TRẢ LẠI TƯ CÁCH CON NGƯỜI

(NCTG) “Làm trong bệnh viện nhà nước, chế độ phụ cấp quá thấp nên phải nhận phong bì, cũng là cái cực chẳng đã cháu ạ. Không nhận thì không đủ sống, nhận thì trong lòng không có vui, mình cảm thấy mình mất hết tư cách con người”.

Ảnh chỉ mang tính minh họa

Vào thăm người nhà đang điều trị tại một bệnh viện tư rất to ở Hà Nội, đang ngồi hỏi thăm tình hình bệnh nhân thì có một cô y tá đi vào nói rất lịch sự và lễ phép:

- Cháu chào các bác, mời các bác tạm ra ngoài một chút để bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân ạ.

Ai cũng nảy mình một cái rồi nhìn nhau ngạc nhiên, và tất cả đều nhẹ nhàng đứng lên ra ngoài. Ra đến ngoài người nọ mới bảo người kia:

- Bệnh viện tư có khác, lịch sự thế, viện công thì bị lùa như lùa vịt ấy, ai ra chậm còn bị quát loạn lên.

Một lúc sau cô y tá và bác sĩ đi ra, vị bác sĩ rất trẻ mỉm cười chào mọi người:

- Mời người nhà vào phòng, tôi đã thăm khám xong.

Rồi cả hai bước đi sang phòng khác, không quên gật đầu chào mọi người với nụ cười rất tươi luôn ở trên môi.

Bọn mình cứ tròn hết cả mắt lên vì ngạc nhiên, lần đầu được như thế này nên ai nấy đều khá lúng túng chưa kịp thích nghi ngay là chào lại họ và cảm ơn. Thay vì hỏi thăm bệnh nhân, mọi người trầm trồ thán phục vì được đối xử tử tế, lịch sự chứ ở viện công thì động cái bị quát, ai cũng quát được từ y tá, hộ lý và nhất là bảo vệ. Mà những người này cũng đều đang làm trong các viện công cả đấy chứ.

Lúc về đang dắt xe ra khỏi viện, bất ngờ mình gặp người quen là một bác sĩ khá giỏi ở bệnh viện đầu ngành tại Hà Nội. Vừa thấy mình chú đã hỏi:

- Cháu đi đâu đây?

- Người quen của cháu đang điều trị tại đây chú ạ. Sao chú ở đây?

Chú chỉ tay lên vỉa hè:

- Cháu dắt xe lên kia đi hai chú cháu mình nói chuyện chút, lâu quá không gặp nhau rồi.

Mình dắt xe lên vỉa hè, hai chú cháu đứng nói chuyện:

- Chú về hưu rồi cháu, họ mời chú về đây làm - rất hồ hởi, chú tiếp. - Cháu biết không, hệ thống bệnh viện tư trả lại tư cách con người cho chú đấy.

Mình ngạc nhiên:

- Nghĩa là sao cháu không hiểu?

Khuôn mặt chú hồng hào, nụ cười rất tươi, đặc biệt là sắc thái khuôn mặt ngời sáng:

- Cháu ạ, từ hồi về đây khi nhìn bệnh nhân trong lòng chú cảm thấy thoải mái, không một chút gợn vì chú không phải nhận phong bì của họ nữa. Ngày xưa khi còn làm trong bệnh viện nhà nước, chế độ phụ cấp quá thấp nên phải nhận phong bì, cũng là cái cực chẳng đã cháu ạ. Không nhận thì không đủ sống, nhận thì trong lòng không có vui, mình cảm thấy mình mất hết tư cách con người.

Chợt nhớ hồi chú làm tiểu phẫu cho con trai, mình cũng biếu chú phong bì, lúc đó chú không từ chối mà nhận ngay và bảo: “Chú xin”.

- Sao chú lại nói thế, là mọi người cũng muốn cảm ơn vì các bác sĩ đã cứu người thân của họ mà.

Chú gần như không nghe mình nói gì, vẫn tiếp mạch đang nói:

- Chữa cho họ bằng cái tâm của mình, bằng trình độ của mình, nhưng nhận phong bì xong cứ phải lủi đi, không dám nhìn thẳng vào mắt họ vì từ lúc mình nhận phong bì là tư cách mình khác rồi, cứ mỗi lần đi qua giường bệnh của họ cứ có cảm giác mình nợ họ cái gì đó. Không cảm thấy thoải mái trong lòng tí nào cả. Kể từ khi mình cầm phong bì của họ, họ cũng nhìn mình và nghĩ mình khác hoàn toàn. Mà nói thật, trước mặt mình họ cảm ơn, họ khúm núm nhưng đưa mình phong bì xong ra ngoài kia là họ có thể nói ngay với mọi người: “Tao vừa phải đi ông ấy hai triệu đấy, tốn quá nhưng người nhà mình trong tay họ, không đưa thì chả biết thế nào, phải chịu thôi”. Đau lắm cháu ạ.

Mình động viên chú:

- Chú ơi, chú cả nghĩ quá đấy, không phải người nhà bệnh nhân nào cũng nghĩ thế, như chúng cháu, biếu phong bì là thay lời cảm ơn vì đã cứu chữa cho người thân của chúng cháu.

- Chú cầm phong bì của họ nhưng trong lòng dằn vặt lắm, thấy mình chả còn tư cách con người gì cả. Nhưng giờ thì chú ngẩng cao đầu rồi, chú thấy vui vẻ thoải mái, bệnh viện tư đã trả lại tư cách con người cho chú.

Mình và chú còn đứng nói chuyện khá lâu về rất nhiều vấn đề, sau đó chú nói chú phải quay vào viện vì một tiếng nữa chú có ca mổ. Nắm chặt tay mình trước khi chia tay, chú cười khá thoải mái:

- Cảm giác chữa bệnh cho bệnh nhân không phải nhận phong bì sướng lắm cháu ơi!

Bích Ngọc, từ Hà Nội

ANGELA MERKEL CÁM ƠN NHỮNG NGƯỜI ĐÃ GIÚP ĐỠ DÂN TỴ NẠN

(NCTG) Giải quyết vấn đề của người tỵ nạn là một công việc tốn thời gian, công sức và tiền của, nhưng nước Đức đủ mạnh để đương đầu với thử thách đó - Thủ tướng Đức Angela Merkel khẳng định trong phát biểu đầu năm 2016, mà nội dung đã được Văn phòng Thủ tướng công bố trước đó.

Thủ tướng Angela Merkel - Ảnh: Szabó Gábor (origo.hu)

Phát biểu này cũng sẽ được phát trên Kênh truyền hình quốc gia ZDF vào tối hôm nay, thứ Năm 31-12, nhưng sẽ không có phụ đề tiếng Ả Rập và một số ngôn ngữ khác của người tỵ nạn, theo một đề xuất trước đó của một vị bộ trưởng thuộc nội các nước này.

“Giao thừa tối nay, chủ yếu tôi muốn nói một từ: cám ơn”, bà Merkel chia sẻ. Lời cám ơn của bà dành cho “làn sóng động lòng và đáng kinh ngạc” của những người sẵn sàng giơ tay giúp đỡ dân tỵ nạn một cách tự phát, mà nước Đức được chứng kiến trong năm 2015.

Thủ tướng Đức có lời tri ân riêng những tình nguyện viên đã hỗ trợ người tỵ nạn. Bà cũng nhấn mạnh rằng, cùng với giới tình nguyện viên, những nhân viên công lực chuyên nghiệp - cảnh sát, quân nhân, nhân viên chính quyền Liên bang và Tiểu bang - đã thực hiện xuất sắc công việc của mình.

Angela Merkel nhắc lại: trong bài phát biểu đầu năm cách đây một năm, vào dịp Giao thừa 2014, bà lưu ý rằng kể từ Đệ nhị Thế chiến tới lúc đó, chưa bao giờ con số người tỵ nạn lại đông đến thế. Từ khi đó, bà đã tuyên bố rằng, nước Đức đương nhiên giúp đỡ và tiếp nhận tất cả những ai tìm kiếm sự bảo vệ trên đất nước này.

“Tối nay, tôi nhắc lại suy nghĩ ấy” - Thủ tướng Đức nói, và cho hay, theo bà, chưa bao giờ có một năm mà “biến lời lẽ thành hành động lại là một thử thách lớn đến thế”, như trong năm 2015. Angela Merkel cho rằng, chắc chắn phải cần những nỗ lực hơn nữa.

Người đứng đầu nội các Đức cũng nói, hội nhập cũng là một nhiệm vụ quan trọng vì sẽ có những người tỵ nạn ở lại Đức lâu dài. Theo bà, cũng cần học tập từ những sai lầm của quá khứ.

“Những giá trị, truyền thống, quan niệm về luật pháp, ngôn ngữ, luật định, nguyên tắc của chúng ta là những yếu tố duy trì xã hội chúng ta. Điều này ứng với tất cả những ai sống ở Đức”, Angela Merkel khẳng định, và nói thêm rằng nếu sự di dân thành công thì nước sở tại luôn luôn được lợi, kể cả về mặt xã hội lẫn kinh tế.

Ví dụ được Thủ tướng Đức đưa ra, chính là sự tái thống nhất nước Đức. Theo bà, không có gì đáng tranh luận, Đức đã trải qua rất nhiều thách thức và nhờ đó, luôn phát triển. Quá trình tái thống nhất nước Đức, mà lễ kỷ niệm một phần tư thế kỷ đã diễn ra vào 3-10 năm nay, là một bằng chứng.

Thành công của sự tái thống nhất được chỉ ra ở chỗ, hiện tại tỉ lệ thất nghiệp ở Đức là thấp nhất, tỉ lệ người có công ăn việc làm là cao nhất, ngân sách nhà nước hai năm liền không bị thiếu hụt, thu nhập của người dân tăng và nền kinh tế thì vững mạnh.

Bên cạnh đó, Angela Merkel cũng nói tới việc chính quyền Đức nỗ lực để gia tăng bảo vệ biên giới phía ngoài của Liên Âu. Đồng thời, Đức muốn quá trình di dân bất hợp pháp trở nên hợp pháp. Trong tương lai, nước Đức sẽ vẫn cố gắng để chấm dứt những lý do khiến người tỵ nạn phải rời quê hương ra đi.

 

Người tỵ nạn ở Đức - Ảnh: Patrik Stollarz (AFP)

Tuy nhiên, theo bà, tương lai cũng phụ thuộc nhiều vào sự đoàn kết, đồng thuận xã hội. Không được phép để hình thành sự chia rẽ giữa các thế hệ hoặc các giai tầng xã hội, hay giữa “các công dân bản địa và công dân mới”, Angela Merkel lưu ý.

Theo bà, không được phép nghe những kẻ mà “sự lạnh lẽo hay hận thù ẩn trong tim”, họ là những kẻ tự cho mình quyền nói rằng ai là người Đức và ai không, và họ muốn phân biệt đối xử đối với người khác.

Sẽ phụ thuộc nhiều vào việc, “trong tương lai chúng ta cũng muốn một đất nước mà tại đó, chúng ta được sống có ý thức và tự do, nhân đạo và cởi mở với thế giới, với niềm vui cảm nhận được trong mỗi thành công, niềm vui mà chúng ta có khi chúng ta đã nỗ lực hết mình”, Merkel phát biểu.

Đúng là nước Đức đang đứng trước một thời kỳ đặc biệt thử thách sức người, nhưng cũng đúng là những thử thách ấy “sẽ được giải quyết thành công, vì nước Đức đủ mạnh”, Thủ tướng Đức nhắc lại một ý mà bà thường hay nói trong các phát biểu.

Phát biểu chúc tết đầu năm của Angela Merkel sẽ được Kênh truyền hình quốc gia Đức ZDF phát vào hồi 19 giờ 15 phút tối nay, mà không có phụ đề bằng tiếng nước ngoài, để người tỵ nạn có thể hiểu được thông điệp của nước Đức trong một vấn đề được coi như quan trọng nhất của năm 2015.

Đây là đề xuất của Bộ trưởng Aydan Özoguz, người phụ trách về di dân, tỵ nạn và hội nhập xã hội của nội các Đức, và vị chính khách này cho rằng, các nguyên thủ quốc gia EU “có lẽ cũng nên lắng nghe quan điểm của nước Đức”, thông qua phụ đề tiếng Anh hoặc Pháp.

Tuy nhiên, trên trang chủ của ZDF, ở mục tiếng Anh và tiếng Ả Rập, bài phát biểu của Thủ tướng Đức sẽ có phụ đề bằng các thứ tiếng tương ứng.

Theo con số thống kê, trong năm 2015, có chừng 1,1-1,2 triệu người tỵ nạn nhập cảnh Đức, và đây là con số chưa từng có trong lịch sử nước Đức kể từ năm 1951, khi khái niệm tỵ nạn được đề ra. Trong những ngày lễ Giáng sinh, cũng có gần 13 ngàn người tỵ nạn ghi danh và đăng ký ở Đức.

Nguyễn Hoàng Linh tổng hợp, theo origo.hu

Ông Vũ Ngọc Hoàng bàn về kiểm soát quyền lực

“Khẩn trương nghiên cứu để sớm có các bước đi phù hợp, cụ thể, tích cực nhằm  đổi mới về chính trị, như việc kiểm soát quyền lực bằng quyền lực nhà nước, bằng cơ chế dân chủ, thông tin đại chúng và tự do ngôn luận, đổi mới quản lý nhà nước và phương thức lãnh đạo của Đảng,…”

___
TuanVietNam
1-1-2016

Ông Vũ Ngọc Hoàng. Nguồn: TVN

LTS: Tuần Việt Nam/báo VietnamNet trân trọng giới thiệu tới quí vị bài viết đầu năm của ông Vũ Ngọc Hoàng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung Ương có tựa đề: Ba mươi năm đổi mới: Nhìn lại và suy ngẫm.
Cần sớm đổi mới về chính trị, như việc kiểm soát quyền lực bằng quyền lực nhà nước, bằng cơ chế dân chủ, thông tin đại chúng và tự do ngôn luận, đổi mới quản lý nhà nước và phương thức lãnh đạo của Đảng,…
Công cuộc đổi mới do Đảng CSVN lãnh đạo đã giành được những thành tựu đáng kể, cải thiện tình hình nhiều mặt của đời sống xã hội; đưa đất nước vượt qua thời kỳ hết sức khó khăn và nghèo đói, trở thành một nước có thu nhập trung bình, thế và lực đã tăng nhiều.
Mặt khác, so sánh với thế giới và khu vực, đến nay, nước ta vẫn còn nhiều mặt tụt hậu, có mặt đã tụt hậu xa hơn so với một số nước. Cần khách quan và cầu thị, nhìn lại và suy ngẫm, để sắp tới tiếp tục công cuộc đổi mới một cách toàn diện, đồng bộ và căn bản hơn, nhằm tạo sự phát triển vượt bậc, hiệu quả cao và bền vững hơn.
Đã có các tổng kết, các con số, khá đầy đủ về 30 năm đổi mới, kể cả thành tựu, yếu kém và nguyên nhân, bài học. Tôi không nhắc lại mà chỉ xin nêu mấy suy nghĩ chắt lọc từ thực tiễn đổi mới để bạn đọc tham khảo.
Suy ngẫm cho thấu đáo, chắt lọc kỹ, nhiều người cùng thảo luận, dân chủ và công khai, thì cũng có nghĩa là, đổi mới còn cho ta một kết quả nữa, đó là kết quả trong sự phát triển tư duy của con người, nhất là những người lãnh đạo, quản lý và tầng lớp tri thức, để từ đó mà tiếp tục đi tới, xa hơn, bền hơn.
Nhìn thẳng sự thật
Để chuẩn bị tư tưởng cho cuộc đổi mới, lãnh đạo đất nước ngày ấy đã chủ trương phải nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật. Đây là chủ trương rất quan trọng, không né tránh thực tế, đối diện với nó để tìm cách giải quyết, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, không che dấu khuyết điểm mà công khai nó để mọi người cùng thấy, cùng khắc phục. Việc đó không làm Đảng mất uy tín như cách nghĩ cũ, mà ngược lại nhân dân và đảng viên thấy tăng niềm tin vì nghĩ rằng như vậy là bản lĩnh, là một Đảng mạnh và chắc chắn.
Đổi mới tiếp theo cũng vậy, trước tiên phải nhìn thẳng sự thật, để thấy cái sai, cái yếu kém và tụt hậu của nước ta. Không nhìn thấy những yếu kém và tụt hậu thì không thể khắc phục chúng. Muốn khắc phục tụt hậu thì trước tiên phải nhìn thấy mình tụt hậu. Sự thật là năng suất lao động xã hội, thu nhập đầu người, hiệu quả đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học công nghệ… của nước ta còn nhiều yếu kém và tụt hậu. Đổi mới không thể không tập trung giải quyết các vấn đề nêu trên.
Tư duy về giữ nước
Bước vào đổi mới, Đảng chủ trương trước tiên phải đổi mới tư duy. Đây là bước đi rất đúng. Không đổi mới tư duy sẽ không thể đổi mới trong công việc, trong hành động, hoặc nếu có chỉ là ngẫu hứng, bất chợt, cảm tính, không đủ cơ sở khoa học, có kết quả cũng không chắc chắn, hoặc kết quả mặt này lại trở ngại cho mặt kia.
Hoạt động đổi mới là hoạt động có mục đích, có tư duy, không thể tự  phát, phản ứng tức thì từng việc một, mà cần có cái nhìn tổng quát, có chiều rộng và tầm xa, chủ động trong nhiều bước đi nối tiếp nhau, tiến về phía trước, vượt lên phía trước, vượt lên chính mình.
Tất nhiên tư duy của con người không phải cùng lúc nghĩ hết được mọi việc, mà phải quan sát thực tiễn và nhìn ra thế giới, để tư duy được điều chỉnh và bổ sung liên tục. Tuy nhiên, đổi mới tư duy phải đi trước, có hệ thống, có cơ sở khoa học để bảo đảm thắng lợi, chứ không phải là để làm khác. Lúc đầu quả thật chúng ta có quan tâm việc dổi mới tư duy, rất tiếc là một thời gian sau đó tư duy bị chựng lại không tiếp tục đổi mới, cứ sợ “chệch hướng”, không dám đổi mới tiếp.
Người Việt Nam, từ cha ông để lại, tư duy về giữ nước  rất giỏi, không như thế thì làm sao ta có thể thắng được các đội quân lược từ phương Bắc và phương Tây mạnh hơn ta rất nhiều lần. Nói như vậy để tự hào, để thấy mặt mạnh của ta, và tất nhiên không được chủ quan, ngày nay sự phát triển về kỹ thuật công nghệ của thế giới đã có bước tiến rất xa, dẫn đến nhiều thay đổi về phương thức hoạt động của con người.Mặt khác, tư duy của người Việt Nam về sự phát triển thì không giỏi, chưa giỏi, còn nhiều mặt yếu kém. Nếu không phải thế thì tại sao cho đến nay, sau mấy ngàn năm lịch sử, thời kỳ hòa bình nhiều hơn chiến tranh, đất nước ta vẫn chưa phải là nước phát triển, thậm chí còn không ít mặt tụt hậu xa so với nhiều nước trên thế giới và khu vực.

 

Từ nay, trong đánh giá tình hình nên thường xuyên so sánh với các nước, và trên nền tảng của văn hóa dân tộc, văn hóa giữ nước mà chủ động và tích cực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, văn hóa phát triển.
“Lắng nghe” thực tiễn
Công cuộc đổi mới của chúng ta lúc đầu xuất phát từ thực tế, sau đó khái quát lên, bổ sung vào hoặc biến thành lý luận mới. Thực tế ấy cho phép nghĩ rằng, đổi mới phải bám sát vào thực tiễn, “đọc” kỹ thực tiễn, “lắng nghe” thực tiễn, từ trong đó mà nhìn cho rõ yêu cầu bức thiết của cuộc sống.
Cuộc sống luôn đặt ra cho chúng ta những vấn đề phải phúc đáp, đồng thời trong cuộc sống cũng luôn manh nha những câu trả lời, dù chưa đầy đủ, chưa toàn diện, nhưng có sức sống, bám rễ từ thực tiễn. Thực tiễn cũng là thước đo của chân lý.
Thực tiễn là người phản biện những lý thuyết, những chủ trương, từ đó mà vượt qua giáo điều, để điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện và phát triển lý thuyết. Đó là người thầy giúp ta giàu có vốn kiến thức và còn giúp ta phương pháp tiếp cận để đi xa, vượt qua thời gian, vượt qua chính mình, vươn về phía trước.
Đem lại lợi ích cho dân
Cuộc sống và hoạt động của đại đa số nhân dân, đó chính là thực tiễn. Công cuộc đổi mới phải xuất phát từ những mong muốn thiết thực và chính đáng của nhân dân, đáp ứng những mong muốn ấy, từ đó mà tập họp rộng rãi mọi người, thành những phong trào tự nguyện. Trong đấu tranh giành lại đất nước, chiến tranh vệ quốc, với ngọn cờ dân tộc và dân chủ, Đảng Cộng sản Việt Nam đã trở thành người lãnh đạo nhân dân.
Ngày nay, trong công cuộc đổi mới, cũng phải phát huy truyền thống ấy, với ngọn cờ dân tộc và dân chủ để tiếp tục tiến lên. Vai trò lãnh đạo vô cùng quan trọng trong việc lựa chọn đường hướng. Nhưng đổi mới phải là sự nghiệp của “trăm họ”, muôn dân. Nhân dân là mục tiêu và lực lượng của đổi mới. Đổi mới phải phục vụ nhân dân, đem lợi ích về cho nhân dân, từ đó mà có lực lượng lớn lao ở nhân dân.
Khi có lực lượng lớn lao thì mới có thể đạt kết quả to lớn, từ đó mà đáp ứng nhiều hơn cho mục tiêu phục vụ nhân dân. Những việc chẳng có lợi cho dân mà vẫn làm, gây phiền hà và tốn phí tiền thuế của dân thì đó không phải đổi mới, thậm chí là cản trở đổi mới.
Kiểm soát quyền lực
Xã hội và cuộc sống là một tổng thể gồm nhiều mặt có quan hệ hữu cơ với nhau. Không thể đổi mới lĩnh vực này mà không đổi mới lĩnh vực khác, gây gập gềnh và cản trở lẫn nhau. Nước ta chủ yếu mới đổi mới về kinh tế, mà cũng mới đi nửa đường, còn văn hóa và chính trị thì cơ bản chưa đổi mới, sắp tới cần đồng bộ và toàn diện trong công cuộc này.
Trung ương đã có Nghị quyết về đổi mới căn bản nền giáo dục, chuyển từ giáo dục truyền thụ kiến thức sang xây dựng nhân cách, phát triển năng lực và xây dựng một nền giáo dục mở, thực học. Đó là việc đúng, nhưng triển khai chậm và chưa chắc, có việc nửa chừng, có việc phải điều chỉnh nhiều mới có thể đi đến thành công. Các cơ quan có trách nhiệm cần tập hợp các chuyên gia để thực hiện cuộc đổi mới căn bản nền giáo dục này, gắn với xây dựng nền văn hóa giàu tính nhân văn và phát triển khoa học – công nghệ.
Khẩn trương nghiên cứu để sớm có các bước đi phù hợp, cụ thể, tích cực nhằm đổi mới về chính trị, như việc kiểm soát quyền lực bằng quyền lực nhà nước, bằng cơ chế dân chủ, thông tin đại chúng và tự do ngôn luận, đổi mới quản lý nhà nước và phương thức lãnh đạo của Đảng,…
Những ý kiến trên đây chắc chắn là chưa đủ, và cần phải thảo luận để điều chỉnh và bổ sung…
Vũ Ngọc Hoàng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung Ương.  

Nhà nước và xã hội dân sự VN cùng đi

BBC

31-12-2015

Photo: Hoang Dinh Nam/ AFP

Xã hội dân sự Việt Nam trong năm 2016 có nhiều nhân tố hứa hẹn tăng rộng quy mô và chiều sâu của các hoạt động, tổ chức và sự ‘chuyển biến’ đáng kể trong nhận thức của lãnh đạo chính quyền, nhà nước và người dân.

Đó là ý kiến của một số chuyên gia, nhà quan sát và vận động cho xã hội dân sự chia sẻ với BBC ngày 31/12/2015, ngày mà Việt Nam cùng các quốc gia thành viên Asean chứng kiến cộng đồng kinh tế Asean (AEC) chính thức thành lập.
Trước hết, đánh giá chung về phát triển của xã hội dân sự ở Việt Nam trong năm 2015, Tiến sỹ Phạm Quang Tú, Trưởng nhóm Chương trình Hỗ trợ Liên minh Vận động Chính sách của Tổ chức Oxfam Việt Nam, nói:
“Trong năm 2015, chúng ta thấy một điểm quan trọng nhất đó là xã hội dân sự của Việt Nam tăng rộng hơn về quy mô. Tức là các hoạt động, cũng như các tổ chức được thành lập nhiều hơn. Và các tổ chức dân sự cũng đã tham gia một cách tích cực hơn vào những vấn đề trọng đại của đất nước.
“Bên cạnh những hoạt động truyền thống của xã hội dân sự là các công tác thí dụ như xóa đói giảm nghèo, phát triển cộng đồng, thì các tổ chức xã hội dân sự trong thời gian qua, trong năm qua, tập trung nhiều hơn vào các vấn đề ví dụ như quản trị nhà nước, rồi vấn đề về nhân quyền.”

Tín hiệu đáng mừng

Xã hội dân sự ở Việt Nam đã có chiều hướng phát triển đi lên trong ít nhất 5 năm trở lại đây, với nhiều thay đổi nhận thức khá tích cực ở giới lãnh đạo, theo ý kiến quan sát. vn civil society archive.

Tiến sỹ Phạm Quang Tú cho rằng trong năm 2015 đã có những ‘tín hiệu đáng mừng’ về xã hội dân sự Việt Nam, mà trong đó có phát huy vai trò trong lĩnh vực hỗ trợ xây dựng luật pháp và đảm bảo quyền con người. Ông nói:
“Đặc biệt cùng với việc ban hành Hiến pháp năm 2013 và thực thi Hiến pháp năm 2013, thì các tổ chức xã hội dân sự đã tham gia khá là tích cực vào trong việc đóng góp để hoàn thiện khung thể chế, khung pháp lý của Việt Nam, trong việc thực thi Hiến pháp của Việt Nam năm 2013.
“Mà đặc biệt các quy định liên quan đến các vấn đề về quyền con người, bao gồm những việc ví dụ ban hành luật, một số đạo luật có liên quan, ví dụ như Luật tiếp cận thông tin, Luật về Hội, rồi Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.”
 
“Như vậy, trong năm vừa qua, về cơ bản, xã hội dân sự tiếp tục phát triển cả về quy mô, cũng như các hoạt động của họ, cũng đi vào rộng hơn và có chiều sâu hơn.
“Và đặc biệt một tín hiệu rất đáng mừng là các hoạt động của xã hội dân sự không chỉ bó hẹp ở những hoạt động mang tính chất truyền thống, là xóa đói giảm nghèo mà nó mở rộng ra các lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến quyền con người.”
Cũng hôm thứ Năm, Tiến sỹ Trần Tuấn, chuyên gia phản biện chính sách và nhà quan sát xã hội dân sự từ Liên hiệp hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam (Vusta), nhận xét:
“Về điểm son mà nhận thấy, chúng ta thấy rằng xã hội dân sự cũng đã tạo ra những dấu ấn, mà tôi cho rằng những dấu ấn ấy cũng đã tạo ra được những kết quả thực tế để cho mọi người nhìn nhận vào cái lợi ích thiết thực đem lại cho xã hội khi chúng ta công nhận xã hội dân sự.
“Đấy là hiện tượng chặt cây xanh vừa rồi của Hà Nội. Tôi cho rằng đấy là một tiếng nói cụ thể, rõ ràng và đưa lại hiệu quả, tốt, từ đó nó có thể tạo ra một niềm tin rằng là nếu chúng ta biết tận dụng xã hội dân sự, đứng về phía (góc nhìn) chính quyền, thì chúng ta có thể đưa lại kết quả, lợi ích cộng đồng lớn, đồng thời phía xã hội dân sự, cũng có thể nhận thấy một sự đồng lòng và cùng hợp tác, đáp ứng nhanh những vấn đề nóng của xã hội.”

Triển vọng 2016

Về triển vọng 2016 của xã hội dân sự ở Việt Nam, ông Phạm Quang Tú nói:
“Thực ra bức tranh của xã hội dân sự Việt Nam trong năm 2016, thì nó cũng chưa có những tín hiệu mà được gọi là phát triển một cách đột phá hay là nó sáng sủa hơn và chủ yếu thì có lẽ nó vẫn tiếp tục duy trì cái đà và hoạt động của năm 2015.

TS Trần Tuấn (giữa) cho rằng xã hội dân sự Việt Nam có xu hướng phát triển đi lên nếu nhìn lại ít nhất trong năm 5 vừa qua. Ảnh: corenarm.org.vn

“Tuy nhiên cũng có những tín hiệu, tôi nghĩ rằng nó có một số cơ hội mà để cho xã hội dân sự của Việt Nam tiếp tục tăng cường hoạt động của nó, đặc biệt trong năm 2016 có mấy điểm quan trọng như thế này:
“Thứ nhất là Quốc hội và Chính phủ tiếp tục ban hành và hoàn thiện các luật, các thể chế, các luật pháp mà để thể chế hóa Hiến pháp 2013, dự kiến ví dụ như là luật tiếp cận thông tin sẽ được ban hành vào khoảng tháng Ba, luật về Hội sẽ được ban hành vào tháng Mười, và các luật như Luật Biểu tình cũng sẽ được thảo luận trong năm tới.
“Đấy là cái đà mà tiếp tục phát huy những hoạt động của năm 2015, thì xã hội dân sự có lẽ vẫn tiếp tục tham gia đóng góp vào trong các lĩnh vực, các luật pháp quan trọng như vậy.
“Bên cạnh đó năm 2016 là năm đầu tiên đánh dấu Cộng đồng Asean sẽ chính thức trở thành một cộng đồng từ ngày hôm nay (31/12/2015), thì có lẽ đó cũng là một tín hiệu tốt để cho tổ chức xã hội dân sự của Việt Nam tham gia với các xã hội dân sự ở trong khu vực, để làm sao đấy thúc đẩy, tiếp tục thúc đẩy tiếng nói của người dân, của cộng đồng lên, không chỉ là riêng với chính phủ, với lãnh đạo của Việt Nam, mà nó lại lên ở tầm mức cao hơn.
“Đó là cộng đồng Asean mà chúng tôi cũng rất trông chờ về việc là Asean khi mà chính thức hóa, thì nó sẽ có cơ chế cấp khu vực, để bên cạnh cơ chế cấp quốc gia, thì sẽ có cơ chế cấp khu vực, để có thể ghi nhận và thúc đẩy các quyền, rồi những vấn đề của người dân.”
Tiến sỹ Trần Tuấn từ Vusta nêu quan điểm:
“Chúng ta vẫn luôn đặt hy vọng tích cực, tôi vẫn cho rằng một hy vọng tích cực, mặc dù bây giờ chúng ta tương đối khó đoán, nhất là khi mà Đại hội Đảng (CSVN) còn chưa diễn ra và Quốc hội khóa mới sẽ được thiết lập thế nào, nhưng mà qua quá trình, chúng tôi gọi là nhìn chiều hướng diễn tiến của xã hội dân sự, trong vào khoảng 5 năm vừa qua, thì có thể thấy rằng sự diễn tiến đó vẫn theo chiều hướng đi lên, nếu chúng ta so với trước đây.”

Chuyển biến nhận thức

Về nhận thức của người dân, cộng đồng và nhiều tổ chức xã hội dân sự về chính thiết chế này, Tiến sỹ Phạm Quang Tú nói:

Tiến sỹ Nguyễn Quang A cho rằng đã có chuyển biến trong nhận thức của giới lãnh đạo và chính quyền ở Việt Nam về xã hội dân sự. vepr.edu.vn

“Một trong những điểm mà chúng tôi nhận thấy rằng sự chuyển biến trong nhận thức của người dân và cộng đồng đối với xã hội dân sự thì thực ra chưa chuyển biến nhiều lắm, qua đánh giá về ‘Không gian xã hội dân sự’ mà được thực hiện vừa rồi, cũng như qua việc khảo sát ở dân chúng về Luật về Hội, thì cho thấy rằng, phần lớn là giới tinh hoa của xã hội dân sự quan tâm đến vấn đề phát triển xã hội dân sự, thúc đẩy phát triển của xã hội dân sự và làm sao đấy tạo ra một sự cân bằng, hài hòa giữa xã hội dân sự với hai trụ cột kia (nhà nước pháp quyền và kinh tế thị trường).
“Thế tuy nhiên, còn lại phần lớn người dân, cũng như kể cả các tổ chức xã hội dân sự họ vẫn chưa nhận thức được đầy đủ về vai trò, vị trí của xã hội dân sự trong mối tương quan với nhà nước pháp quyền và kinh tế thị trường. Cho nên trong thời gian vừa qua, khi Luật về Hội được thảo luận, cũng chỉ có một số bộ phận tinh hoa của xã hội dân sự tham gia đóng góp tích cực, phần lớn người dân vẫn chưa có một sự chuyển biến rõ nét nào.
“Thì hy vọng rằng trong năm 2016, các giới tinh hoa của xã hội dân sự cũng như của nhà nước sẽ tiếp tục thúc đẩy, để đưa vào trong nhận thức của xã hội, của người dân và cộng đồng về xã hội dân sự và vai trò của nó trong phát triển, để từ đó khi cộng đồng dân cư, người dân mà nhận thức được đầy đủ về vai trò của xã hội dân sự, thì tôi tin rằng sự thúc đẩy của xã hội dân sự phát triển nó càng tốt hơn và nó đúng với bản chất của nó hơn,” tiến sỹ Phạm Quang Tú nói.
Cũng hôm 31/12, Tiến sỹ Nguyễn Quang A, một nhà quan sát và vận động cho xã hội dân sự ở Việt Nam, bình luận với BBC về nhận thức của lãnh đạo và người dân Việt Nam về thiết chế xã hội này trong năm 2015. Ông nói:
“Tôi nghĩ rằng nó không có bước chuyển biến đột phá gì trong năm vừa qua, nhưng mà cứ từ từ, dần dần, thì tôi thấy rằng những người ở trong giới chính quyền, thí dụ như là trong các Đại biểu Quốc hội, những người ở trong hành pháp, ngày càng nhiều người hiểu hơn rằng xã hội dân sự không phải là cái mà nó chỉ có đối lập, chỉ có muốn dẹp bỏ chế độ.
“Nó là một nhân tố rất cần thiết cho sự phát triển xã hội và là một nhân tố cần thiết cho bản thân nhà nước này và có thể giúp họ giải quyết rất là nhiều vấn đề gay cấn của xã hội mà việc cản trở nó phát triển thì chỉ làm cho bản thân công việc của họ khó khăn mà thôi. Tôi nghĩ rằng sự hiểu biết dần, sự tiệm tiến đó, tôi nghĩ rằng rất là quan trọng, nguyên Viện trưởng Viện phản biện độc lập (IDS), ông Nguyễn Quang A, nói với BBC.

Vực thẳm tài chính chờ đón kinh tế Trung Quốc trong năm 2016

NHÀN ĐÀM

…khi nhu cầu tài chính của Trung Quốc trong năm 2016 được dự báo là cao nhất trong hàng chục năm qua, thì hẳn cái bao dự trữ ngoại tệ này sẽ bị bào mòn đáng kể…

Năm 2015 là năm Trung Quốc phải đối mặt với nhiều biến cố kinh tế nhất. Tuy nhiên, đây có lẽ vẫn chưa phải là năm tệ nhất với Trung Quốc nếu như nhìn vào tương lai ảm đạm của nước này trong năm 2016. Một chuỗi các thách thức lớn chưa từng có đang chờ đón kinh tế Trung Quốc, mà trong đó thách thức lớn nhất là một vực thẳm tài chính sâu hun hút.

Thời điểm giữa tháng 11.2015 vừa qua là thời điểm đánh dấu tròn ba năm cầm quyền của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, kể từ khi ông Tập lên nắm quyền vào giữa tháng 11.2012.

Nó đồng thời cũng đánh dấu cho sự kết thúc cho năm 2015, năm cuối cùng trong kế hoạch kinh tế 5 năm của Trung Quốc (2011-2015). Nhưng, thời điểm mà nhiều quan chức Trung Quốc gọi là "song hỷ lâm môn" đó lại không hề đáng để vui mừng chút nào.

Năm 2015 có lẽ là năm Trung Quốc phải đối mặt với nhiều biến cố kinh tế nhất trong rất nhiều năm trở lại đây, và có lẽ đây cũng sẽ là năm kinh tế Trung Quốc có mức tăng trưởng chậm nhất, dự kiến chưa đến 7%. Tuy nhiên, năm 2015 có lẽ vẫn chưa phải là năm tệ nhất với Trung Quốc nếu như nhìn vào tương lai ảm đạm của nước này trong năm 2016. Một chuỗi các thách thức lớn chưa từng có đang chờ đón kinh tế Trung Quốc, mà trong đó thách thức lớn nhất là một vực thẳm tài chính sâu hun hút.

Tính đến thời điểm hiện tại, có lẽ thế giới phải thừa nhận rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo quyền lực nhất nước này kể từ sau Đặng Tiểu Bình. Nhưng nếu hỏi rằng ông Tập có phải là một người may mắn hay không, thì câu trả lời là : chưa chắc. Ông Tập lên nắm quyền đúng vào thời điểm không mấy dễ chịu. Xét trên khía cạnh kinh tế, đó là thời điểm Trung Quốc bắt đầu tăng trưởng chậm lại sau khoảng ba mươi năm phát triển với tốc độ rất cao, và đang có nhu cầu thúc bách là cần đổi mới mô hình tăng trưởng vốn là một việc cực kỳ khó khăn.

So về may mắn, thì người tiền nhiệm của ông Tập là Hồ Cẩm Đào may mắn hơn nhiều, khi thời gian ông này cầm quyền là khoảng thời gian tươi đẹp cuối cùng của nền kinh tế trước khi tăng trưởng chậm lại. Chính vì thế, những vấn đề của nền kinh tế Trung Quốc cứ dần dần tích tụ lại, để rồi bùng nổ vào đúng thời gian ông Tập nắm quyền. Chúng ta có thể điểm qua những thách thức chủ đạo với kinh tế Trung Quốc trong năm 2016 để thấy rõ điều đó.

Thứ nhất là những bất ổn tiền tệ. Đồng USD tăng giá sau khi cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) nâng lãi suất hồi giữa tháng 12.2015 được xem là cú sốc lớn nhất với hệ thống tài chính tiền tệ Trung Quốc trong năm 2016. Nó sẽ tác động trực tiếp đến dòng vốn đầu tư nước ngoài, tăng áp lực giảm phát, ảnh hưởng xấu đến thu nhập của các doanh nghiệp và ngân sách nhà nước. Thêm vào đó, nó cũng tăng sức nặng của gánh nợ công trên vai các doanh nghiệp Trung Quốc. Tính đến thời điểm hiện tại, nợ nước ngoài sắp đáo hạn của các doanh nghiệp nước này là khoảng trên 1,1 ngàn tỉ USD, và đồng USD tăng giá có thể khiến số nợ này tăng lên đáng kể.

Đồng USD tăng giá cũng đang đẩy mạnh thêm xu hướng chuyển dòng vốn đầu tư nước ngoài ra khỏi Trung Quốc. Xu hướng này đang ngày càng gia tăng trong vài năm gần đây theo cấp số nhân. Vào ba tháng cuối năm 2014, khoảng 91 tỉ USD bị rút khỏi thị trường Trung Quốc ; ba tháng sau đó tức ba tháng đầu năm 2015, con số này tăng lên gần 210 tỉ USD ; còn ở thời điểm hiện tại khi năm 2015 sắp trôi qua, thì có tới hơn 500 tỉ USD bị rút ra khỏi Trung Quốc trong bốn tháng cuối năm. Tổng số vốn đầu tư nước ngoài bị rút khỏi Trung Quốc trong năm 2015 có lẽ lên tới cả ngàn tỉ USD chứ không ít. Và có trời mới biết được với việc đồng USD tăng giá, con số này trong năm 2016 sẽ tăng lên bao nhiêu.

Trong bối cảnh khó khăn đó thì bản thân nội tại nền kinh tế Trung Quốc cũng có không ít quả bom tài chính. Lớn nhất là thị trường bất động sản khổng lồ đang ế ẩm. Theo ước tính có khoảng 50 triệu căn hộ đang bị bỏ không tại nước này, và nó đang đóng băng một lượng tiền khổng lồ.

Chỉ tính riêng các khoản vay liên quan đến bất động sản tại bốn ngân hàng lớn nhất Trung Quốc đã lên tới 364 tỉ USD. Trong bối cảnh dòng tiền rút ra khỏi Trung Quốc đang tăng chóng mặt, thì sức ép phải khai thông bế tắc thị trường bất động sản lại càng tăng lên. Vấn đề thị trường bất động sản đóng băng nghiêm trọng đến mức Chính phủ Trung Quốc đã phải đặt nó lên hàng đầu trong số các vấn đề cần giải quyết trong năm 2016, khi thị trường bất động sản được dự báo sẽ là quả bom thứ hai sau quả bom nổ ở thị trường chứng khoán hồi tháng 8 vừa qua.

Một quả bom khác cũng lớn không kém là hệ thống ngân hàng. Cho đến giờ, kênh cung cấp tín dụng lớn nhất ở Trung Quốc vẫn là hệ thống ngân hàng, từ các doanh nghiệp nhà nước cho đến doanh nghiệp tư nhân đều vay vốn từ các ngân hàng, một phần khác là từ nguồn vốn vay nước ngoài. Điều này tăng lên sau khi một kênh huy động tín dụng khác là thị trường chứng khoán sụp đổ hồi tháng 8.

Nhưng giờ đây áp lực lên hệ thống ngân hàng Trung Quốc mới thực sự lớn, khi nợ nần của các doanh nghiệp đang gia tăng do tỷ giá và kinh tế tăng trưởng chậm, nó đang làm giảm thanh khoản và sức ép dòng tiền thì tăng lên trông thấy. Nếu không được xử lý tốt, Trung Quốc có thể rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính giống nước Mỹ năm 2007, khi hệ thống ngân hàng sụp đổ.

Như ta đã thấy, phần lớn các thách thức chủ đạo của kinh tế Trung Quốc trong năm 2016 sắp tới là liên quan đến lĩnh vực tài chính. Chưa bao giờ sức ép tài chính lại dữ dội và đến vào cùng một thời điểm như thế vào năm 2016. Để giúp các doanh nghiệp đang cần tiền trả nợ nước ngoài sắp đáo hạn, để giúp bù đắp những lỗ hổng trên thị trường do việc các doanh nghiệp nước ngoài rút vốn đầu tư, để giúp khai thông thị trường bất động sản đang đóng băng, và để giúp hệ thống ngân hàng trong vấn đề thanh khoản, chỉ có một giải pháp duy nhất là chính phủ Trung Quốc phải bơm tiền để cứu vãn tình hình và dĩ nhiên là bằng USD.

Áp lực tài chính tổng hợp này đang không khác gì một vực thẳm sâu hun hút, đe dọa bào mòn hệ thống bảo hiểm của Trung Quốc vốn là quỹ dự trữ ngoại tệ của nước này. Chỉ tính riêng trong việc bù đắp những tổn thất do đồng USD tăng giá, Trung Quốc dự kiến sẽ phải chi 100 tỉ USD mỗi tháng để giải quyết tình hình.

Đó là chưa kể đến nguồn tiền cần thiết để khai thông thị trường bất động sản và giúp hệ thống ngân hàng tăng mức đề kháng. Cùng với đó là mục tiêu tăng trưởng mà chính phủ Trung Quốc đặt ra trong 5 năm từ 2016 đến 2020 ở mức 6,5% mỗi năm. Để làm được điều đó Trung Quốc sẽ vẫn phải tăng cường đầu tư cả ở thị trường nội địa lẫn đầu tư ra nước ngoài, đồng nghĩa với việc lại cần một khoản chi phí khổng lồ nữa.

Và vấn đề lớn nhất của Trung Quốc là quỹ dự trữ ngoại tệ của nước này không phải là cái bao không đáy. Nó đã sụt xuống chỉ còn 3.500 tỉ USD sau khi chính phủ Trung Quốc bơm 500 tỉ USD ra cứu thị trường chứng khoán hồi tháng 8. Việc dòng vốn đầu tư nước ngoài rút ồ ạt khỏi Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến quỹ dự trữ, khi một phần trong quỹ dự trữ là dòng tiền nóng đầu tư vào trái phiếu và cổ phiếu.

Và khi mà nhu cầu tài chính của Trung Quốc trong năm 2016 được dự báo là cao nhất trong hàng chục năm qua, thì hẳn cái bao dự trữ ngoại tệ này sẽ bị bào mòn đáng kể. Còn nếu như chính phủ Trung Quốc không muốn mạo hiểm dùng quá nhiều từ quỹ dự trữ, thì họ sẽ phải chấp nhận những thiệt hại kinh tế cũng không hẳn là nhỏ trong năm 2016.

Nguồn: http://ethongluan.org/index.php?option=com_content&view=article&id=20931:v-c-th-m-tai-chinh-ch-don-kinh-t-trung-qu-c-trong-nam-2016-nhan-dam&catid=66&Itemid=301

KHI TRẺ EM PHẢI XUỐNG ĐƯỜNG...

(NCTG) “Những hình ảnh Lê Văn Tám, Lượm… được người đời ngợi ca đâu hết rồi? Nếu tôi không lầm thì họ cũng chưa tròn 18 khi ghi tên mình vào sử sách đâu nhé?!”.

Vài ngàn học sinh đã nghỉ học mang cờ, trống đi biểu tình đòi “trả đất cho dân”, phản đối việc chính quyền bắt tay với doanh nghiệp tịch thu bãi giữ xe để xây trung tâm thương mại ở xã Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội) - Ảnh: “Tuổi Trẻ”

Trong cuộc sống, có những nơi chốn, hoàn cảnh, mà chân lý, pháp luật không có, hoặc chưa rõ ràng, thì nói đến những giấc mơ hoa hồng dành cho trẻ em là sự ngụy biện lố bịch.

Những ngòi bút quốc doanh đang lên án những em nhỏ cài khăn quàng đỏ và gia đình các em.

Dùng tư tưởng của một cái loa phát thanh tuyên truyền, ngồi trong phòng máy lạnh, gõ máy tính apple, nuôi con bằng sữa ngoại, để nhận xét về suy nghĩ và hành động của các bậc phụ huynh ở Ninh Hiệp - những người đang lo ngại miếng cơm manh áo đang bị đe doạ - suy cho cùng, cũng là hành động của những kẻ chẳng ra gì.

Tôi đã cười tưởng chừng muốn điên lên khi nghe các bậc đạo đức, giảng rằng, tôi sẽ không để cho con tôi làm vậy, tôi sẽ ôm con tôi cho đến khi nào con tôi 18 tuổi, chứ không phải ngược lại.

Dựa trên cơ sở nào mà các anh chị phán như thánh, cho rằng mai sau các em sẽ mang đến tai họa cho xã hội?

Thật nực cười cho những lời nhận xét “vô pháp, vô thiên” dành cho các em học sinh, trong một xã hội mà đôi lúc người dân tìm kiếm pháp luật đỏ mắt mà không thấy, các em học sinh phải cùng bố mẹ chúng đi tìm công lý bằng cách nghỉ học.

Hành động ấy đáng lý phải được xót xa thì lại được suy diễn theo kiểu lo lắng về một tương lai, mà tương lai đó như thế nào, tôi tin rằng người viết cũng không biết.

Cá nhân tôi có thể không đồng tình với các phụ huynh kêu con em nghỉ học để biểu tình, nhưng không thể dựa trên lý thuyết đạo đức căn bản để áp dụng cho mọi hoàn cảnh, chỉ vì vậy mà cho rằng họ là những ông bố bà mẹ tàn nhẫn thất học.

Hổ dữ còn không ăn thịt con, chẳng lẽ mấy ngàn ông bố bà mẹ ở xã Ninh Hiệp đều không bằng loài cầm thú cả hay sao? Họ không biết cách làm bố làm mẹ? Họ không thương con như quý anh chị hay sao?

Câu chuyện ở xã Ninh Hiệp cần phải được các nhà xã hội học, các nhà giáo dục, bộ máy chính quyền nhìn lại, nghiên cứu để đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm phòng tránh những gì tương tự xảy đến trong tương lai.

Nếu không giải quyết bằng công lý cho tận gốc, toàn nhận xét áp đặt vớ vẩn, chẳng trách sao người dân nổi dậy ngày càng nhiều, rồi đến một ngày họ cũng mở được cánh cửa Pandora.

Những hình ảnh Lê Văn Tám, Lượm… được người đời ngợi ca đâu hết rồi? Nếu tôi không lầm thì họ cũng chưa tròn 18 khi ghi tên mình vào sử sách đâu nhé.

Anh Thư, từ Sài Gòn

Tản mạn cuối năm 2015

Trong buổi tối giá lạnh của mùa Đông El Nino, chợt cảm thấy tâm hồn như chùng xuống, mặc dầu mới tuần trước đây, cùng với vài tỷ người mừng kính Thiên Chúa giáng trần để cứu nhân loại. Điều làm cho tâm bất an là tuy Tin Mừng mà Thiên Chúa mang xuống trần gian đem lại cho người ta nhiều hy vọng, nhưng thực tế, nhìn chung quanh vẫn thấy con người vẫn chìm trong khổ đau, sự Ác vẫn hiện diện một cách trắng trợn và người ngay lành vẫn bị chà đạp, bị giết một cách thảm thương. Thiên hạ vẫn giết lẫn nhau vì tình, vì tiền hay vì tư thù; kẻ ác vẫn cắt cổ người lương thiện, kẻ có vũ khí và quyền lực trong tay vẫn chà đạp lên nhu cầu Sống Bình An của con người, các nhà lãnh đạo độc tài vẫn bao vây tư tưởng, vẫn cấm đoán người dân phát biểu theo ý mình. Vậy, sự kiện Thiên Chúa hạ sinh có phải là một thất bại không? Chương trình cứu chuộc của Thiên Chúa có phải là một ảo tưởng của Người Cha nhân từ, muốn cứu con cái mình, nhưng lực bất tòng tâm không?

Câu hỏi này, hình như khó nhận được câu trả lời thích ứng, cho nên, số người tin theo đạo Chúa, mỗi ngày mỗi vơi. Nhiều nhà thờ đóng cửa. Nhiều địa hạt Công Giáo khai phá sản. Người đi tu thì ít hơn người bỏ tu hoặc vẫn còn tu nhưng đi chệch hướng với đường đi của Thiên Chúa. Nhiều vị lãnh đạo Giáo Hội sống lơ là, mũ ni che tai, lo xây nhà thờ to lớn, mặc cho tiếng thở vất vả trong đời sống tối tăm của con chiên vẫn đều đặn bên tai mình. Nếu cứ đà diễn tiến này, thì chẳng bao lâu nữa, đạo Chúa hay ngay cả các Tôn Giáo hiền hòa khác sẽ trở thành những kỷ niệm truyền thống của nhân loại vào thập kỷ 3000. Người ta sẽ không còn tin theo một tôn giáo nào nữa, mà chỉ tin vào sức mạnh của chính mình. Lúc đó, thế giới sẽ thành một nơi hỗn mang, man rợ như những thế kỷ đầu tiên của con người Neanderthals, đã biến mất khoảng 40,000 năm trước đây.

Nhưng thực tế có phải bi quan như thế không?

Không! Thật sự không phải như vậy. Nếu nhìn sâu vào vấn đề khổ đau hay hạnh phúc, chúng ta thấy có một câu hỏi chính: Khổ đau đến từ đâu?

Có hai loại khổ đau: khổ đau chủ quan (hay khổ đau nội tại) và khổ đau khách quan (hay khổ đau ngoại xâm). Khổ đau chủ quan đến tự nội tâm của chính con người. Có những người luôn sống bằng ảo vọng, bằng sự mê say, ham thích những điều vượt quá tầm tay của mình nên lúc nào cũng thấy khổ. Học ít, đi làm lương kém, nhìn thấy bạn bè hay những người khác giầu sang thì cảm thấy khổ. Yêu người không yêu mình thì đau buốt tim gan. Có con cái hư hỏng vì lỗi của mình không giáo dục đến nơi đến chốn thì chán nản. Ăn uống không điều độ sinh bệnh tật thấy đau đớn cả ngày. Đôi khi ăn chay trường, sống hiền hòa mà bỗng dưng mắc bệnh, thì bất mãn với ông Trời. Bố mẹ bất tài, nghèo khổ, làm con cái khổ theo. Cũng có những trường hợp dồi dào khả năng, chịu thương chịu khó, nhưng số kiếp vất vả, làm hoài không khá, thì kêu “Trời ơi! Sao nhẫn tâm đến thế?” Dân gian mình thường hay nói: Người ấy nghèo khổ quá! “Nghèo” thì luôn đi đôi với “Khổ”! Đó là những cái Khổ đau nội tại, phát sinh từ chính tư tưởng của mình rồi chi phối hành động của con người, làm cho người ta thấy Khổ.

Nhưng thật ra, có sự Khổ nội tại như thế không? Giả dụ những người Khổ đau đó mà ở chung với nhau trong cùng một môi trường, mỗi người có một nỗi khổ của mình, thì có thấy Khổ không? Thưa: Không! Tình cảm Khổ Đau chỉ xuất hiện khi có một đối tượng khác không Khổ đau đứng gần, thì mới có sự SO SÁNH giữa sự thiếu thốn của mình với sự đầy đủ của người khác, thì mình mới thấy khổ! Có những cô lái đò, áo quần khâu vá chằng đụp, suốt ngày vất vả nhưng lúc nào cũng có nụ cười trên môi vì quan niệm của người ấy là “biết đủ là đủ” (Tri túc, tiện túc, hà thời túc). Cô lái đò không so sánh mình với ai, nên lúc nào cũng vui. Những người khác, một khi đã thấm nhuần một Chân Lý mà Đức Phật đã chỉ ra: SINH, LÃO, BỆNH, TỬ! Bốn cái Khổ mà con người không thể tránh được, thì sẽ không thấy Khổ, nhất là nếu biết “diệt” cái “dục” tức là lòng muốn của mình đi, cũng sẽ không bao giờ biết đến chữ Khổ nữa. Như vậy, Khổ Đau chỉ là một tư tưởng nẩy sinh khi có sự So Sánh, Đối Chiếu mà thôi. Nếu nhân loại không So Sánh, Đối Chiếu với bất cứ ai, thì sẽ không bao giờ nghĩ rằng mình Khổ!

Còn Khổ Đau Khách Quan (hay Khổ Đau Ngoại Xâm) đến từ bên ngoài con người đập thẳng vào trái tim nhân loại. Khổ đau khách quan đến từ những tổ chức, những cá nhân không còn nhân tính, lúc nào cũng muốn áp đặt sức mạnh thô bạo, ác độc của mình lên những con người yếu đuối, không vũ trang, để thể hiện quyền uy của mình, để cho thiên hạ sợ mà phải thờ kính mình. Từ vị trí được tôn sùng, mà kẻ ác thấy hạnh phúc, thứ hạnh phúc vị kỷ mà người lương thiện lại thấy là gớm ghiếc. Ở chỗ nào có đất, có con người, mà ý niệm Tự Do, Nhân Quyền không được kẻ ác có vũ khí chấp nhận, ở nơi đó, con người bị đàn áp, bị đánh đập, giam giữ, thậm chí bị giết, bị cắt cổ, bị ăn bom đạn.

Đời sống con người ở những nơi này thật vô nghĩa. Như ở Việt Nam, nhà cầm quyền ỷ vào bạo lực của mình mà áp đặt một chế độ phi nhân bản, một chế độ vô cảm với hạnh phúc của con người, một chế độ của Những Con Người Lãnh Đạo Robot, không có tư duy, chỉ cử động theo những chương trình cài đặt (program) đòi ăn, ngủ, vệ sinh, tiêu tiền, làm tình, nói láo, kiếm tiền thật nhiều cho dù phải bán cả Tổ quốc của mình, bất chấp danh dự, nhân phẩm, và giá trị của một con người. Nói theo kiểu bình dân, những lãnh đạo Cộng Sản là những động vật chỉ biết đớp, hít, hưởng thụ và tiêu hóa, ngoài ra không có một chút giá trị gì của một con người. Nếu so sánh những kẻ lãnh đạo đó với những động vật có tình cảm khác, thì lãnh đạo Cộng Sản còn thua những con chó trung thành, liều chết bảo vệ chủ nhà mà người ta từng tạc tượng và quý mến.

Từ những nhân vật lãnh đạo mà “nhân” ít hơn “vật” đó, mà con người sống trong xã hội ấy bị khổ đau triền miên. Có gì đau khổ hơn là bị cấm đoán suy tư, cấm đoán phát biểu? Có gì chán nản hơn là bị ép vào một guồng máy, đứng xếp hàng, hô to những khẩu hiệu nhàm chán: “Không gì quý hơn Độc Lập,Tự do! Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng Chân lý ấy không bao giờ thay đổi!” mà thực tế là không có chút độc lập nào, không có chút Tự do nào! Đơn giản hơn, là những con người sống trong chế độ Cộng Sản nếu muốn sống thoải mái, không Đau Khổ, phải chửi rủa chính mình, đấu tố ông bà tổ tiên mình, phải xóa sạch lịch sử để được lãnh đạo thương và ban cho ngôi vị cao mà hưởng thụ! Thực tế, số người mê hưởng thụ như thế chỉ có một số ít, còn lại toàn dân thì đau khổ chập chùng, nhất là khi So Sánh cuộc sống Robot của mình với cuộc sống Tự do của dân tộc khác, hoặc của đồng hương mình đang sống trong xứ sở Tự Do!

Vậy, nếu muốn thoát khỏi khổ đau khách quan như thế, con người phải tìm cách thoát khỏi cái guồng máy đó, phải tìm cách bứt dây chuyền, phá tan cái động cơ ép con người đứng vào dây chuyền robot ấy, nghĩa là phải lật đổ cái chế độ phi nhân, vô cảm ấy thì mới hết được Khổ đau. Ngoài ra không còn biện pháp nào khác. Những đề nghị như “người hải ngoại phải tự nguyện kêu gọi Hòa Giải Hòa Hợp với chế độ Cộng Sản” hoặc “phải về nước xây dựng trước rồi mới thay đổi chế độ chính trị sau” là những đề nghị xuẩn ngốc của những cái máy robot khác ở hải ngoại, được cài đặt những chương trình tiêu thụ và tiêu hóa, nhưng không được cài cái “Tâm” của Nhân Loại.

Đến đây, thì một vấn đề khác nẩy sinh: khi sức lực Trần Thế của con người có giới hạn, thì phải nhờ đến một nguồn lực Siêu Nhiên: Thiên Chúa (hay Thượng Đế, ông Trời), là những Lực đã tác tạo ra con người hôm nay. Con người, trong cơn đau khổ, không thể oán trách Thiên Chúa là đã bỏ lơ loài người, vì thực tế, Thiên Chúa đã cho con người có Tự do suy nghĩ và hành động, nhưng Thiên Chúa không tạo ra chiến tranh, không khuyến khích bạo lực, và chẳng bao giờ hướng dẫn con người vào chỗ Đau Khổ! Chúa Giê Su nói: “Ta đến để đem sự sống vĩnh cửu cho trần thế!” nhưng chính con người đã giết Ngài, đã đánh đập Ngài, và treo Ngài lên thập giá. Từ đó, sự Ác cứ càng ngày càng phát triển một cách khủng khiếp. Trước khi Ngài xuống thế, tội ác đã dẫy đầy nhưng không tràn lan với một cường độ kinh hãi như sau khi Ngài lên trời. Những cuộc chiến sau này nổ ra với số người chết cả năm, sáu chục triệu, đẩy ra các bệnh dịch cũng chết cả chục triệu người và trong tương lai, một trận chiến bằng nguyên tử lực có thể tiêu diệt cả trái đất!

Để đối phó với tai họa khổ đau ghê gớm như thế, chỉ còn cách làm Lành, lánh Dữ, và cầu nguyện. Làm chuyện Lành với những ai đau khổ bên mình, nhất là với những người Dân Oan trong nước. Làm chuyện trả ơn với những Thương Phế Binh bên nhà là những người đã hy sinh một phần thân thể cho lịch sử, cho Tổ Quốc. Và, cầu nguyện với hết cả tâm hồn của một người lương thiện, thì lúc đó, may ra Thiên Chúa mới động tâm mà giải tỏa nỗi khổ đau chập chùng của Dân Việt và đẩy nhóm lãnh đạo Cộng Sản “hèn với giặc, ác với dân” kia ra khỏi giang sơn mình, như lần Chúa Giê Su đã làm là đuổi bọn quỷ dữ ra khỏi thân xác của một người và nhập vào đàn heo, rồi cùng nhào xuống biển…

Chu Tất Tiến