 năm cho dù là một thế kỷ đi chăng nữa cũng vậy thôi. Tại sao ư? Vì người việt không có ý chí phấn đấu, không biết nhìn nhận thực tế, không biết lắng nghe và chấp nhận sự thật. Thích được ca tụng, thích được khen ngợi.
Còn có những bạn luôn nói mình tự hào khi là người Việt Nam? Tôi không biết các bạn tự hào ở điểm nào? Tự hào về cái gì? Nếu ai đó biết xin chỉ dạy. Các bạn nên tự hào khi mà thế giới nhìn Việt Nam với sự ngưỡng mộ chứ không phải sự khinh khi như bây giờ.
Chắc các bạn du hoc sinh cũng biết rất khó kết bạn với những du học sinh của nước phát triển đúng không? Lúc tôi còn đi học, trong lớp tôi có Hàn Quốc với Đài Loan, bọn chúng hay hỏi tôi thế này: “Có vẻ có tiền là qua Việt nam cưới được vợ hả bạn? Giống như mua vợ vậy? Ở nước bọn tao cô dâu Việt nhiều lắm, gái việt Nam cũng xinh lắm nhỉ!” rồi hô hố cười. Lúc đó không biết các bạn có còn tụ hào nữa không nhưng tôi thì thấy vừa giận vừa nhục. Các bạn thích kpop, diễn viên Hàn, phim Hàn…không ai cấm và cũng chẳng có gì sai. Tôi thỉnh thoảng vẫn xem phim Hàn. Nhưng các bạn có biết khi qua nhật lưu diễn họ phải chào khán giả bằng tiếng Nhật, hát vài bài hát Tiếng Nhật, lễ phép và rất tôn trọng khán giả chứ không dám có thái độ phách lối và trạch thượng như khi qua Việt Nam đâu. Một khi thần tượng không coi mình là Fan thì các bạn đừng tự đánh mất giá trị của bản thân minh. Giá trị của bản thân do dân tộc , cha mẹ ban cho ta, nó là vô giá, hãy biết trân trọng.
Cuối cùng Điều tôi buồn cười và luôn thắc mắc là mỗi khi có một người gốc Việt nào đó đoạt giải lớn trong các cuộc thi từ thể thao đến khoa học thì các bạn tung hô,rồi lên mạng comment “tự hào Việt Nam” trong khi người trong cuộc chưa hẳn đã nghĩ như vậy. Vì sao? Tuy trong người họ mang dòng máu Việt nhưng nơi tài năng họ phát triển là ở bản xứ, công trình nghiên cứu của họ là ở nước ngoài, hoàn toàn không dính líu gì đến Việt Nam nhưng các bạn vui như thể họ là thân thích của chính mình vậy. Mới gần đây thôi, phó thủ tướng gốc Việt của Đức đã từng thổ lộ ngoài chuyện công ra, ông không muốn quay về VN với tư cách cá nhân, như một gáo nước lạnh cho vào những lời khen ngợi, những lời mời gọi nồng nhiệt từ đất nước của nhũng con người “thân thiện, hiền hoà, hiếu khách” dành cho ông. Điều này các bạn nên suy nghĩ! Còn nữa, thỉnh thoảng cũng có người Việt được vinh danh trên trường quốc tế, nhưng khi Việt Nam mới có một thì những nước xung quanh ta có rất rất nhiều rồi.
Tôi nói điều này không phải để chê bai người Việt, mà là muốn mọi người nhìn lên mà phấn đấu thêm chứ đừng vì thế mà tự đắc. Tôi là người Việt, tôi không tự hào về điều đó, tôi đã cố để mình không còn là người Việt nữa, giờ tôi đã toại nguyện. Nhưng tôi hy vọng trong tương lai gần,các bạn làm cho tôi cảm thấy hối hận về điều mình đã nghĩ và đã làm. Tôi đang rất mong đợi điều đó. Tôi biết ý kiến của tôi sẽ gặp nhiều phản đối,và hứng được nhiều gạch đá. nhưng với những ai chưa từng đi và sống ở nước ngoài va bị phân biệt đôi xử vì là người việt thì tôi sẽ không chấp.Nhưng những ai đã từng sống ở nước ngoài mà phản đối ý kiến của tôi thì sẽ rất vui và sẵn lòng được chất vấn
Nguồn vitalk.vn

Người Nhật nói thẳng vụ tắm miễn phí công viên Hồ Tây

(Tin tức thời sự) - Nhiều ý kiến của người nước ngoài đang sống tại Việt Nam khi thấy hình ảnh trèo rào, sàm sỡ phụ nữ trong công viên nước Hồ Tây vừa qua

• Vượt rào tắm miễn phí, người Việt cuồng vì sạch sẽ?
• Vượt rào vào công viên tắm miễn phí: Chỉ trong chớp nhoáng

Ryosuke Fujii: "Người Việt Nam như thế là bình thường"

Là người học tập và làm việc ở Việt Nam hơn 2 năm, khi nhìn thấy những hình ảnh được phản ánh trên báo ở công viên nước Hồ Tây ngày 19/4, Ryosuke Fujii (người Nhật Bản) không cảm thấy quá bất ngờ.

Bởi anh cho rằng: “Người Việt Nam như thế là bình thường. Nếu Việt Nam không như vậy thì không vui nữa”. Nhận xét của anh khá cay đắng khi nhìn nhận về cách ứng xử của người Việt trong mắt người nước ngoài.

Anh dẫn chứng tình trạng giao thông hỗn loạn, chen lấn, lượn lách trên vỉa hè, bấm còi inh ỏi thậm chí là xung đột va chạm vào giờ cao điểm tại Hà Nội, hay cảnh tượng người mua xăng ở trạm không theo hàng lối, trật tự mà lộn xộn...

So sánh ở Nhật, anh nói người Nhật Bản trong giờ cao điểm bị tắc đường hàng dài khi tham gia giao thông nhưng không có chuyện chen lấn lên vỉa hè. Người dân luôn xếp hàng đúng lối khi đợi tàu điện ngầm.

Hình ảnh đám thanh niên "vây" một cô gái bị rách bikini tại công viên nước hồ Tây. Ảnh cắt từ clip.

“Đó là những điều mà tôi chứng kiến hàng ngày và không cảm thấy bất ngờ khi người dân Việt Nam trèo hàng rào, chen chúc nhau để tắm miễn phí mặc dù bảo vệ đã ngăn cản vì quá đông người rồi”, anh Ryosuke nói.

Anh nói cảnh tượng này hiện nay ở Nhật Bản đương nhiên không bao giờ xảy ra, nếu có thì xảy ra cách đây 10 hay 20 năm về trước.

“Những đứa trẻ Nhật từ khi bắt đầu đến trường đều được dạy văn hóa xếp hàng, cư xử văn hóa và lớn lên chúng vẫn vậy”, anh Ryosuke cho hay.

Khi chúng tôi cho anh xem đoạn video clip ghi lại cảnh cô gái mặc bikini màu đỏ bị cả đám đông con trai reo hò tấn công trêu chọc đến tuột cả nội y, người đàn ông Nhật Bản này kêu lên: “Ối giời ơi!”.

Anh bảo mình thực sự “sốc” vì ở Nhật những người có hành vi xấu với phụ nữ trên xe buýt như sàm sỡ nếu bị phát hiện đều bị bắt giam và bị buộc thôi việc tùy vào mức độ.

Blonde Thảo Nguyễn: “Đừng làm xấu mặt đàn ông Việt”

Hiện nay Blonde Thảo Nguyễn (24 tuổi) là thiết kế thời trang và cô làm việc tại Việt Nam được 6 tháng nay. Cô mang dòng máu lai Hàn - Việt (gốc Hàn Quốc) và đã từng ở Nga, Thái, Triều Tiên.

Mặc dù chưa tiếp xúc nhiều với người Việt nhưng trước sự việc xảy ra ở công viên nước Hồ Tây hôm 19/4, cô cho biết mình vô cùng thất vọng về cách ứng xử "tồi tệ, không đẹp mắt" của đại đa số những thanh niên hôm đó.

“Thật không ngờ khi chỉ vì một ngày mở miễn phí 2 tiếng đồng hồ lại khiến sự việc trở nên hỗn loạn như vậy.

Còn những hành vi của các bạn nam đối với phụ nữ thì cực kỳ xấu. Họ không giúp đỡ mà còn châm chọc, thậm chí là tranh thủ có hành vi đồi bại nữa.

Tôi mong các bạn hãy trưởng thành hơn nữa chứ đừng làm xấu mặt con trai, đàn ông Việt Nam", Blonde Thảo Nguyễn thẳng thắn.

Người dân trèo rào vào công viên nước Hồ Tây vào sáng 19/4

Cô cho rằng, vấn đề ứng xử của nam giới trong trường hợp này chủ yếu do ý thức và cô hy vọng các bài học giáo dục công dân, ý thức về lối sống được đề cao hơn trong trường lớp tại Việt Nam.

Anh Xomchit Rorward (22 tuổi, mang 2 dòng máu Việt - Lào) nói: “Mình cảm thấy buồn, sững sờ và thấy phản cảm nhất là hình ảnh cô gái trẻ bị nhiều nam thanh niên quây trêu chọc, hò reo, sàm sỡ đến khi cô ấy bị rách bộ bikini.

Thực sự hành động đó rất đáng xấu hổ! Việc xé rách hoặc thấy một cô gái có bộ đồ bikini bị rách lại tập trung vào trêu trọc là một việc khó chấp nhận được. Nếu cô gái bị rách bikini, bị trêu chọc đó là người yêu bạn hay là em gái của bạn, bạn có xót không?".

Nên học cách cư xử của người Nhật Bản

Bạn đọc T-Vinh chia sẻ trên báo Đất Việt: "Giáo dục phải từ trong trứng nước trong đó môi trường gia đình, nhà trường là quyết định tất cả. Khi đến cả người lớn không làm được gương cho trẻ nhỏ thì đứa trẻ sẽ học những điều hay lẽ phải của ai đây?

Người Việt Nam nên chăng phải học về cách cư xử của người Nhật Bản. Mặc dù thiên tai động đất như vậy nhưng mọi người từ người lớn đến trẻ con rất có ý thức như việc đứng xếp hàng trật tự để nhận hàng cứu trợ..."

Còn bạn có nickname là Hay nói: "Biết nói làm sao nhỉ? Thôi cơ chế thị trường mà, phải nhanh, mạnh nếu không là chết, mắc người phía sau kêu cứu. Ngẫm lại câu chuyện người Nhật nhường nhau lúc di chuyển trong toà nhà cao tầng để tránh động đất sóng thần mà khâm phục và ngẫm lại chuyện ở nước mình mà buồn, mà bực nhưng không hiểu sao những tật xấu nào xuất hiện ở Trung Quốc là y như rằng người Việt mình cũng làm theo".

Bất chấp nguy hiểm, nhiều người trèo qua hàng rào sắt, thậm chí bế theo trẻ con để vào được công viên nước tắm miễn phí

"Cứ chỗ nào có cái chữ “miễn phí” là y như rằng, chúng ta được chứng kiến bao chuyện cười ra nước mắt. Thế nên ai, doanh nghiệp nào muốn quảng cáo hình ảnh của mình một cách nhanh nhất, ấn tượng nhất, hãy gắn hai chữ " miễn phí " vào nhé", độc giả Nguyễn Thanh Hải chia sẻ.

Bạn đọc Trần Sơn xót xa bình luận: “Niềm tin yêu, hy vọng..." là đây sao?". “Lâu lắm rồi không tắm, nghe tắm miễn phí kéo nhau đi ào ào” – bạn đọc Huu Nhat viết.

Bạn đọc Tư Nổ cảm thán: “Đi tắm mà phải cực khổ như thế sao? Về quê tôi tắm sông miễn phí cả ngày lẫn đêm, rất thoải mái”. “Cái giá của "free" (miễn phí) thường là như vậy thôi mà. May mà không có em nào té gãy cổ” – bạn đọc Nguyễn Tuấn nhận định.

Vượt rào vào công viên tắm: Vì thích miễn phí ?

Chuyện cái cối xay

(viết cho các bạn trẻ trong CLB con dượng)
Dượng Tony thích dùng hàng hóa có nguồn gốc từ nông sản Việt, như uống nước trái cây của Le Fruit, và mới ăn thử Chocolate Vietnam do 2 bạn Tây ba lô sản xuất. Trong 1 lần du lịch sang nước ta, 2 cậu phát hiện ra Việt Nam trồng được cây ca-cao. Khác với cà phê có thể tự rang, tự xay để uống, thì từ hạt cacao, để làm thành sô-cô-la là quá trình hết sức phức tạp, phải ủ lên men mất mấy tháng, nên người trồng chẳng có giải pháp nào khác ngoài việc bán nguyên liệu thô. Thế rồi 2 cậu Tây quyết định ở lại, mày mò chế biến sô-cô-la thủ công như ở châu Âu thế kỷ trước. Và đặt tên theo vùng trồng, như Bến Tre hay Lâm Đồng….với hàm lượng cacao tinh chất gấp mấy lần loại sô-cô-la cao cấp nhất trên thị trường. Giờ thành công lắm, xuất khẩu đi nhiều nước.
Và các bạn trẻ, nếu thất nghiệp, nghiên cứu sản xuất cái này xem sao. Thị trường mênh mông, mấy nước xứ lạnh như Hàn, Nhật, Âu, Mỹ….trồng đâu có được, mà họ ăn uống sô-cô-la kinh lắm. Riêng bán cho Trung Quốc thôi thì nông dân mình trồng trối chết cũng không đáp ứng đủ nhu cầu nữa. Hãy lao vào làm đi, đừng ngồi ôm cái Iphone lap-top thở dài. Học ngành gì không quan trọng, xin việc đúng ngành không được thì cứ đi làm theo đam mê của mình, chờ đợi thì đến bao giờ. Nghề chọn người. Thất nghiệp là do mình dở, chứ hận chi cha mẹ, hận chi thầy cô, hận chi cái trường. Mình chăm chỉ học hành, ngoại ngữ tốt, văn hóa sâu, mọi kỹ năng mềm đều thành thạo, tính tình vui vẻ, nhân hậu nhân văn…thì mắc mớ gì không có việc. Nếu trí tuệ mình thật sự cao siêu thì học lên, còn không, đi học nghề. Thể loại không làm việc nhà, không giúp đỡ ai, ngồi học từ mờ sáng đến khuya để làm thủ khoa, thì chẳng có ý nghĩa gì. Toàn định lý, tiên đề, bảng tuần hoàn, công thức của mấy ông Tây Niu-tơn, Đác Uyn, Men-đơ-lơ-ép, Anh-xtanh…phát minh ra mấy trăm năm trước, giờ ngồi viết ra y chang vậy thì có gì là giỏi? Thủ khoa hay loại giỏi mà thất nghiệp, tiếp tục ép cha mẹ bóp mồm bóp miệng dưới quê gửi lên thành phố nuôi nữa, sao mình bất tài vô dụng vậy? Quan điểm của dượng là, nên học càng nhiều càng tốt, dượng khuyến khích mọi người học đại học, rồi cao học, tiến sĩ…nhưng phải tự kiếm việc làm thêm để trang trải chi phí chứ không phải xin tiền cha mẹ. Từ năm hai ĐH, dượng đã tự kiếm tiền để ăn học miết đến tiến sĩ rồi. Dượng thích học lắm. Học để mà biết làm chứ không vì bằng cấp.
Có bạn ngồi đọc những bài như vậy và tặc lưỡi, giá như, giá như, rồi nhắn tin “ dượng ơi, dượng đã ở đâu trong suốt 4 năm con học đại học?”. Có bạn đọc được mấy bài truyền cảm hứng, thì cũng háo hức, nhưng được mấy phút thì hết. Có 2 người bạn của Tony, một tốt nghiệp ngoại thương, một kinh tế quốc dân, từng nói là “bọn tôi chỉ ở Hà Nội, hoặc cùng lắm là vào Phú Mỹ Hưng”. Sau đó năm 2007 sạt nghiệp vì chứng khoán, chạy ăn từng bữa. Nghe lời Tony, vượt qua tự kiêu hãnh gì đó không rõ của người thủ đô, 1 bạn về Cà Mau, xin vào phòng xuất khẩu một công ty thủy sản, 1 bạn về Lâm Hà ( Lâm Đồng), xin vào làm kế toán cho 1 nông trường cà phê. Lúc ra đi, bạn bè họp ở cà phê Hàng Mành trề môi khinh bỉ, nói phải đi tha hương cầu thực à, nhục nhỉ. Mới có 7 năm thôi, dù cực khổ vất vả chút, nhưng chăm chỉ và có đầu óc nên 2 bạn ấy tích lũy mua đất nuôi tôm, trồng bơ, …..thành những nông trường lớn. Hôm bữa nhận thiệp mời sinh nhật, thấy ghi “mời Tony đến nhà hàng số….đường Orchard Road,Singapore để dự sinh nhật của bà tôi vào lúc…”. Con cái tụi nó đều học trường quốc tế, mùa thu thì cả gia đình đi châu Âu ngắm lá vàng, mùa hè thì đi câu cá bên bờ biển Caribe, đời sống phong lưu tuyệt đỉnh. Tony nói kẹt tiền là mang lên cho mượn 1 tỷ liền. Đem hết bà con ngoài ấy vào, giờ thành những danh gia vọng tộc. Còn đám bạn có cái -môi –hay- trề hôm bữa, kiên quyết đeo bám 5 cửa ô, ngõ nhỏ- phố nhỏ- tâm hồn nhỏ. Cứ sáng sáng ngồi uống chè, đút 2 cái tay vào đùi, hít hà cãi nhau chuyện cái trứng hay con gà có trước, chuyện gì cũng biết, cũng nói được…nhưng chỉ có làm thì lại không được. Tối tối tự sướng bên đĩa thịt chó và mấy lá mơ lông, nuốt rượu ừng ực trong tiếng chì chiết chuyện tiền nong của vợ con.
Có tài năng thật sự là phải sáng tạo ra cái mới, phải tạo ra việc làm cho người khác. Hàn Quốc có 50 triệu dân thôi, mà xe hơi có mấy hãng, điện tử có mấy hãng, xe máy có mấy hãng, mỹ phẩm, hóa dầu, công nghệ…Còn mình tới 90 triệu bộ óc, cũng ô-mê-ga-tê-cộng-phi, cũng sin cũng cos, mà có mỗi chiếc xe máy Made In Vietnam vẫn phải ngồi mơ. Trong khi ai cũng sở hữu 1 chiếc xe máy và ngày nào cũng leo lên nó, nhưng toàn nhãn hiệu Honda, Daelim, Susuki, Yamaha, Lifan, Piaggio,….hẻm thấy xe máy hiệu Cây Dừa, Con Vịt. Toàn giành nhau vào ngồi mấy trường ngoại thương kinh tế bách khoa, tự hào tôi thi 27 điểm, vào trường tốp đầu của Việt Nam, có gì đâu mà tự hào? Cử nhân ngoại thương mà chẳng giúp đất nước tìm kiếm thị trường xuất khẩu gì cả, cứ lo xin vô mấy công ty đa quốc gia làm marketing kiếm tháng mấy trăm đô la. Học cơ khí điện tử mà 5 năm ngồi ghế giảng đường, không có công trình, đề tài gì có thể ứng dụng, cầm cái bằng kỹ sư ấy về nhà nói mẹ cha có quen ai thì xin việc cho con. Rồi xin không được thì ngồi khóc.
Người Nhật phát triển xe máy Honda, sau đó ớn quá đem qua Hàn Quốc, Đài Loan. Người Hàn, người Đài phát triển ngay với thương hiệu Daelim, SYM…Người Nhật phát minh ra bột ngọt Ajinomoto, sau đó đem qua sản xuất ở Hàn, người Hàn, bắt chước tự sản xuất bột ngọt Miwon, người Đài bắt chươc sản xuất bột ngọt Vedan. Người Nhật cũng mang qua Việt Nam, nhưng người Việt không bắt chước xây dựng được nhà máy và thương hiệu nào của mình cả.
Khi Trà Lipton sản xuất ở Srilanka, người Srilanka đã tự mình xây dựng thương hiệu trà Dilmah. Người Phi tự hào vì có Jolibee, Sanmiguel…lừng lẫy. Học tập từ mô hình của nước ngoài, và xây dựng một nền sản xuất Việt, cái gì mình cũng sản xuất được, cũng made in Vietnam. Xã hội nên có những quỹ Hành Bổng bên cạnh mấy cái quỹ Học Bổng. Vì sản xuất là cốt lõi của một nền kinh tế hùng cường.
Và phải đi. Đi du lịch, đi du học, đi đó đi đây, đi tỉnh xa khởi nghiệp. Ngày xưa tụi Tây còn giong buồm bằng vải thô sơ đi ra khơi xa, hải trình đầy bất trắc vì không biết sóng gió thế nào, mua bán giao thương với những con đường tơ lụa. Đến Hội An, bạn sẽ thấy người Hoa, người Nhật, người Hà Lan… đã đến từ mấy trăm năm trước, bằng những chiếc thuyền bé tẹo vượt đại dương. Để gia đình, dân tộc họ giàu có. Còn mình cứ ru rú không dám đi đâu, như đám “gà què ăn quẩn cối xay”, canh me coi có rớt hột thóc nào thì nhặt hột đó. Mà bây giờ, công nghệ xay xát đỉnh cao, dễ gì rớt nhiều như hồi xưa nữa. Đành rằng nó bị què, nó mới kiếm ăn quanh cối thóc, mình lành lặn thể trạng và trí óc, mắc mớ gì suốt ngày cũng quanh quẩn giành thóc với mấy con gà què tội nghiệp vậy?
Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam Bộ….hãy còn nhiều cơ hội!
Phải lao ra đồng xa mà bươi đất kiếm ăn, xây dựng những nông trại, những nhà máy mang tên mình. Sống có 1 cuộc đời thôi, sao chết vô danh vậy?

Theo Toni_buoisang

Nói chuyện về toán ứng dụng

Ngô Bảo Châu - Ngô Quang Hưng

Trong năm 2013, tôi có trao đổi với nhiều người về việc làm toán ứng dụng ở Việt Nam. Những cuộc trao đổi này đem đến cho tôi nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời, nhiều quan điểm tưởng chừng như không thể dung hoà được. Tôi có cảm tưởng rằng lý do một số người có những quan niệm hơi cực đoan là bản thân họ không làm toán ứng dụng, những gì họ phát biểu phản ánh mong ước của họ chứ không phải kinh nghiệm thực tế. Tôi có chia sẻ những băn khoăn của mình với anh Ngô Quang Hưng, một người làm toán ứng dụng đúng nghĩa, hiện công tác tại Khoa Khoa học Máy tính, Đại học Bang New York ở Buffalo. Tôi thấy cuộc trao đổi này đã rất bổ ích cho tôi và vì thế muốn chia sẻ nó với độc giả của Tia sáng.

1) Hè năm ngoái (2013), ở VIASM* đã có một cuộc tranh luận khá căng về việc làm toán ứng dụng ở Việt nam. Qua cuộc tranh luận này, tôi nhận ra rằng nhận thức chung về toán ứng dụng còn rất yếu, chủ yếu ở mức định kiến của những người không làm toán ứng dụng nghĩ về toán ứng dụng. Anh Hưng có thể chia sẻ hiểu biết, kinh nghiệm của mình trong việc làm toán ứng dụng ở Mỹ được không?

Mỗi lần đọc các tranh luận về Toán ứng dụng, Toán thuần tuý, và ứng dụng toán, tôi lại nhớ đến một tranh biếm hoạ ở xkcd (trang tranh biếm hoạ rất nổi tiếng trong đám làm máy tính). Tranh đại khái nói thế này: anh tâm lý học bảo chị xã hội học là xã hội học chẳng qua là tâm lý ứng dụng, chị sinh vật học bảo tâm lý học chỉ là sinh học ứng dụng, anh hoá học nói sinh học thì là hoá học ứng dụng, chị vật lý bảo tất nhiên hoá học là vật lý ứng dụng, và nhà toán học trố mắt nhìn nhà vật lý.

Nếu ta vẽ ra cái đồ thị ảnh hưởng lẫn nhau giữa các dòng tư duy thì ta có một cái rừng khổng lồ của tri thức nhân loại. Ta không thể lấy một cái cây ở đầu tây, và một cái cành ở đầu đông của rừng, xong rồi đặt câu hỏi và thảo luận về ảnh hưởng của cây tây sang cành đông.

Tôi nghĩ một vấn đề cốt lõi là một sự lệch pha giao tiếp giữa các nhà Toán học, các nhà khoa học, các doanh nghiệp, nhà quản lý, và công chúng nói chung. Chuyện này không có gì đáng ngạc nhiên khi mà bản thân giới Toán học cũng có những tranh luận về Toán thuần tuý và Toán ứng dụng. Ví dụ, cho đến những năm 50, 60 của thế kỷ trước thì không ít nhà Toán học còn không cho Toán tổ hợp là Toán “thật sự". Tình hình này đến nay đã được cải thiện phần nào, do Toán tổ hợp cộng các phương pháp xác suất đã có … ứng dụng nhiều nơi cả trong lẫn ngoài Toán.

Trách nhiệm chính để chỉnh pha giao tiếp nằm ở những người như anh và tôi: những người làm Toán, làm Toán ứng dụng, và ứng dụng Toán. Chúng ta cần tìm cách truyền đạt ba ý chính một cách thuyết phục.

Ý thứ nhất là Toán học và Khoa học nói chung (thế giới hay Việt Nam) sẽ phát triển phong phú nhất khi từng cái cây trong rừng tri thức được tự thân phát triển một cách hữu cơ, hay nói như anh trong hội thảo sơ kết là "Khoa học phát triển chủ yếu từ nội lực của nó". Một cách rộng hơn thì một xã hội sẽ vận hành hiệu quả khi nhiều người có cơ hội theo đuổi tự do sở trường và sở thích của họ. Khi anh được giải Fields, tôi đã thấy những câu hỏi kiểu như "thế công trình của anh Châu có ý nghĩa gì trong cuộc sống"? Một cách hơi khập khiễng, câu hỏi này có tinh thần giống như câu hỏi "tại sao Gary Kasparov lại không thi bơi với Michael Phelps?"

Ý thứ hai là lịch sử 2500 qua cho thấy sự phát triển hữu cơ -- tưởng chừng như bất định hướng -- của Toán học, lại có những ứng dụng kỳ diệu. Nhà Vật Lý Eugene Wigner đã tóm tắt sự kỳ diệu này trong một bài luận nổi tiếng hồi 1960, đề tựa tạm dịch là “Hiệu lực phi lý của Toán học trong các Khoa học Tự nhiên". Một ví dụ tuyệt vời là sự phát triển của số phức. Từ Cardano cho đến thậm chí cả Euler, căn bậc 2 của số âm là một thao tác hình thức. Thế mà số phức lại trở nên một thành tố không thể thiếu của điện từ, xử lý tín hiệu, cơ học lượng tử, v.v. Chúng ta không có điện thoại di động nếu không có số phức. Các ví dụ gần gũi hơn thì ta có thể đọc Richard Hamming trong bài “Hiệu lực phi lý của Toán học". Trong Khoa học Máy tính có vô vàn ví dụ. Những tranh luận mang đậm tính triết học về nền tảng của Toán học hồi đầu thế kỷ 20 đã dẫn đến công trình của Godel và Turing, đến lý thuyết hàm đệ qui, là nền tảng cho lý thyết tính toán, thuật toán, và cho nhiều ngôn ngữ lập trình. Có thể nói không ngoa là “trò chơi” phân loại các tập hợp vô hạn của Cantor lại góp phần không nhỏ vào sự thành lập mạng xã hội. Thế nên sẽ khá oái oăm khi người ta lên Facebook bằng iPhone, rồi hỏi Toán có ứng dụng gì trong cuộc sống không?

Ý thứ ba là nhiều người ngoại đạo không hiểu tầm quan trọng của Toán học vì thiếu một tư duy Toán, và điều này góp phần không nhỏ đến sự lệch pha. Ở đây trách nhiệm nằm ở hệ thống giáo dục từ phổ thông đến đại học, và hoàn toàn không phải là vấn đề riêng của Việt Nam. Cách trình bày Toán kiểu Bourbaki dẫn đến hai vấn đề. Thứ nhất là những học sinh có tư duy logic tốt vẫn thao tác hình thức để làm bài được, nhưng đến khi “ra đời" thì không biết dùng các thao tác hình thức này vào các vấn đề cụ thể, kể cả khi thật sự có thể áp dụng được. Thứ hai, những học sinh thấy trò thao tác hình thức này là khô khan thì hoặc là chán không học, hoặc thậm chí phát triển một tâm lý sợ toán. (Tất nhiên ở đây ta loại ra các học sinh như anh Châu, cảm được mỹ học trong các patterns tưởng như chỉ có tính hình thức -- và do đó anh mới thành nhà Toán học!) Do thiếu tư duy Toán nên người ta không nhận thức được giá trị của Toán, và có rất nhiều vấn đề thường nhật đáng lý có thể giải quyết bằng Toán học thì họ cũng không nhận ra nốt. Xin lấy ví dụ, tôi đã nghe không ít lần các bạn làm quản trị nói rằng công việc hàng ngày của họ không cần đến giải phương trình bậc hai, cho nên mấy năm phổ thông è cổ tính đạo hàm tích phân thật là phí phạm. Thật đáng tiếc, và các anh chị bên ngành Khoa học Quản lý chắc phải nhăn nhó lắm khi nghe điều này: họ dùng phương trình vi phân để xây dựng mô hình kinh doanh hàng hoá, quảng cáo, giá cả, họ dùng quy hoạch tuyến tính và quy hoạch nguyên cho các vấn đề vận trù trong công ty, dùng các phương pháp thống kê hiện đại để phân tích dữ liệu khách hàng, dự toán kế hoạch marketing tương lai. Không thể có một doanh nghiệp tầm cỡ Amazon nếu họ không biết giải quyết các bài toán vận chuyển, đóng gói, và phân tích dữ liệu khách hàng bằng các công cụ Toán học và công cụ máy tính.

2) Trong cuộc thảo luận, tôi nhớ anh Hồ Tú Bảo có nói rằng cần phân biệt giữa toán ứng dụng và ứng dụng của toán. Trong toán ứng dụng, ta vẫn phải ấy ý tưởng mới độc đáo làm trọng tâm, công bố làm chỉ tiêu để đánh giá.Trong khi đó, đối vơi ứng dụng của toán, thì lại phải đánh giá bằng sự tiếp nhận của thị trường. Nếu đặt anh Hưng vào địa vị người quản lý khoa học, thì anh có phân biệt rạch ròi như thế không? Có thể chỉ đánh giá công trình toán ứng dụng chỉ bằng công bố hay không?

Thành thực mà nói, tôi không thích cụm từ “Toán ứng dụng". Người làm Toán khám phá ra chân lý và cái đẹp trong thế giới Toán học tuỳ theo sở thích. Việc chọn đề tài tuỳ vào cả sở trường lẫn thị hiếu Toán học. Thị hiếu Toán học thường được phát triển từ năng khiếu thẩm mỹ cá nhân và ảnh hưởng của dòng chảy tri thức chung của nhân loại. Và do đó, những đóng góp quan trọng bao giờ cũng có “ứng dụng", đối với người này thì là ứng dụng hình học đại số vào giải quyết một vấn đề số học, còn với người khác là ứng dụng số học để tạo ra bitcoin. Trong các ứng dụng như vậy, người làm Toán thường phải sáng tạo ra những kỹ thuật mới, định nghĩa mới, định lý mới, đóng góp vài nhánh cây vào cái rừng tri thức. Đối với tôi, vấn đề có phải là “Toán ứng dụng" không hoàn toàn không quan trọng. Cái quan trọng là bài toán và lời giải có “đẹp" không. Như Hardy từng nói: “không có chỗ vĩnh hằng cho Toán xấu xí". Cái đẹp và sự độc đáo có phần giao rất lớn, nhưng không hẳn là bằng nhau.

Nếu đặt tôi vào vị trí người quản lý, thì tôi sẽ nghiên cứu rất kỹ báo cáo của Vannevar Bush hồi 1945. Số là, cuối 1944, tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt (FDR) viết một bức thư gửi tiến sĩ Vannevar Bush, nguyên giám đốc phòng nghiên cứu và phát triển khoa học của chính phủ Mỹ. Trong thư, FDR đề nghị Bush viết một báo cáo chiến lược cho nhà nước Mỹ về việc làm thế nào để kích thích cách hoạt động nghiên cứu phát triển cả công lẫn tư, làm thế nào để cho các đầu tư nghiên cứu công tư hoạt động đồng bộ, kích thích các tài năng trẻ theo đuổi nghiên cứu khoa học cơ bản cũng như ứng dụng vào cải thiện cuộc sống. Không may là tổng thống FDR qua đời vàng tháng 4 năm 1945 do xuất huyết não. Phó tổng thống Henry Truman kế nhiệm. Tiến sĩ Vannevar Bush hoàn tất bản báo cáo và gửi cho Truman.

Tất nhiên câu trả lời của tôi đã lạc đề, đi ra ngoài vòng “Toán ứng dụng" mà nói đến đầu tư khoa học nói chung. Nhưng tôi tin rằng hai vấn đề này là một. Tôi thấy bản báo cáo của Vannevar Bush là một tuyệt tác, trả lời rốt ráo câu hỏi của anh.

Một trong những ý tưởng quan trọng nhất của bản báo cáo là “xem trọng nghiên cứu cơ bản”, “biết phân biệt nghiên cứu cơ bản và phát triển ứng dụng công nghệ”. Nhiều công ty lớn sau đó đã được tổ chức theo ý này: thành lập cả phòng nghiên cứu cơ bản và nuôi các khoa học gia làm “chuyện trên trời”. Ví dụ cụ thể là các nhà khổng lồ AT&T, IBM, Microsoft, hay Xerox, đều có các phòng nghiên cứu cực mạnh. Bell Labs của AT&T thắng 6 giải Nobel với các phát kiến như laser và con transistor. IBM có 3 giải Nobel. Palo Alto Research Centre của Xerox sáng chế nhiều thành phần không thể thiếu của máy tính cá nhân (con chuột, giao diện đồ hoạ, Ethernet). Đó là từ các doanh nghiệp tư. Còn từ đầu tư công thì bản báo cáo này đã đề nghị thành lập, và sau đó trực tiếp dẫn đến sự thành lập của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (National Science Foundation, viết tắt là NSF) dựa trên National Science Foundation Act. Phần lớn các ngành nghiên cứu khoa học cơ bản của Mỹ đều dùng tiền của quỹ này là chính, mặc dù nó chỉ đóng góp khoảng 20% tổng số ngân quỹ liên bang tài trợ khoa học. (NIH, DARPA, DoD, DoE, v.v. đóng góp 80% còn lại. Riêng NIH, dành cho các ngành y sinh học, có ngân sách cực lớn, khoảng 30 tỉ USD một năm.) Đầu tư công vào nghiên cứu khoa học đã góp phần lớn dẫn đến sự ra đời của Internet.

Một cách ngắn gọn hơn cho câu hỏi của anh, giới chuyên môn đánh giá một công trình Toán học (“ứng dụng” hay không) bằng thẩm mỹ Toán học. Còn các nhà tài trợ, công hay tư, họ có cách đánh giá riêng của họ khi tài trợ cho đề tài. Anh A thì dùng thị phần, chị B thì dùng chỉ số ảnh hưởng, chuyện đó không nhất thiết là có liên quan đến chân trị của công trình Toán học.

3) Giả sử một đề tài ứng dụng rất tốt, rất hiệu quả,được thị trường tiếp nhận, tôi vẫn hơi băn khoăn về sản phầm đầu ra. Ví dụ như đó là một phần mềm có thể đem đi bán được, thì liệu việc dùng tiền ngân sách để làm ra một sản phẩm rồi sản phầm đó lại sinh ra lợi nhuận cho bản thân người làm đề tài thì có gì là mâu thuẫn không? Các nước khác người ta giải quyết vấn đề này như thế nào.

Tôi nghĩ không có gì mâu thuẫn cả. Kể cả khi ta tài trợ cho một nhà Toán học làm Toán thuần tuý thì cũng sinh lợi cho cá nhân nhà Toán học. Vấn đề là ta đánh giá lợi ích công thế nào khi nhà nước đầu tư vào một đề tài.

Nếu tính về lợi ích công thì giữa thành phẩm là một công ty tư nhân thành đạt (dùng tài trợ phần nào của nhà nước) hay thành phẩm là một định lý toán học mới, thì có lẽ công ty có lợi hơn cho xã hội (ít nhất là trong thời hạn ngắn, do thúc đẩy kinh tế và tạo công ăn việc làm). Vì thế, ở Mỹ người ta có chương trình SBIR/STTR để kích thích thương nghiệp hoá cho các công ty nhỏ cần những nghiên cứu rủi ro cao. Do các nghiên cứu có rủi ro cao (nghĩa là xác suất thành công thấp), các công ty nhỏ này khó tìm tài trợ từ các nhà đầu tư tư nhân. Trong khi đó, vai trò của nhà nước, cũng giống như trong việc tài trợ các nghiên cứu khoa học cơ bản, là giúp kích thích các nghiên cứu này để tạo các công nghệ mang tính khai phá (disruptive technologies).

Các chương trình SBIR/STTR ở Mỹ được kế hoạch rất cẩn trọng, chia làm ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên ít tiền, khoảng 150 nghìn usd trong 6 tháng, là để các cty minh chứng rằng ý tưởng của họ có khả năng khả thi. Giai đoạn hai, nếu minh chứng tốt trong giai đoạn 1, là phát triển ý tưởng chín hơn. Giai đoạn 3 là thương mại hoá sản phẩm thì không dùng tiền SBIR nữa mà họ sẽ đi tìm các nhà đầu tư tư nhân. Năm 2010, tổng đầu tư SBIR/STTR của các tổ chức chính phủ Mỹ như NSF, DARPA, DoE, vân vân, tổng cộng lên đến khoảng hơn 2 tỉ đô. Công ty bảo mật Symantec ra đời từ tiền SBIR.

Nội dung ngành công nghệ nào có SBIR thì tuỳ vào từng cơ quan tài trợ của nhà nước: họ xem ngành công nghệ nào họ cần công nghệ mới hoặc cần một ngành công nghiệp mới phát triển thì họ sẽ viết lời kêu gọi (solicitation) cho đề tài/công nghệ đó. Đây là một cách để nhà nước định hướng phát triển nghiên cứu R&D, đồng thời cho cơ hội thương mại hoá và kích thích kinh tế. Nhiều tiểu bang Mỹ cũng có các chương trình SBIR riêng để kích thích phát triển công nghệ và kinh tế địa phương.

Trong hoàn cảnh Việt Nam ta, còn có những cách khác. Ví dụ, một hợp đồng SBIR made in Vietnam có thể yêu cầu công ty đó phải mở mã nguồn sản phẩm của họ, hoặc để nhà nước đồng sở hữu bằng phát minh. (Điều này ở Mỹ cũng làm.)

4) Một người bạn làm bên dệt may có hỏi tôi tại sao VIASM không tổ chức nhóm nghiên cứu về bài toán xếp lịch công nhân. Ở các xưởng may, công nhân làm việc theo kíp, phải đủ kíp khoảng 10 người thì mới làm được, mỗi kíp phải một số công nhân thạo những công đoạn khác nhau. Mỗi khi công nhân nghỉ ốm làm quản lý nhức đầu. Bài toán này có lời giải tổng quát không, liệu có thể là một đề tài khoa học nghiêm túc hay không?

Những bài toán kế hoạch hậu cần kiểu này (logistic planning, operations) là những bài toán cực kỳ phổ biến trong tất cả các ngành công nghiệp và các doanh nghiệp như hãng dệt may nọ. Về mặt lý thuyết thì bài toán tổng quát là NP-khó, nhưng như vậy không có nghĩa là nó không có lời giải -- chỉ là lời giải có thể phải cần nhiều tài nguyên và thời gian tính toán. Các hãng máy bay chẳng hạn, luôn luôn phải giải quyết các bài toán scheduling với nhiều ràng buộc như thế, và vấn đề của các hãng máy bay lớn phức tạp hơn bội phần. Ngoài ra, ta có thể thêm vào các vấn đề về thống kê và dự báo rất cơ bản mà doanh nghiệp nào cũng cần. Tôi nghĩ đây là một đề tài nghiên cứu rất thú vị và hữu ích, làm minh hoạ tuyệt vời cho sự liên kết của Toán Ứng dụng, Khoa học Máy tính, Xác suất thống kê và Vận trù học (operations research).

Ví dụ, ta có thể chia bài toán thành ba thành phần: phần giao diện người dùng, phần ngôn ngữ khai báo, và phần giải quyết bài toán.

Phần giao diện người dùng sẽ bao gồm một chương trình máy tính được thiết kế cụ thể cho từng công ty tại vì từng tổ chức có các yêu cầu khác nhau về bài toán họ cần, với các ràng buộc và giao diện khác nhau. Phần này sẽ phải được “khách hàng hoá” (customize) tối đa thì người dùng mới dùng được.

Phần ngôn ngữ sẽ có một ngôn ngữ dạng khai báo (declarative language) bao gồm cả thành tố của những ngôn ngữ ràng buộc (constraint programming language), ngôn ngữ xác suất (probabilistic programming) và các ngôn ngữ khác tuỳ theo ứng dụng. Phần này được thiết kế để cung cấp một ngôn ngữ máy tính cấp cao -- người bảo máy cái gì cần làm chứ không bảo máy là làm sao để làm. Ngôn ngữ này đóng vai trò trung gian, chuyển các yêu cầu của người sử dụng từ từ giao diện sang một ngôn ngữ thống nhất.

Phần ngôn ngữ cho phép ta “dịch" bài toán của người dùng thành một bài toán tối ưu, tìm kiếm, hay thống kê. Từ đây thì các nhà Toán học sẽ áp dụng hoặc sáng tạo các phương pháp tối ưu, thống kê, thiết kế thuật toán mới để giải quyết các bài toán này, và hiển thị lại kết quả cho người dùng.

Phần ngôn ngữ và phần giải quyết bài toán hoàn toàn có thể là sản phẩm công, mã nguồn mở. Phần giao diện có thể do các lập trình viên làm cho từng hãng xưởng. Đây sẽ là một dự án bao gồm từ những nghiên cứu cơ bản nhất của toán học đến giao diện ứng dụng. Những ai làm phần ngôn ngữ máy tính, toán tối ưu, thống kê, và thuật toán sẽ có thể đăng tạp chí như bất kỳ nghiên cứu khoa học cơ bản nào khác. Các tạp chí và hội nghị hàng đầu rất cần những phương pháp và thí nghiệm có dữ liệu thật, giải quyết các bài toán thật!

Tóm lại, câu hỏi của bạn anh không những có thể phát triển thành một đề tài nghiên cứu nghiêm túc, mà còn có thể thành một chương trình nghiên cứu nghiêm túc, miễn là ta nghĩ ra ngoài cái hộp là một hãng dệt may có 10 công nhân.

5) Qua câu trả lời của anh, tôi bắt đầu mường tượng được cách triển khai của một đề tài ứng dụng với những phân đoạn khác nhau, từng phân đoạn có sản phẩm với đặc thù riêng, hoặc là công bố khoa học, hoặc là sản phẩm công nghiệp. Nhưng tôi vẫn còn rất thắc mắc ở khâu đầu tiên: làm thế nào để đặt ra được đề bài đúng ngay từ đầu. Chắc chắc có rất nhiều bài toán mà thực tế sản xuất và cuộc sống đặt ra cho các nhà toán học, nhưng tôi ngờ rằng, không biết có đúng không, đa số các bài toán thực tế là không giải được, ít nhất là với mặt bằng khoa học Việt nam hiện nay. Tôi nghĩ rằng cần tìm ra những bài toán có thể không phải là bài toán cấp thiết nhất, nhưng trông ra có thể làm được, anh có đồng ý như thế không? Nếu có thì làm thế nào mà chọn ra được những bài toán như thế?

Trong một cuộc phỏng vấn, Picasso có nói đại ý rằng “máy tính thì hay ho gì, bọn nó chỉ có câu trả lời!” Hay như anh Sơn nói trong bài anh phỏng vấn anh Sơn: “hai kỹ năng cơ bản của người làm khoa học là tìm ra vấn đề hay và giải quyết được vấn đề".

Nói cách khác, anh có câu hỏi mấu chốt: chọn đề tài thế nào?

Ở đây, chúng ta có một điểm may mắn. Mặc dù đúng là đa số các bài toán thực tế là các bài toán khó -- có thể là quá khó -- nếu muốn giải quyết rốt ráo, nhưng câu trả lời cho chúng thường là một cái phổ rất rộng. Ở một bên của phổ là những lời giải cóp nhặt, vụn vặt, mang tính cơ bắp, giải quyết một góc vấn đề. Ở bên còn lại là một hệ thống lời giải đẹp, mang tính phổ quát và ứng dụng vào được nhiều lĩnh vực khác.

Anh lo lắng về cực khó của phổ. Tôi lo về cực dễ của phổ. Tôi lo rằng, nếu không có một quá trình chọn lựa và bình duyệt đề tài tốt, thì có thể chúng ta tiêu tốn vào những đề tài nghe choang choang nhưng lại có rất ít tính sáng tạo khoa học. Ví dụ, khi tôi tham gia các nhóm duyệt đề tài cho NSF, những đề tài trong phân ngành hẹp của tôi thì tôi biết ngay là dễ hay khó, đóng góp có độc đáo hay không, hay chẳng qua chỉ là một đề tài bổ củi. Thế nhưng đi xa khỏi phân ngành hẹp của mình thì bình duyệt một dự án trở nên khó khăn hơn. Các nhà nghiên cứu đã trở thành chuyên gia tung hứng từ ngữ, dùng những danh từ to tát, “nóng", như những anh bán hàng để hòng loè người không chuyên.

Ngược lại, khi ai nói là làm cái này cái kia “dễ” lắm, ta cũng nên nghi ngờ. Có rất nhiều thứ dễ trên giấy tờ nhưng không dễ trên thực tế. Lập trình một cấu trúc dữ liệu đã tồn tại 40 năm trong sách giáo khoa sao cho tốt là một vấn đề dễ trên giấy tờ, nhưng chỉ có những ai chưa từng làm điều này thì mới cho là nó dễ trên thực tế. Nói như thế có nghĩa là, anh rất nên nghi ngờ câu trả lời của tôi về đề tài hãng dệt may :-). (Về điều này thì tôi nói có cơ sở. Tôi đang cộng tác với một công ty làm một sản phẩm tương tự như tôi mô tả, về phần ngôn ngữ ràng buộc và phần giải quyết bài toán tối ưu.)

Vì những lý do trên, để chọn một đề tài ứng dụng cho tốt thì theo tôi ta cần ít nhất hai thành phần. Thành phần thứ nhất là việc xác lập một phạm vi ứng dụng, viết ra thành một chương trình kêu gọi đề tài (solicitation). Ví dụ, anh có thể xem một chương trình của DARPA về ngôn ngữ xác suất cho học máy (probabilistic programming for machine learning). Tôi lấy ví dụ chương trình của DARPA vì nó có tính ứng dụng cao hơn các chương trình nghiên cứu cơ bản của NSF. Thành phần thứ hai là một đội ngũ bình duyệt đề án hài hoà, bao gồm cả những người làm lý thuyết tốt (để biết bài toán dễ hay khó trên giấy tờ), những người làm thực hành có kinh nghiệm (để biết bài toán dễ hay khó trên thực tế), và có thể cả đại diện của ngành công nghiệp có liên quan (để biết bài toán có đáng giải quyết hay không). Xong rồi để cho họ cãi nhau ba ngày bốn đêm.

Thành phần thứ nhất khó hơn thành phần thứ hai, vì để xác định những chương trình nghiên cứu có giá trị, có cả tính ứng dụng cao lẫn giá trị khoa học phổ quát, thì ta cần một cá nhân có viễn kiến.

6) Theo anh thì các doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì, chọn hình thức đầu tư nào, để vừa phục vụ cho lợi ích của mình, vừa phát triển khoa học công nghệ trong đó có toán học? Tôi có cảm tưởng là hiện tại các doanh nghiệp vẫn chỉ dừng lại ở mức độ tiếp thu sản phẩm công nghệ, chế biến cho hợp nhu cầu của thị trường Việt nam hoặc đầu tư vào những thứ có thể gây tiếng vang.

Câu hỏi này quá tầm của tôi, nên chỉ bàn tán lan man hai ý.

Ý thứ nhất, tôi nghĩ câu hỏi này liên quan đến tư duy Toán học tôi đề cập ở câu hỏi thứ nhất. Điều mà một doanh nghiệp có thể làm là cải thiện kiến thức của họ về khả năng ứng dụng kỳ diệu của Toán học. Họ có thể làm điều này bằng cách tài trợ và tham dự các seminars, workshops, hay hội nghị Toán ứng dụng liên quan đến ngành công nghiệp của họ, để biết “trên thế giới này có cái gọi là A, B, C" có khả năng cải thiện nhiều khía cạnh trong doanh nghiệp của họ. Ví dụ, liên quan đến công nghệ thông tin, các hội nghị như SIGMOD (cơ sở dữ liệu), SIGGRAPH (đồ hoạ), SIGCOMM (mạng máy tính) có cực kỳ nhiều các nhà tài trợ là các công ty hàng đầu về cơ sở dữ liệu, mạng, hay đồ hoạ máy tính. Họ rất thường gửi nhân viên của họ đi báo cáo và tham dự, học hỏi thêm ở những hội nghị này. Nếu không tính việc học hỏi được gì, thì ít nhất họ cũng có cơ hội tìm nhân viên tốt ở những hội nghị như vậy.

Ý thứ hai, liên quan đến sự lệch pha tôi đề cập ở câu hỏi 1, các doanh nghiệp, trường đại học, và viện nghiên cứu nên có thêm nhiều kênh giao tiếp, trao đổi các vấn đề của nhau, học hỏi các giải pháp của nhau. Không nhất thiết là ta phải có hội nghị, báo cáo rình rang đăng báo tốn tiền. Ta có thể có các buổi gặp gỡ thân mật, không bia bọt, thuần tuý chia sẻ kiến thức. Sự giao thoa các sở thích và sở trường sẽ là một môi trường tuyệt hảo để phát triển ý tưởng, phát triển các công trình cộng tác giữa các bên.

7) Anh có lời khuyên nào cho tôi trong công việc triển khai nghiên cứu toán ứng dụng ở VIASM không?

Vấn đề này rất dễ trên giấy tờ và rất khó trên thực tế. Dù đã tin chắc anh sẽ thành công, vẫn thân chúc anh thuận buồm xuôi gió!

---

*Viện nghiên cứu cao cấp về Toán