Tin thứ Sáu, 09-09-2011

CHÍNH TRỊ-PHÁP LUẬT
- Vòng Tròn Bất Tử — một cuộc hội ngộ thất bại – (Tiền Vệ).
- UBND tỉnh Khánh Hòa vừa phê duyệt: Xây dựng Trường Sa thành đô thị dịch vụ du lịch (DV).  Hic! Quan tâm Trường Sa vậy, không biết bên Ủy ban có biết “Mẹ Nấm” là ai, người đang có bài HOÀNG SA – GẠC MA : Bao giờ thôi đau??  Nhưng để trả lời cho câu hỏi liệu họ có biết, xin mời đọc lại Vì sao Blogger Mẹ Nấm được trả tự do (Ng. Trọng Tạo). Còn chiều nay BS sẽ khởi đăng từng phần bản dịch cuốn sách của hai tác giả Pháp, nhan đề “Sống với người Việt“, trong đó có nói về Mẹ Nấm, Người Buôn Gió và Đoan Trang và vụ bị bắt giữ “bí ẩn” của họ.
- Việt Nam và Trung Quốc đồng ý tăng cường đối thoại về Biển Đông – (RFI). – Việt-Trung gia tốc đàm phán về Biển Đông  (VOA). – Vietnam, China to try to hasten talks on sea dispute (Reuters). – Trung Quốc bành trướng ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương : Úc lo ngại – (RFI). - Câu hỏi hóc búa về biển Đông: The South China Sea Conundrum (FPIF).
- Bài trên website Bộ Ngoại giao TQ: Ủy ban Chỉ đạo Hợp tác Song phương Việt – Trung lần thứ năm, tổ chức tại Hà Nội The Fifth Meeting of the Guiding Committee for China-Vietnam Bilateral Cooperation Held in Hanoi. Nguyễn Thiện Nhân – vẫn là 4 tốt theo nguyên tắc chỉ đạo của 16 chữ: “good neighbors, good friends, good comrades and good partners under the guiding principle of long-term stability, forward looking, good-neighborly friendship and comprehensive cooperation.”
- Cho nên báo Nhật mới có bài nói về TQ dụ các nước láng giềng: China turns up the heat (Japan Times). “Xinhua added that Beijing was willing to shelve differences and jointly explore with Japan for oil, natural gas and other resources in the waters and seabed surrounding the islands, ‘on condition that Tokyo recognized China’s complete sovereignty over the archipelago.” Tân Hoa Xã nói thêm rằng Bắc Kinh sẵn sàng gác sự khác biệt và cùng khai thác với Nhật Bản về dầu khí và các nguồn tài nguyên khác trên biển và đáy biển xung quanh các hòn đảo, ‘với điều kiện Tokyo công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với đảo [Senkaku].’

“If Beijing can induce Vietnam and the Philippines to accept its terms for managing their offshore conflict, it will then be easier to negotiate similar deals with the two more southerly claimants in the South China Sea, Malaysia and Brunei, as well as with Indonesia.” Nếu Bắc Kinh có thể khiến Việt Nam và Philippines chấp nhận các điều khoản của họ để quản lý xung đột ngoài khơi, thì Trung Quốc sẽ đàm phán các thỏa thuận tương tự với hai nước tranh chấp chủ quyền khác là Malaysia và Brunei dễ dàng hơn…

- Hà Sỹ Phu: CHUYỆN ĐÓN SỨ TÀU XƯA – (Phạm Viết Đào). – Bài tương tự – Nhân ngày tiếp sứ giả phương Bắc: Chính trường rụng một lá nho (Đào Hiếu). Còn đây là chuyện đón sứ Tàu ngày nay: THỦ TƯỚNG NGUYỄN TẤN DŨNG VÀ ỦY VIÊN QUỐC VỤ VIỆN – (Phạm Viết Đào).
- Tin này đã điểm mấy tháng trước trên báo tiếng Trung, có thể có nhiều người chưa biết, giờ điểm lại: Chiến dịch thủ tiêu các cột mốc biên giới VIỆT TRUNG (Tuổi trẻ Yêu nước).
- Được tin nhà của TS Nguyễn Văn Khải, tức Khải Ozon, người đứng tên trong ĐƠN KHỞI KIỆN Đài phát thanh và truyền hình Hà Nội, bị cắt mạng internet. Bác Khải có gửi 2 câu đối của bác Thụy Anh là bạn của bác Khải ở Hà Tĩnh để tham dự cuộc thi do BLOGGER GỐC SẬY  khởi xướng: Ở Việt nam công an gây bất an/ Không quỳ gối trước kẻ quỳ gối.
- Nhân câu đối trên, mời bà con xem lại video đã điểm: Chính quyền dẹp chợ bằng cách phun nước thải vào người dân (Danbaotv/ Youtube). Và Công an TP Hà Nội: Cắm chốt xử phạt sát quán nhậu (PLTP).  – Đá và người (Nguyễn Thông).
- NGUYỄN QUANG THẠCH: KHÔNG AI CÓ THỂ NGĂN CẢN KHÁT VỌNG CỦA TÔI – (Nguyễn Xuân Diện).
- GS Vũ Cao Đàm: Vài dòng tản mạn với Nhà giáo Hà Văn Thịnh – (boxit). “Bác Thịnh ơi! Tôi buồn lắm Bác ạ. Mảnh đất thấm máu của các thế hệ đã ngã xuống để bảo vệ đang bị bọn cộng sản Đại Hán dày xéo. Mọi giá trị mà cha ông chúng ta đã đổ mồ hôi nước mắt để vun đắp đang bị đảo lộn hết cả mất rồi!” - Hãy học tập và làm theo bác Trương Tấn Sang! – (Lê Dũng).
- Độc giả Thomas Phan mới có chuyến dã ngoại tại Lý Sơn, đã có chùm ảnh rất đẹp. Còn blog Cu làng cát thì có những tấm ảnh về khu Rừng cổ bên bờ biển Đông.
- Lộ trình sửa đổi Hiến pháp – (BBC). “Có một số ý kiến từ trong nước đề nghị đây là dịp để sửa đổi Điều 4 Hiến pháp vốn gây nhiều tranh luận. Một trong những ý kiến vừa xuất hiện trên mạng internet, ông Nguyễn Huy Canh, cho rằng nên sửa Hiến pháp để tiến tới việc ‘hiện thực hoá quyền lực của Đảng thông qua bầu cử của nhân dân’.”  – Làm sao để hoàn thiện xã hội? – (RFA).
- Bàn giao 59 người Trung Quốc lừa qua mạng cho Interpol (PLTP). Hic! Chắc là Đới Bỉnh Quốc phải thuê thêm phi cơ nữa đưa về?  – Nhưng coi thêm đây để may ra biết thêm thực chất vụ việc xảy ra trúng dịp họ Đới qua đàm phán có phải là cái tát hay món quà cho “bạn vàng”: Một tổ chức tội phạm lọt lưới, và 9 tháng tù cho một cái tát! (Công dân).
- Trần Huy Thuận: ĐỪNG TƯỞNG CÁC CỤ XƯA NÓI CÂU GÌ CŨNG ĐÚNG – (Nguyễn Trọng Tạo). “Quyền đến như ngài bộ trưởng Võ Hồng Phúc mà ngay khi còn đang chức, ông cũng tuyên bố trước Quốc hội rằng  “Chỉ là đười ươi giữ ống”! huống hồ hai cái thằng phó thường dân mình! ”
- Trại lao động cưỡng bức ở Việt Nam: Vietnam’s Forced Labor Camps (Asia Sentinel). Bài liên quan đến tin đã điểm hôm qua: HRW kêu gọi đóng cửa các trung tâm cai nghiện ở Việt Nam  (VOA). HRW tố cáo trung tâm cai nghiện ma túy cưỡng bức các học viên – (RFA). – VN ‘bóc lột người cai nghiện như tù’ – (BBC). – Việt Nam bị tố cáo tra tấn, cưỡng bức lao động trong các trại cai nghiện – (RFI).
- Xung quanh vụ lao động Việt Nam bỏ trốn tại Hàn Quốc: Sẽ đóng cửa thị trường Hàn Quốc với lao động Việt Nam (TT).
- Liên quan đến tin đã đưa hồi 3 tuần trước, nhóm người này buôn lậu gần 2.000 con chó, một số chó đó đang trên đường vào Việt Nam: Thái Lan bắt người Việt vì buôn lậu chó – (BBC). Thai police arrest 2 for smuggling dogs to Vietnam (AP).
- Một người Việt bị Thái Lan tuyên án 2 năm tù về tội làm gián điệp (VOA).
- Bí thư thành phố Đà Nẵng đích thân gặp dân khu vực giải tỏa tại Hòa Liên  – (RFA).
<- Cán bộ đại sứ quán Việt Nam đã tạm thời rời Libya (TTXVN). Sao chờ tới giờ này mới “tạm thời rời”? Hay phải chờ anh bạn láng giềng?
- Đồng chí Võ Chí Công từ trần (CP). Thiếu câu thọ bao nhiêu tuổi, nhưng tính ra là 99. Nhân quốc tang, treo cờ rủ 2 ngày, mời đọc bài của BS: Quốc tang – Luật và Lệ. – Chuyện về ông Võ Chí Công qua lời của con gái nuôi (Bee). – Bụi Trong Nắng của Võ Thanh Nga – (Viet-studies).
- Óa … Quá khôn!  Chính phủ yêu cầu làm rõ nguyên nhân lạm phát trước khi Quốc hội và Nhân dân yêu cầu làm rõ thủ phạm? Ha ha!  (VNEconomy). BS  méc luôn nha: do tình hình thế giới biến động và do tâm lý dân chúng thôi. – Lạm phát CỰC KHỦNG sẽ chôn vùi nền kinh tế Việt Nam (Dự đoán KTVN).
- Hà Tĩnh: Dân “tố” chủ tịch huyện bao che doanh nghiệp? (TNh).
- Miễn nhiệm phó giám đốc ngân hàng dùng bằng giả  (TT).
- Đâu xứng là nhân dân – (boxit). “Điều thứ ba là suy nghĩ hộ cho các nhà lãnh đạo Việt Nam đã kêu gọi cùng Trung Hoa xây dựng chủ nghĩa xã hội. Chúng ta hãy xem những nước bạn bè của Bắc Kinh và được Bắc Kinh hậu thuẫn là những nước nào?”

- Châu Âu chỉ trích Trung Quốc không cấp nhập cảnh cho đại diện một tổ chức bảo vệ nhân quyền – (RFI). – Chính quyền Trung Quốc vất vả đối phó với sự bùng nổ thông tin qua các blog – (RFI). – Trung Quốc tìm cách ngăn tin vắn trên mạng  – (BBC). – Đạt Lai Lạt Ma mong muốn Bắc Kinh xóa bỏ kiểm duyệt – (RFI). – Bức hình kinh khủng quá! NHÀ TÙ VÀ HÀNG HÓA TẠI TRUNG QUỐC – (Phạm Viết Đào).
- Trung Quốc: Chủ tịch vi hành – (BBC).
- Wikileaks : Trung Quốc muốn đổi chác với Mỹ về hồ sơ vũ khí Đài Loan – (RFI). – Siêu cường tất yếu – (Foreign Affair/ Boxit)
- Vụ ăn nhậu trên “du thuyền”: Lấy lời khai 2 cán bộ VKS (NLĐ). – Lãnh đạo VKS Cần Giuộc ‘rượu bia xa hoa, bê tha‘ (VnE).
- TRẦN VŨ LONG: ĐỂ NHỚ MẸ VÀ MỘT THỜI KHỐN KHÓ – (Nguyễn Xuân Diện).
- Phan Hồng Giang: Không có giá trị nào cao hơn sự sống – (KH&ĐS/ Viet-studies).
- CHÚC MỪNG ANHBASAM 4 TUỔI (Trần Nhương).
KINH TẾ
- TS Trần Đình Thiên: “Áp lực tái cấu trúc nền kinh tế đang rất lớn” (Bee).
<=- IMF khuyên Việt Nam đừng hạ lãi suất quá sớm  (VOA). Bài tiếng Anh: IMF Advises Vietnam Against Cutting Interest Rates ‘Prematurely’ (Bloomberg).
- Tăng trưởng trong âu lo (TBKTSG).
- Siết lãi suất: Ngân hàng nhỏ nghẹt thở (PLTP).
- Tập đoàn dầu khí Anh muốn vào VN  (VNN).
- Cảng vụ Vũng Tàu ưu ái “tàu nhà”? (PLTP).
- Thanh tra Vinalines sau tuyên bố lỗ (DT).
- Ngoại trưởng Pháp trấn an Châu Á về tình hình kinh tế Châu Âu – (RFI).
- Tổng thống Obama sẽ đọc bài phát biểu quan trọng về kinh tế (VOA). – Tổng thống Mỹ thông báo kế hoạch hàng trăm tỷ đô la tạo việc làm – (RFI). – Các ứng cử viên TT của Đảng Cộng Hòa tranh luận vấn đề việc làm (VOA).
- Tập đoàn Panasonic mở rộng sản xuất tại Việt Nam  – (RFI).
- Google được gia hạn hoạt động tại Trung Quốc  – (RFI). =>
- OECD: Tình hình kinh tế trì trệ sẽ tiếp diễn (VOA).
- HSBC sẽ cắt giảm 3000 nhân viên – (BBC).
- Bảng tỷ phú TQ thêm gần 100 người – (BBC).
VĂN HÓA-THỂ THAO
- Tin do TTX Vỉa Hè nhận được từ Cộng tác viên về vụ “thất thoát” 42 tỉ tại Cục Điện Ảnh vì bị tên kế toán quèn Phạm Thanh Hải lừa (?): Chiều 5/9/ , 2 vị  Lại Văn Sinh và Lê Ngọc Minh đã được mời lên Bộ Văn-Thể-Du để nghe Lãnh đạo Bộ trực tiếp phổ biến quyết định thôi giữ chức Cục trưởng và Cục phó Cục Điện ảnh. Rồi tuồng như để “giữ thể diện” cho 2 nghệ sĩ “lớn”(chức), lãnh đạo Bộ yêu cầu 2 vị viết đơn xin từ chức, khỏi mang tiếng bị cách chức. Nhưng tới lúc này Bộ mới nhận được đơn của ông Minh.
- Cặp vợ chồng Việt Nam muốn phá kỷ lục thế giới về hôn nhân lâu bền  (VOA).
- J. Fossenbell: VĂN CHƯƠNG VIỆT CHO TÔI NIỀM HY VỌNG – (Nguyễn Trọng Tạo).
- NGƯỜI ĐÀN BÀ MẤT NGỦ – (Nguyễn Trọng Tạo).
<=- Ngày sân khấu lần thứ 2: Sân khấu… buồn! (TT).
- Đạo diễn Lê Quý Dương thăm Viện dưỡng lão nghệ sĩ (TTVH).
- Giải thưởng Sách hay: khắt khe làm nên danh giá (TT).
- NGƯỜI BÁN MẶT NẠ (Quê Choa).
- Tọa đàm Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa (TT).
- Bầu Kiên: “7 đội rủ tôi bỏ V-League” (NLĐ).  – Bóng đá tử tế không được bảo vệ (PLTP).  – AVG cung cấp bản quyền truyền hình miễn phí V-League mùa giải 2012 (ĐĐK).
- James Cameron sẽ làm phim về Mao Trạch Đông (TTXVN).
GIÁO DỤC-KHOA HỌC
- Luật giáo dục đại học: Cần thiết nhưng chớ vội vàng (TT).   – Cập rập giảm tải .
- Sai phạm nghiêm trọng về tuyển sinh ở Trường ĐH Hoa Sen (NLĐ).
- TIN BUỒN: NHÀ GIÁO CAO VŨ TRÂN ĐỘT NGỘT QUA ĐỜI – (Nguyễn Xuân Diện).
- Về nhà giáo Cao Vũ Trân Kiếp người phận văn (Nguyễn Thông).
- Hai chị em sinh đôi vào đại học từ hàng bánh mì của mẹ (DT).
- Chấn hưng giáo dục: Cách nào? (NBCL). =>
- Sự lạ: Đồng chí Đinh Thế Huynh dự Lễ khai giảng năm học mới của Trường Đại học Y Hà Nội (ĐCSVN). “Quan đảng” cũng dự khai giảng, mà lại là trường Y mới ngộ chớ.
XÃ HỘI-MÔI TRƯỜNG
- Người Việt nghĩ gì về sự kiện “9/11″  – (RFA).
- VN: 1 trong 3 nước vi phạm bản quyền phần mềm cao nhất thế giới  (VOA).
- Ngã biển sống, ngã sông lại chìm – (BBC).
- Có bệnh thì vái tứ phương (Quê Choa).
- Gần 100 trẻ VN chết vì bệnh tay chân miệng – (BBC).
- Nhếch nhác trước cổng bệnh viện (SGGP). Chỉ nhếch nhác trước cổng thôi, bên trong không còn nhếch nhác?
- Phá một vụ vận chuyển trái phép tê tê với số lượng lớn (HNM).
- Tuyết hoa bì tửu : Loại bia có nhiều người uống nhất thế giới – (RFI).
- Hạn chế xe cá nhân: cần 5-10 năm (PLTP).
<=- GAME BẠO LỰC VÀ NHỮNG ĐẠI BI KỊCH: Game offline tung hoành (NLĐ).
- Hòa giải không thành, kỹ sư Lê Văn Tạch sẽ khởi kiện (TT).
- Xôn xao tin gạo gây vô sinh (NLĐ).
- Trung Quốc đóng cửa gần 1.200 website bán hàng giả (TTXVN).
- Tổng thư ký LHQ: Tình trạng biến đổi khí hậu là ‘có thật’  (VOA).
QUỐC TẾ
- Gaddafi ‘không bỏ trốn sang Niger’ – (BBC). – Ông Gadhafi bác bỏ tin đã bỏ chạy sang Niger (VOA). – Mouammar Kadhafi lại lên tiếng khẳng định vẫn ở Libya  – (RFI).
- Syria phạm ‘tội ác chống nhân loại’ – (BBC). – LHQ: Syria liên tiếp phớt lờ kêu gọi chấm dứt bạo lực (VOA).
- Cảnh sát Đức bắt các nghi can khủng bố ở Berlin (VOA).
- Cảnh sát Pakistan bắt giữ hơn 100 người sau các vụ đánh bom tự sát (VOA).
- Cảnh sát Ấn Độ bắt 3 người trong cuộc điều tra vụ đánh bom tòa án  (VOA).=>
- Đội khúc côn cầu của Nga tử nạn – (BBC). – 36 tuyển thủ đội khúc côn cầu lừng danh Nga Locomotiv bị tử nạn máy bay – (RFI). – Ông Medvedev yêu cầu các hãng hàng không Nga cải tổ sau tai nạn (VOA).
- Tân Thủ tướng Nhật Bản cảm tạ công nhân nhà máy Fukushima (VOA).
- Vụ 9/11: Người thoát chết từ tòa Tháp Đôi – (BBC). – Hoa Kỳ Sau Vụ 9/11 – Phần Hai – (SBS).
- Mối đe dọa chiến tranh mạng  (ANTĐ).
- Peru cho dân quyền tham vấn về đất – (BBC).
- 1 nhà khoa học vũ trụ của Mỹ nhận tội gián điệp (TTXVN).
* VTV1: + Chào buổi sáng – 08/09/2011; + Tài chính kinh doanh sáng – 08/09/2011; + Tài chính kinh doanh trưa – 08/09/2011; + Cuộc sống thường ngày – 08/09/2011; + Thời sự 19h – 08/09/2011.
* RFA: + Sáng 08-09-2011
+ Tối 08-09-2011
* RFI: 08-09-2011

TRUNG QUỐC: XUẤT HIỆN DẤU HIỆU MANH NHA CỦA CÁCH MẠNG

Trang web của tờ Liên hợp Buổi sáng (Xinhgapo) ngày 28/6 đăng bài của Giáo sư Trịnh Vĩnh Niên, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đông Á, Đại học Quốc gia Xinhgapo bàn về khả năng Trung Quốc đang bắt đầu có dấu hiệu tiến dần từ cải cách đến cách mạng. Dưới đây là nội dung bài viết:

Hiện trạng cải cách của Trung Quốc đã bộc lộ một số đặc điểm rõ ràng. Thứ nhất, cải cách trên các phương diện thiếu động lực. Cải cách kinh tế vào những năm 1990 đã tìm được bước đột phá, xác lập được chế độ thị trường cơ bản, nhưng vấn đề làm thế nào có thể tiếp tục đi sâu? Trong 10 năm qua, cải cách xã hội đã đạt được một số tiến triển, nhưng còn rất xa mới có thể thoả mãn nhu cầu thay đổi của xã hội, vậy làm thế nào để tìm ra bước đột phá? Cải cách chính trị từ Đại hội 17 đã xác lập được phương hướng “dân chủ trong đảng dẫn dắt dân chủ trong nhân dân”, việc thí nghiệm dân chủ trong đảng và dân chủ trong nhân dân cũng đã được tiến hành, nhưng vẫn chưa trở thành nỗ lực của hệ thống, vậy làm thế nào để thúc đẩy? Thứ hai, cải cách không có trọng điểm. Nhu cầu cải cách trên các phương diện đang tăng rất nhanh, nhưng không biết cái gì làm trước, cái gì làm sau, đứng trước áp lực trên các phương diện cũng không biết bắt tay từ đâu. Thứ ba, cho dù là đảng cầm quyền hay xã hội đều thiếu nhận thức chung cơ bản nhất và ở mức độ thấp nhất về cải cách.
Tại sao lại xuất hiện cục diện này? Mọi người đều đổ cho cốt lõi của vấn đề, tức là trở lực đến từ các tập đoàn đã đạt được lợi ích. Tương lai cải cách bắt đầu từ đâu? Cải cách của Trung Quốc đang nằm ở bước ngoặt. Trong thời khắc then chốt này, cần phải tiến hành tổng kết về quy luật thông thường của cải cách ở Trung Quốc. Nói một cách đơn giản, khi tiến trình cải cách ngừng lại, tiến trình cách mạng sẽ bắt đầu. Nếu xem xét ở góc độ tiến trình phát triển của các tập đoàn lợi ích, một khi các tập đoàn lợi ích chủ đạo tiến trình chính trị hoặc chính quyền hiện nay không thể khắc phục được trở lực đến từ các tập đoàn lợi ích để tiếp tục thúc đẩy cải cách, nhân tố cách mạng bắt đầu được tích luỹ.
Cho dù là lịch sử hay hiện thực, chúng đều mách bảo con người chân lý rằng chính trị phải tiến cùng thời đại, cải cách không phải là cái gì đó có cũng được, không có cũng chẳng sao, mà là việc làm thường xuyên của chính trị. Chính trị là một hoạt động không ngừng nghỉ, phải đi từ cải cách này đến cải cách khác, không ngừng đổi mới bản thân, như vậy mới có thể phát triển bền vững. Điều này đúng với tất cả mọi chính thể. Trong xã hội dân chủ phương Tây, các động thái chính trị được thực hiện dựa trên sự thay đổi luân phiên mang tính chu kỳ của các chính đảng. Nhưng cho dù là trong chính thể dân chủ thì cải cách cũng thường xuyên không hiệu quả vì gặp phải trở lực đến từ các tập đoàn đã đạt đựơc lợi ích và chính quyền cũng sẽ rơi vào khó khăn. Nhà kinh tế học Mỹ Mancur Olson từng có cái nhìn hết sức bi quan về sự phát triển của nền kinh tế bị khống chế bởi các tập đoàn lợi ích. Olson cho rằng cùng với sự hình thành của các tập đoàn đã đạt được lợi ích, cạnh tranh sẽ bị hạn chế, sự phát triển của kinh tế sẽ thiếu động lực, tình trạng lạm phát do đình đốn xuất hiện. Olson không cho rằng chính trị dân chủ có thể khắc phục được trở lực đến từ các tập đoàn lợi ích đã đạt được này mà chỉ có chiến tranh, xung đột xã hội lớn mới có thể thay đổi được cục diện về lợi ích. Quả thực, ở một mức độ rất lớn, chính trị dân chủ là vũ khí hữu hiệu nhất được các tập đoàn đã đạt được lợi ích thiết kế ra nhằm bảo vệ lợi ích của mình. Dù Olson chủ yếu đề cập tới phương diện kinh tế, nhưng kỳ thực, chính trị cũng giống như vậy.

“Cởi mở” để ứng phó với các tập đoàn lợi ích

Trung Quốc không có chính trị đa đảng, nên sẽ phải đối mặt với những khó khắn lớn hơn trên phương diện khắc phục trở lực đến từ các tập đoàn lợi ích. Bản thân việc một đảng nắm quyền trong thời kỳ dài sẽ rất dễ hình thành các tập đoàn lợi ích. Muốn ngăn không cho các tập đoàn lợi ích lớn mạnh, phòng chống chúng tác động đến nghị trình chính sách của nhà nước, phương thức hữu hiệu nhất là duy trì sự cởi mở của chính đảng. Chính đảng càng cởi mở, khả năng tập đoàn lợi ích lớn mạnh càng thấp. Tại Trung Quốc, việc sử dụng “cởi mở” để ứng phó với các tập đoàn lợi ích, trên thực tế, đã được bắt đầu thực hiện từ trước cải cách mở cửa. Ở thời Mao Trạch Đông, đảng cầm quyền chủ yếu dựa vào phong trào quần chúng xã hội để ngăn chặn và làm tan rã các tập đoàn lợi ích. Mao Trạch Đông tiến hành đấu tranh giai cấp, thực hiện “đại dân chủ”, dùng giai cấp này để đối phó với giai cấp khác, chủ thể của chính quyền không ngừng thay đổi. Có thể nói, ở thời kỳ đó, ngoài bản thân Mao Trạch Đông, không có một giai cấp hoặc một tầng lớp nào có thể chủ đạo chính trị Trung Quốc. Cách làm như vậy đã gây ra kết quả hết sức tiêu cực, chủ yếu là gây cản trở ngại cho việc xây dựng chế độ. Luôn ở trong các phong trào trong thời gian dài, nên Trung Quốc đã coi nhẹ việc xây dựng các chế độ nhà nước cơ bản, trong đó có pháp chế. Đương nhiên, các tập đoàn lợi ích thời đó rất đơn giản, chính trị và hình thái ý thức vẫn là chủ thể của xã hội, kinh tế xã hội thì ở trong tình trạng phát triển thấp thời gian dài.
Các tập đoàn lợi ích của Trung Quốc hiện nay là sản phẩm của cải cách mở cửa. Nếu thời đại Mao Trạch Đông là xã hội mà trong đó hình thái ý thức đóng vai trò chủ đạo thì thời đại phát triển sau cải cách mở cửa lại là xã hội mà trong đó lợi ích đóng vai trò chủ đạo. Sự chuyển đổi từ hình thái ý thức sang lợi ích là một quá trình không dễ dàng, nhưng cũng là một quá trình rất thành công. Nếu không có một xã hội Trung Quốc theo đuổi lợi ích (vật chất) trên các phương diện, rất khó có thể tưởng tượng ra việc Trung Quốc có thể thực hiện sự chuyển đổi nhanh chóng và thành công đến vậy.
Về tổng thể, trong giai đoạn từ cuối thập niên 1970 tới những năm giữa và cuối thập niên 1980, kinh tế Trung Quốc tương đối cởi mở. Khi các tập đoàn lợi ích, gồm cả công nhân và nông dân đều gặt hái được lợi ích từ cải cách. Xung đột giữa các tập đoàn lợi ích với nhau và xung đột giữa các tập đoàn lợi ích với xã hội do đó không rõ ràng. Mãi tới thời kỳ cuối thập niên 1980, khi cải cách gặp khó khăn, xung đột giữa các tập đoàn lợi ích với nhau, đặc biệt là xung đột giữa các tập đoàn lợi ích chính trị với nhau bắt đầu bộc lộ, cuối cùng là dẫn tới sự kiện Thiên An Môn năm 1989 và cải cách bị ngừng lại.
Đầu những năm 1990, sự kiện Liên Xô, Đông Âu sụp đổ đã thúc đẩy Trung Quốc tiến hành cải cách ở quy mô lớn hơn. Năm 1992, sau khi Đặng Tiểu Bình đi khảo sát ở phía Nam, đảng cầm quyền đã phát động một làn sóng mở cửa và trao quyền mới có quy mô lớn hơn, hình thành cục diện phân phối lại lợi ích với quy mô lớn. Giai cấp lãnh đạo truyền thống như giai cấp công nhân bắt đầu bị đẩy ra bên lề, tầng lớp mới nổi như doanh nghiệp dân doanh lớn mạnh nhanh chóng. Đứng trước cục diện mới, đảng cầm quyền bắt đầu điều chỉnh nền tảng thống trị của mình, thông qua sửa đổi hiến pháp và đề ra các bộ luật mới nhằm bảo vệ quyền sở hữu tư nhân, hơn nữa còn cho phép các nhà doanh nghiệp dân doanh tham gia quá trình chính trị, mở rộng một cách hữu hiệu nền tảng xã hội của chính quyền.
Từ đầu thế kỷ 21 tới nay, đảng cầm quyền bắt đầu điều chỉnh chính sách cải cách. Dưới sự dẫn dắt của “quan niệm phát triển khoa học” và học thuyết chính sách “xã hội hài hoà”, đảng cầm quyền hi vọng sẽ cân bằng được quan hệ giữa tầng lớp mới nổi và tầng lớp xã hội truyền thống, chủ yếu là nhằm vào căn chỉnh cục diện nghiêng về tầng lớp mới nổi một cách phiến diện ở giai đoạn đầu mà coi trọng không đúng mức lợi ích của tầng lớp xã hội truyền thống, nỗ lực thực hiện công bằng xã hội. Đương nhiên, cách làm như vậy cũng phù hợp với lợi ích của tầng lớp mới nổi. Bởi trong bối cảnh thiếu sự công bằng chính nghĩa xã hội, các vấn đề xã hội khó có thể tiếp tục và chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới lợi ích của tầng lớp mới nổi.

Doanh nghiệp nhà nước và công chức trở thành tập đoàn lợi ích mới

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu năm 2008 là một bước ngoặt. Nhằm ứng phó với khủng hoảng, nhà nước (Chính phủ Trung Quốc) đã tung ra chương trình tài chính tiền tệ rất lớn. Nguồn lực tài chính khổng lồ từ chương trình đó đều được rót cho bản thân nhà nước, tức là các ngành quốc hữu. Thực tế này đã dẫn tới sự bành trướng mạnh mẽ của tập đoàn lợi ích. Sự bành trướng mạnh mẽ của các ngành quốc hữu ngay lập tức đã phá vỡ trạng thái tương đối cân bằng trước đây giữa ngành quốc hữu và ngành dân doanh, các doanh nghiệp quốc hữu giành lấy vị trí chủ đạo tuyệt đối, nhanh chóng chiếm lĩnh không gian của các doanh nghiệp dân doanh. Sau những năm giữa và cuối của thập niên 1990, các doanh nghiệp dân doanh có được không gian phát triển rất lớn, nhưng hiện nay thời kỳ tốt đẹp ấy không còn và họ bắt đầu đi tìm lối thoát mới như thông qua phương thức di dân để rút khỏi xã hội Trung Quốc.
Nghiêm trọng hơn là sự bành trướng của ngành quốc hữu cũng không mang lại cái gì đó tốt đẹp cho tầng lớp xã hội truyền thống. Dưới nền kinh tế kế hoạch truyền thống, ngành quốc hữu là nền tảng chế độ của giai cấp công nhân. Nhưng hiện nay ngành quốc hữu đã có tính chất khác, các doanh nghiệp quốc hữu rất khó có thể nói là của nhà nước mà phần nhiều đã thuộc về người quản lý doanh nghiệp nhà nước hoặc người đại diện của nhà nước. Trên thực tế, doanh nghiệp quốc hữu đã trở thành căn nguyên của các hiện tượng như bất công xã hội, khoảng cách giàu nghèo nới rộng…
Bản thân hệ thống công chức cũng trở thành tập đoàn lợi ích. Sau cải cách mở cửa, dù đã đưa ra mục tiêu cải cách là xây dựng “chính quyền nhỏ, xã hội lớn” và mỗi lần cải cách cũng muốn tinh giản cơ cấu chính quyền và số lượng công chức, nhưng thực tế diễn ra lại ngược với mong muốn. Hệ thống công chức ngày càng lớn, xã hội ngày một nhỏ đi. Trong bối cảnh phân quyền, các tầng nấc chính quyền ngày càng nhiều, ngày càng phức tạp. Ví dụ: cấp địa khu trước đây chỉ là cơ quan hành chính thì nay đã trở thành thực thể, là một cấp chính quyền. Đồng thời, cũng đã xuất hiện các thành phố kế hoạch kinh tế độc lập (thành phố được coi là một đơn vị trong kế hoạch của nhà nước, có quyền hạn quản lý kinh tế ngang cấp tỉnh như Đại Liên, Thanh Đảo, Ninh Ba, Hạ Môn, Thâm Quyến). Đây không chỉ là biểu tượng cho sự phình to về cơ cấu công chức, mà hơn thế còn gây ra cản trở trong quan hệ giữa trung ương và xã hội.
Sự phình to vô hạn của cơ cấu công chức đương nhiên thu hẹp không gian xã hội. Cùng với việc nguồn tài chính tập trung vào cơ cấu công chức, tình trạng nước giàu dân nghèo đã không thể tránh được. Nghiêm trọng hơn là việc cơ cấu công chức đang cho thấy sự không ăn khớp nghiêm trọng với xã hội, các cơ cấu công chức như một thành luỹ không có sự liên hệ hữu cơ với nhân dân. Hơn nữa, hệ thống công chức bắt đầu diễn biến thành hệ thống độc lập, hưởng thụ những gì tốt đẹp của thị trường và có thể không phải chịu đựng những gì xấu xa của thị trường. Việc này được thể hiện qua sự không ngừng xuất hiện những hệ thống cung cấp đặc biệt về bảo đảm xã hội, y tế điều trị, nhà ở và thực phẩm (cho công chức) trong xã hội. Một sự thật tàn khốc là cải cách của Trung Quốc thường đi từ trên xuống dưới, vì thế trong bối cảnh hệ thống công chức đang không ăn khớp nghiêm trọng với xã hội, không cảm nhận được nỗi khổ của nhân dân, lẽ nào động lực của cải cách lại có thể xuất hiện?
Đồng thời việc phình to của các tập đoàn lợi ích, khả năng giới lãnh đạo đảng cầm quyền khắc phục trở ngại đến từ các tập đoàn lợi ích cũng ngày càng bị hạn chế và sẽ giảm mạnh. Do nhu cầu dân chủ trong đảng, giới lãnh đạo thực hiện tập thể lãnh đạo và không ngừng mở rộng quy mô của giới lãnh đạo (ví dụ: Thường vụ Bộ Chính trị từ 5 người của những năm 1980 tăng lên 9 người hiện nay). Mức độ dân chủ trong đảng được tăng cường đồng nghĩa với trạng thái phân tán quyền lực ở phần chóp bu. Do quyền lực không còn được tập trung, sự thực thi của quyền lực tự nhiên không còn hữu hiệu. Thêm vào đó, do phân quyền cho xã hội, nên các tổ chức xã hội không thể phát triển. Đồng thời, xã hội cũng không có một cơ chế hữu hiệu để có thể ảnh hưởng tới quá trình chính trị, cho nên xã hội vừa không thể ủng hội giới lãnh đạo về chủ trương cải cách, cũng không thể nào kiểm soát được các lợi ích đã đạt được.

Tiến trình cách mạng lặng lẽ bắt đầu

Kết quả là làm công cuộc cải cách của Trung Quốc rơi vào trạng thái đã đề cập ở phần đầu của bài viết. Rất nhiều dấu hiệu cho thấy khi cải cách không thể tiếp tục, tiến trình cách mạng sẽ lặng lẽ bắt đầu. Người ta có thể cảm nhận được sự tồn tại của các nhân tố cách mạng ở Trung Quốc trển tất cả các phương diện.
Trước tiên, các tập đoàn lợi ích có thể ảnh hưởng tới chính sách cải cách. Thông thường, họ có thể tối đa hoá các chính sách có lợi cho lợi ích của họ và giảm đến mức thấp nhất các chính sách không có lợi cho lợi ích của họ. Các tập đoàn lợi ích có thể bao vây nghị trình cải cách của các nhà lãnh đạo bất cứ lúc nào. Nếu có một quan niệm cải cách nào đó không phù hợp với lợi ích của họ, họ liền “đánh hội đồng” với tất cả các thủ đoạn. Do đó, việc có người cho rằng các tập đoàn lợi ích đã “thao túng” nghị trình cải cách của Trung Quốc là muốn nói việc các tập đoàn lợi ích có thể đề ra chính sách và giới lãnh đạo cùng chính quyền chỉ là “công cụ” giúp họ vẽ ra chính sách.
Người dân đã mất đi niềm tin cơ bản vào hệ thống công chức, chính quyền và nhân dân bắt đầu rơi vào trạng thái đối lập. Phong trào chống đối trong xã hội không ngừng diễn ra. Do cải cách lâm vào khó khăn, chính quyền rất khó sử dụng phương thức cải cách để hoá giải sự đối lập giữa chính quyền và người dân, cho nên các ngành hữu quan bắt đầu dùng biện pháp cưỡng chế để thống trị và kiểm soát xã hội, ví dụ như hành động “duy trì ổn định”. Nghiêm trọng hơn là trong quá trình kiểm soát xã hội với cường độ cao, công cụ bạo lực vốn do nhà nước độc quyền bắt đầu được tư hữu hoá. Quyền lực công “thuê ngoài” của một số chính quyền địa phương đã dẫn tới sự sản sinh của một số hành vi mới như “giam giữ trái pháp luật”. Một số doanh nghiệp bất động sản đã hung hãn đánh người, thậm chí là giết người trong quá trình giải phóng mặt bằng. Kết quả là làm sâu sắc hơn sự đối lập giữa nhà nước và xã hội, giữa chính quyền và nhân dân.
Cần phải chỉ ra rằng, trong bất cứ một xã hội nào, phong trào đối kháng xã hội là bình thường và không phải tất cả sự đối kháng xã hội nào cũng dẫn tới cách mạng. Nhưng đối kháng xã hội mang ý thức chính trị cuối cùng cũng sẽ dẫn tới cách mạng. Trong rất nhiều năm, các sự kiện mang tính tập thể hoặc các phong trào chống đối xảy ra ở Trung Quốc đều là nhằm lợi ích kinh tế cụ thể. Nhưng ngày nay, trong xã hội Trung Quốc, các hình thái ý thức ồ ạt trỗi dậy và đồng thời với sự phân hoá về hình thái ý thức trong xã hội, ý thức chính trị cũng đựơc rót vào các tập thể xã hội. Người dân có thể lựa chọn trong rất nhiều hình thái ý thức xã hội khác nhau, phát triển ra các loại ý thức chính trị khác nhau. Hình thái ý thức là kim chỉ nam của hành động, sự tồn tại của các loại hình thái ý thức khác nhau đương nhiên sẽ gây ra hâu quả chính trị.
Trong bối cảnh như vậy, các tập đoàn lợi ích cũng bắt đầu cảm nhận được sự mất an toàn. Ngoài việc thực hiện kiểm soát với cường độ cao, họ còn muốn luận chứng về tính hợp pháp, hợp lý của mình về mặt tư tưởng. Họ bắt đầu tìm kiếm lực lượng ủng hộ trong các trào lưu tư tưởng. Nhưng những tư tưởng này cho dù là sản sinh ở Trung Quốc hay du nhập từ nước ngoài, đối với họ, chỉ mang tính chất của một loại công cụ. Về tổng thể, các tập đoàn lợi ích đang trong trạng thái vô ý thức tập thể. Họ không muốn cải cách, sợ cải cách, sợ sẽ mất cái gì đó trong cải cách. Họ chỉ biết không thể làm gì mà không biết nên làm gì. Một số phần tử cực đoan thậm chí còn bắt đầu “ma quỷ hoá” cải cách.
Rất rõ ràng, khi mục tiêu cuối cùng của các tập đoàn lợi ích là bảo vệ lợi ích của mình và làm cho nó trở nên vĩnh cửu hoá, họ hoàn toàn không còn năng lực để vượt qua lợi ích bản thân. Khi họ không thể vượt qua lợi ích bản thân, sự cởi mở về chính trị chắc chắn sẽ mất đi. Trong khi đó, sự khép kín của thể chế chắc chắn sẽ dẫn tới sự nảy sinh và phát triển của các nhân tố cách mạng. Nguyên nhân rất đơn giản, khi không thể tiến hành cải cách từ nội bộ, cải cách bên ngoài sẽ trở thành lựa chọn.
Kinh nghiệm mách bảo chúng ta rằng đây đều là hiện tượng manh nha của tiến trình cách mạng, nhưng tiến trình cách mạng được tiến hành như thế nào thì vẫn còn phải xem xem việc tồn tại hay không công cuộc cải cách hữu hiệu. Nếu trong thời kỳ đầu của tiến trình cải cách mà cải cách được thực thi một cách hữu hiệu, tiến trình cách mạng sẽ dừng lại. Trong trường hợp ngược lại, tiến trình cách mạng sẽ tiếp tục tới khi bùng nổ thực sự. Xem xét lịch sử, người ta thấy khi cách mạng sắp bùng nổ, giai cấp thống trị sẽ còn tiến hành một cuộc cải cách lớn, nhưng đáng tiếc là khi đó đã muộn. Thời Mãn Thanh là một minh chứng điển hình. Khi Hoàng đế Quang Tự muốn tiến hành cải cách, Từ Hi Thái hậu và các thế lực bảo thủ đã giết hại các nhà cải cách. Nhưng sau này khi tình hình thúc ép, vì sự sinh tồn, Từ Hi Thái hậu thực sự muốn tiến hành cải cách, thậm chí là với mức độ và cường độ lớn hơn cả mong muốn của Hoàng đế Quang Tự. Tuy nhiên, xu thế chung đã qua đi, cách mạng đã trở thành động lực chính, bất cứ công cuộc cải cách nào cũng khó có thể vãn hồi được thế cuộc nữa.
Vậy thì cách mạng sẽ có kết quả như thế nào? Trong trạng thái lý tưởng, cách mạng là hành động sống mái, là trò chơi được mất ngang nhau. Nhưng cách mạng cũng thường dẫn tới kết cục cùng huỷ diệt. Cho dù trong bất cứ tình huống nào, hi sinh nhiều nhất là đại đa số người dân trong xã hội, đặc biệt là lợi ích của tầng lớp trung, hạ lưu. Mỗi lần cách mạng, giới tinh hoa xã hội cũng bị hy sinh, nhưng so với đại đa số của xã hội, sự hi sinh này không thấm tháp gì. Xem xét ở góc độ chính trị, trong môi trường chính trị của Trung Quốc, kết quả của cách mạng rất có thể chính là một sự thay đổi không có bất cứ ý nghĩa mang tính thực chất nào. Sự thay đổi thực sự của xã hội Trung Quốc nằm ở sự cải cách dần dần. Cải cách vì thế phù hợp với lợi ích của các bên, vừa phù hợp lợi ích của quần chúng xã hội, vừa phù hợp lợi ích của các tập đoàn lợi ích.
Cho dù cách mạng trong nhiều tình huống đều cáo chung bằng bi kịch, nhưng trong bối cảnh các tập đoàn lợi ích vô ý thức, bi kịch này lại là điều bình thường của lịch sử. Nếu không phải như vậy thì rất khó giải thích sự tuần hoàn của cách mạng trong lịch sử.
Rất rõ ràng, đối với Trung Quốc hiện nay, cải cách tuyệt đối không phải là cái gì đó có cũng được, không có cũng chẳng sao, mà cải cách là cần thiết.

Lượm lặt tin

- Việt – Trung có thể giải quyết thỏa đáng vấn đề biển Đông (VnEco)??? Đúng là báo kinh tế nói chuyện chính tri. Phải vầy mới đúng: Nỗ lực tìm giải pháp thỏa đáng về Biển Đông (VNN).

- Mỹ có thể bắn chìm tàu sân bay Trung Quốc bất cứ lúc nào (GDVN). – Trung – Mỹ cần làm gì để tốt nhất cho châu Á – Thái Bình Dương? (Đất Việt).

- Philippines thiết lập các trạm radar ở Biển Đông (Toquoc) “nhằm tăng cường khả năng bảo vệ các dự án kinh tế của nước này trên Biển Đông”. Vẫn không thấy Bộ Ngoại giao Việt  Nam lên tiếng.

- VN dùng hệ thống huấn luyện hải quân hiện đại của Nga (VTC).

- Tham khảo chính trị Bộ Ngoại giao Việt Nam-Cuba (TTXVN)

- Thứ trưởng Thường trực Đặng Văn Hiếu tiếp Thứ trưởng Bộ ANQG Trung Quốc (CAND). Coi lại tin đã điểm Thứ trưởng Thường trực Đặng Văn Hiếu tiếp Đại sứ Trung Quốc.

- Tiếu lâm: Bọn Việt tân đã đầy …Việt nam ! (Lê Dũng).

- Lâm Đồng thông qua kế hoạch xây dựng đường sắt chở bauxite (Bee). Ô hay, việc này phải do TKV làm chớ, sao đổ lên đầu Dân LâmĐồng? Coi lại Vận chuyển bauxire: Chưa rõ TKV bỏ ra bao nhiêu tiền (NLĐ).

- Mua lúa, gạo tạm trữ để giữ giá cái con… khỉ khô, ăn cướp thì có!!! — (boxit).

- Giải quyết dứt điểm đền bù giải phóng mặt bằng dự án xây dựng cảng Kê Gà (Bộ GTVT).

- Việt-Trung nhất trí tăng đàm phán vấn đề trên biển (TTXVN). Cái tít là thế, nhưng trong bài 2 lần nhắc việc điều phối và thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng được đặt lên đầu, đặc biệt là” nhất trí tiếp tục tổ chức tốt Hội thảo lý luận giữa hai Đảng” . TTXVN HÉ LỘ: “Ông Đới Bỉnh Quốc đã chuyển tới Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng THÔNG ĐIỆP MIỆNG của Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào về phát triển quan hệ hai Đảng, hai nước.“

- Đọc kỹ cả tin Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Đoàn đại biểu Trung Quốc (CPV) và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp Đoàn đại biểu Trung Quốc (Chinhphu) đều có câu “Đồng chí [Đới Bỉnh Quốc] bày tỏ các đồng chí lãnh đạo Trung Quốc mong đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sớm sang thăm Trung Quốc.” Nhưng không thấy có chuyện “VUI VẺ NHẬN LỜI”. Bí mật bất ngờ chăng?  – Nhóm tội phạm Trung Quốc đã lừa 10 vụ  (NLĐ). Đưa tin nầy liền đây cho bác TBT thêm “cảnh giác cách mạng”, coi chừng qua đó tụi nó lừa nghen bác. Hề hề!

Còn đúng dịp này thì Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm và làm việc tại tỉnh Nghệ An (ĐCSVN). Hic! Chắc bác CT tránh khỏi phải tiếp mấy thằng mắc dịch?

- Coi trong 2 tin Tổng Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng tiếp Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc và Hội nghị lần thứ 5 Ủy ban Chỉ đạo Hợp tác Song phương Trung-Việt ra bài báo chung của CRI lại không có vụ chuyển lời mời và hơp tác 2 đảng.

- Học thuyết đầy tham vọng của Trung Quốc với Biển Đông (SGTT).”dường như đã rõ ràng cho học thuyết của ông Hồ Cẩm Đào về Biển Đông và khu vực Đông Nam Á, tương tự học thuyết của tổng thống James Monroe (Mỹ) năm 1823 biến Mỹ Latinh thành sân sau của mình.“- Nghe ông Dương Danh Dy nói về  Thủ đoạn ‘vừa đấm, vừa xoa’ của Trung Quốc (RFA).

- QUYỀN BIỂU TÌNH – CÁC MÔ HÌNH BẢO HIẾN TRÊN THẾ GIỚI VÀ KHẢ NĂNG LỰA CHỌN CỦA VIỆT NAM (Ếch Xanh).

- Sắp ra mắt nghiệp đoàn tàu cá Hoàng Sa – Trường Sa (TP).

- Bạn vàng trúng thầu đường sắt cao tốc-mừng hay lo? (Gocomay).  – Đường cao tốc (Nguyễn Thông).Bài này có 2 tấm ảnh thiệt… NGỘ.

- “Chấm điểm” lãnh đạo qua công tác giáo dục quốc phòng (Bee) “Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng cho rằng, mặc dù trong những năm tới, trên thế giới, xu thế hòa bình hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn, nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định, khó lường, quan hệ giữa các nước lớn diễn ra theo hướng vừa hợp tác, thỏa hiệp, vừa đấu tranh lợi dụng lẫn nhau. Hoạt động kiểm soát khai thác biển trái luật pháp quốc tế có nguy cơ dẫn đến cạnh tranh, tranh chấp phức tạp.” Không thấy ông Chủ tịch Hội đồng Giáo dục quốc phòng an ninh Trung ương này THẲNG THẮN như vậy khi đồng chủ trì cuộc họp Ủy ban Chỉ đạo Hợp tác song phương Việt Nam-Trung Quốc.

- Sắp xét xử hai điều tra viên dùng nhục hình bức cung (Dân trí).- TP.HCM: Lại phát hiện CSGT ‘mãi lộ’ giữa ban ngày (VTC).

- Thanh tra Vinalines sau tuyên bố lỗ (Dân trí).- Thanh tra công tác quản lý vốn, tài sản của Vinalines  “riêng năm doanh nghiệp được chuyển giao từ Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy VN (Vinashin) về Vinalines theo đề án tái cơ cấu Vinashin thua lỗ 153 tỉ đồng.” – Lùm xùm chuyện ông Thứ trưởng Y tế vay nợ 1 tỷ đồng (DĐDN).- Lãnh đạo VKS Cần Giuộc ‘rượu bia xa hoa, bê tha’ (VnExpress).

 -  Trung Quốc tử hình viện trưởng bệnh viện Hàng Châu (NLĐ).

- Tái cấu trúc nền kinh tế: Áp lực đang rất lớn  (Stox) “Theo Phó Giáo sư Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, muốn tái cấu trúc, phải thay đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khai thác tài nguyên, sử dụng vốn dễ dãi cùng lao động cấp thấp.“

-Một tai-tồ rất… lề phải: Vàng trong nước VỮNG GIÁ dù vàng thế giới lao dốc (TTXVN). Giá vàng trong nước lại bỏ xa giá thế giới (LĐ). Thực tế là: Giá vàng trong nước cao hơn thế giới 1 triệu đồng/lượng (VnEco). Không báo nào nêu được NGUYÊN NHÂN CHÍNH XÁC. Vậy mời đọc lại: Ai đang “giật dây” cho giá vàng nhảy múa? (VnMedia). – Đối sách chống làm giá vàng (DĐDN).

- Hà Nội cứu ế nhà thu nhập thấp (Toquoc). – Giá gốc hay mượn cớ xả hàng? (LĐ). – Hay là học ‘BẠN’ Hiến kế giảm giá nhà, được gối đầu lên ngực “hot-girl” (Landtoday).

- Thống đốc NHNN: Trần lãi suất 14%/năm vẫn đảm bảo lãi suất thực dương (Stox). – Nợ xấu tăng nhanh (VTV). Coi lại  nha :Tiền đồng sẽ còn mất giá? (BBC).

-  Việt Nam rớt 6 bậc năng lực cạnh tranh (VNN) đứng vị trí thứ 65/142 quốc gia theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Đâu có sao, vì Fitch cảnh báo hạ xếp hạng Trung Quốc, Nhật (Stox). Và đây nữa nè Năng lực cạnh tranh của Mỹ tụt hạng 3 năm liên tiếp (PLTP). Mà mai mốt muốn đứng đâu không được, khi Trung Quốc tham vọng lập hãng xếp hạng tín nhiệm tầm thế giới (PLTP).

-Vui hay buồn? -  ‘Ông lớn’ Shell dự định ‘bành trướng’ tại Việt Nam.   – Thương nhân TQ lại dữ dội giành mua nguyên liệu thủy sản (Đất Việt).

- Chùm ảnh Tết Trung Thu Hà Nội qua ảnh xưa  (GDVN).

- Clip bài hát hay nhất về Trường Sa sắp hoàn thành  (VTC).

- Tọa đàm về tác phẩm Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa  (PLTP).

-Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng: thêm một số điểm cần sáng tỏ  (TuanVietnam).

- Đồng Văn: lấy mỡ nó rán nó (SGTT). ” Công viên địa chất toàn cầu Đồng Văn đang được khai thác đá để thay thế vật liệu xây dựng bằng đất.” – Hoang phế Hải Vân Quan (VOV).

- Tin ai bây giờ? – Đồ chơi Trung thu truyền thống lên ngôi (Tamnhin).Đồ chơi trung thu Việt Nam lên ngôi (VTC). Và- Đồ chơi trung thu Trung Quốc hút hàng (LĐ)- Đồ chơi trung thu truyền thống lép vế trước hàng Trung Quốc (Dân trí). Trung Thu và đồ chơi Việt (TT&VH).

- Chùm ảnh: Vẻ đẹp bình yên của làng quê Việt.   – Văn minh Ba-na qua sách của Nguyễn Kinh Chi, Nguyễn Đổng Chi (Bee).

- Những lý giải về tượng phật đồng Tara (Bee) Mới chỉ là của cá nhân PGS.TS Ngô Văn Doanh thôi. Chuyện tượng Avalokitesvara “dưới dạng nữ” KHÔNG HỀ HIẾM ở Việt  Nam.

- Nghiên cứu đột phá về vật liệu graphene  (Khoahoc).” loại vật liệu mỏng nhất thế giới “

- Một bước lùi?  “Chưa có đề án tổng thể về một cuộc cải cách giáo dục mới, chưa có chiến lược phát triển giáo dục đại học (GDĐH), nên sự ra đời của Luật GDĐH lần này dễ là cuộc đẻ non, một bước lùi lớn của hệ thống GDĐH – các chuyên gia giáo dục nhận định. ” – Không thể là “luật khung” thêm nữa (TP).

-Đánh cược tính mạng bằng bè mảng để đến trường (VTC)

- Nhân lực cho kinh tế biển (kỳ 2): Nguy cơ tụt hậu của “mũi nhọn” (SGTT) KỲ 1: Khai thác thuỷ sản bị người học quay lưng.

- Lỗi lập trình làm mất vệ tinh hiện đại nhất của Nga (Đất Việt).

- Thiên thạch mang vàng xuống trái đất (VnExpress).- Những sự kiện bí ẩn chưa có lời giải đáp (PLTP).

- Trung Quốc ‘lộ’ công cụ ‘soi thấu’ ruột gan Mỹ (Đất Việt).Không chỉ cung cấp các thiết bị cho các nhà mạng, Huawei – nhà cung cấp các giải pháp mạng viễn thông TQ này đã khai trương cửa hàng bán lẻ các dòng sản phẩm thiết bị như: điện thoại di động, USB 3G, modem… đầu tiên tại Việt Nam vào  11/8 tại 256 Xã Đàn, Hà Nội. Coi lại Mối lo ngại từ Huawei (TN).

- Sẽ không thu phí sử dụng đường bộ qua xăng dầu? (VNN).

- Công an TP Hà Nội: Cắm chốt xử phạt sát quán nhậu (PLTP). – THÊM MỘT DẤU HIỆU BẤT AN CỦA CHÍNH QUYỀN HÀ NỘI ? (Phạm Viết  Đào). Đọc tiếp: Công chức Hà Nội đi sai làn đường sẽ bị trừ thi đua (VTC).

- Vì sao cựu Bộ trưởng Liên Xô không nhận Nga khen thưởng? (Bee).”Kozlovsky cho rằng các nguồn khoáng sản dồi dào của nước Nga, một số trong đó do ông góp công tìm ra, đã không được dùng đúng thiên chức của nó.“

- Truy tặng liệt sĩ cho xóm trưởng cứu người trong lũ (VnExpress).

- Hàn Quốc có thể dừng tiếp nhận lao động Việt Nam (VnEco).

- ĐỪNG TƯỞNG CÁC CỤ XƯA NÓI CÂU GÌ CŨNG ĐÚNG (Nguyễn Trọng Tạo).  – Có bệnh thì vái tứ phương (Quê Choa). Bọ Lập kể chuyện mình.

- Lũ ống lại càn quét Lào Cai (TT).  – Động đất, sóng thần ở Việt Nam – nguy cơ tiềm ẩn (Tamnhin). Nhớ coi lại Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận trong vùng bị sóng thần (Bee).

- Việt Nam cho phép nhập giống gia súc Canada (VTV).

- Báo Trung Quốc ‘răn đe’ Hàn Quốc (Đất Việt).

- Honkong: Ban lãnh đạo Asia TV bị sa thải vì đưa tin Giang Trạch Dân qua đời – Belorussia: Cho phép những người đối lập vỗ tay vào Ngày Thành phố  (Kichbu).

- “Niger sẽ không ngăn cản ông Gaddafi tới tị nạn” (PLTP). Nhân việc Tripoli thất thủ vì ông chủ… hàng bánh- Coi lại bài Có ai còn xót xa cho Gaddafi? (Đất  Việt).

- Gặp lại “người đàn bà tro bụi” trong bức ảnh nổi tiếng vụ 11/9 (Dân trí).

Cách tiếp cận chiến tranh của Trung Quốc

"Chiến lược quân sự ngoại biên tổng thể" (da zhoubian guojia junshi zhanlue) là một thuật ngữ mới được các nhà nghiên cứu Trung Quốc thường xuyên sử dụng. Lần đầu tiên, thuật ngữ này xuất hiện trong một bài viết đăng trên tờ báo xuất bản hàng ngày bằng tiếng Trung Quốc, Đại Công báo (Ta Kung Pao) vào ngày 24/9/2009. Nó thể hiện thái độ hồ nghi về năng lực thực sự của Quân Giải phóng Nhân dân trong việc bảo vệ các biên giới xa xôi.
Những quan điểm này sau đó còn được thể hiện lại trên một tờ báo hàng ngày xuất bản bằng tiếng Trung khác có trụ sở đặt ở Hồng Công, Jing Bao vào ngày 29/1/2010.
Bởi nội dung này liên quan đến yếu tố địa chính trị của nhiều quốc gia có chung đường biên giới với Trung Quốc, nên nó đòi hỏi phải có một sự nhận thức đúng đắn trong lĩnh vực học thuật.
Ba tháng sau, khái niệm này tiếp tục được đề cập đến trong một bài thuyết trình của Chen Xiangyang, một nhà nghiên cứu của Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc (CICIR). Ông lý giải động cơ và tính cấp thiết của việc xây dựng một chiến lược cho Trung Quốc trong bối cảnh địa chính trị đang có những thay đổi chóng mặt ở khu vực Trung Á, Nam Á, Đông Nam Á, và Đông Bắc Á. Sau này, ông tìm thấy độc giả trong hàng ngũ những sĩ quan cấp cao cả đang phục vụ và đã nghỉ hưu của Quân Giải phóng Nhân dân (PLA), trong đó bao gồm cả những đại biểu đến dự cuộc họp thường niên vừa mới bế mạc của Ủy ban quốc gia về Tư vấn Chính trị của Nhân dân Trung Quốc (CPPCC). Đáng chú ý trong số các đại biểu này có Phó Đô đốc Yin Zhou và Thiếu tướng Luo Yuan.
Một vài nhà quan sát Trung Quốc, trong đó có cả Christina Lin nhìn nhận động thái của Trung Quốc trong việc mở rộng các tuyến đường sắt cao tốc, và trang bị cho trên 1.000 nhà ga xe lửa với các phương tiện vận tải quân sự như là một bước đi theo định hướng này.
Các nhà phân tích dường như coi sự dính líu của Tổng cục Hậu cần (GLD) của PLA đến việc thiết kế, lên kế hoạch và thực hiện các dự án đường sắt chạy qua các khu vực chiến lược là một minh chứng cụ thể.
Quyết định sử dụng chuyến tàu tốc hành Thượng Hải - Nam Kinh của PLA để vận chuyển binh lính trở lại đơn vị vào tháng 11/2010 được đánh giá như là một bước thử nghiệm của ý định triển khai nhanh trong vài giờ.
"Chiến lược ngoại biên tổng thể" trong trường hợp Trung Quốc nghĩa là những hành động quân sự chủ động được tiến hành dọc theo một số chiến trường, trong đó bao gồm cả các quốc gia có biên giới biển. Bất chấp những tuyến đường sắt cao tốc đã được xây dựng ở Tây Tạng và dự kiến sẽ được kết nối với Nepal, trong vấn đề này, các kế hoạch mở rộng mạng lưới đường sắt trong tương lai đến các quốc gia khác nằm trong phạm vi ngoại biên của Trung Quốc sẽ chỉ thu được những kết quả nghèo nàn bởi một số lý do. Bởi vậy, người ta kêu gọi một sự cải cách trong lĩnh vực học thuyết. Trong một thế giới đa cực tương lai, điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua sự đầu tư mạnh mẽ. Bởi Trung Quốc hiện nay đang đứng bên phải của cán cân quyền lực quốc tế đang biến đổi, những thay đổi trong giải pháp quân sự đơn phương không thể bị loại trừ hoàn toàn.
Bài viết này đi sâu vào tìm hiểu động cơ mà Trung Quốc xây dựng "Chiến lược ngoại biên tổng thể", cũng như tất cả những hàm ý chiến lược của chiến lược này. Được thừa kế một văn hóa chiến lược đặc trưng, xây dựng dựa trên nền tảng khái niệm của Shi, được coi là một biện pháp để làm dịch chuyển cán cân quyền lực chiến lược, các học giả Trung Quốc hiếm khi có những phát ngôn thiếu chính xác. Do vậy, việc các phương tiện truyền thông đề cập đến vấn đề này theo cách thức đó là kiểu "đánh lừa chiến lược" (Zhanlue Zhali) của Trung Quốc đối với thế giới nói chung. Phương pháp này rất giống với quan điểm chiến lược "đánh lừa đối phương" (bing yi zha li) của Tôn Tử.
Văn hóa chiến lược này của Trung Quốc cũng là một trong những nội dung được thể hiện qua các câu chuyện dân gian kể về Gia Cát Lượng (Zhuge Liang). Sự im lặng, bao gồm cả việc thiếu vắng một khái niệm trong cuốn Sách Trắng vừa mới được công bố, "Quốc phòng Trung Quốc năm 2010", là điều không thể chấp nhận được.
Cứ lần nào mà Trung Quốc đạt được thành tựu về kinh tế và quân sự, nước này lại sửa đổi học thuyết. Sự tâng bốc mà các phương tiện truyền thông giành cho khái niệm này vì vậy có thể được nhìn nhận như là một kết quả tất yếu nhưng đầy toan tính của quá trình trỗi dậy của Trung Quốc cả với tư cách của một cường quốc kinh tế và quân sự.
Nói tóm lại, bài viết này tập trung vào: Cơ sở học thuyết và động cơ của chiến lược này; những nhược điểm trong quá trình chuyển hướng chiến lược; và những biện pháp đối phó với ý đồ chiến lược này của Trung Quốc. Những giả thiết của nghiên cứu này gồm: sự chuyển hướng chiến lược của Trung Quốc từ phòng thủ sang tấn công là một sản phẩm của quá trình phát triển về kinh tế và quân sự; giới lãnh đạo đất nước Trung Quốc đều nhận thức được những sai lầm nên phần lớn các bài viết trên các phương tiện truyền thông hiện nay đều thiếu cơ sở để đi đến các kết luận cuối cùng; và các nước ở khu vực ngoại biên không có đủ điều kiện để tham gia chiến lược.

Cơ sở học thuyết và động cơ của chiến lược

Các thế hệ lãnh đạo kế tiếp nhau của Trung Quốc trong đó gồm cả Hồ Cẩm Đào được cho là tiếp tục phát triển văn hóa chiến lược sẵn sàng cho chiến tranh (parabellum). Trong văn hóa chiến lược này, khái niệm tuyệt đối linh hoạt (Quan Bian) là một yếu tố quyết định quan trọng. Nó được khắc họa tinh tế trong các nguyên tắc căn bản trong khái niệm của Shi (lợi thế chiến lược).
Khái niệm này mang lại cho giới lãnh đạo Trung Quốc một cách thức linh hoạt trong việc hoạch định chiến lược liên quan đến các yếu tố thời gian, địa điểm, sử dụng lực lượng và kế sách để khuếch trương các nguồn lực còn hạn chế và ngăn chặn đối phương chiếm mất lợi thế thông qua tấn công quân sự hoặc xóa bỏ hệ tư tưởng.
Khái niệm này được phát triển dựa trên quan điểm của Tôn Tử "chiến tranh là một chức năng quan trọng của nhà nước".
Theo như một nghiên cứu của Michael D. Swaine và Ashley J. Tellis đã chỉ ra, Trung Quốc cố gắng sử dụng các biện pháp răn đe và/hoặc hòa bình để hoặc tăng cường bảo vệ nước này trước nguy cơ ngoại xâm hoặc thôn tính các nước ở ngoại biên trong kỷ nguyên của quyền lực và hiện đại dựa trên sự tính toán toàn bộ các lợi thế so sánh của nước này. Sự phát triển và suy tàn của quyền lực và ảnh hưởng đối với các nước ở sát biên giới và khu vực ngoại biên đã luôn là một nhân tố dẫn đến sự thăng trầm của sức mạnh tổng hợp của Trung Quốc (CNP).
Trong lịch sử, nước này đã từng sử dụng vũ lực quân sự trong khi đang đứng ở một vị thế mạnh để giải quyết những bất đồng trong quan hệ, để xâm chiếm các khu vực lãnh thổ và để ngăn chặn hoặc đánh bại các cuộc tấn công từ khu vực ngoại biên.
Văn hoá chiến lược tạo ra các khuynh hướng hay xu hướng. Vì vậy, rõ ràng nó có vai trò trong việc hình thành thái độ và hành vi. Đây là lý do giải thích tại sao đất nước Trung Quốc dưới thời Quốc dân đảng hay Đảng Cộng sản đều không có sự khác biệt trong vấn đề này. Cho dù chỉ đạt được những thành công hạn chế trong giai đoạn 1911-1935, Trung Quốc dưới thời Quốc dân đảng đã tiến hành các chiến dịch quân sự ở Tây Tạng, Tân Cương và Mông Cổ để xây dựng các vùng đệm vững chắc chống lại các cường quốc Anh và Nga ở khu vực ngoại biên.
Đi ngược lại với tất cả các yếu tố xã hội, văn hoá, ngôn ngữ và lịch sử hiện thời, những người theo chủ nghĩa dân tộc lấy cớ có quyền thống trị và/hoặc quyền cai quản nhất định của hoàng đế cuối cùng triều Thanh để bào chữa cho hành động phiêu lưu của mình.
Trong những năm 1950, 1960, và 1970, dưới thời kỳ chủ nghĩa cộng sản, Trung Quốc lại một lần nữa tiến hành các chiến dịch tương tự ở khu vực ngoại biên với một loạt những mục tiêu quân sự và chính trị, từ chính thức thành lập một khu vực ngoại biên mà đã tồn tại trong suốt triều đại nhà Thanh và giai đoạn đầu nền Cộng hoà đến xâm lược chủ quyền nước khác như Ấn Độ và Việt Nam.
Dẫu vậy, người ta có thể thấy những khác biệt trong trường hợp của chính sách, một chức năng của một loạt những yếu tố bao gồm cả công nghệ. Những theo đuổi liên tục của Trung Quốc trong việc cải cách chiến lược quân sự trong sáu thập kỷ qua đã chứng minh cho giả thiết này.
Trong khi là một bộ phận không thể thiếu được của tư duy chiến lược của Trung Quốc, vỏ bọc học thuyết của "chiến lược ngoại biên" của Trung Quốc đang dần cho thấy tính không rõ ràng của nó. Đây lại là một bước đi có tính toán của giới lãnh đạo Trung Quốc, gắn liền quá khứ chiến lược của họ, được thể hiện qua hai phép ẩn dụ, Vạn lý Trường Thành và Thành trống (kong yanwuting), những biểu tượng của sự kết hợp giữa những cái yếu và cái mạnh.
Có một sự thay đổi rõ ràng về nghĩa của những khái niệm chính trong các công trình nghiên cứu của các học giả Trung Quốc ở cả bốn cấp độ dự báo chiến lược - tư tưởng quân sự (junshi sixiang), chiến lược quân sự (junshi zhanlue), chiến dịch quân sự (junshi Zhanyi) và chiến thuật quân sự (junshi zhanshu).
Trong suốt một thời gian dài cho đến tận các nghị quyết năm 1985 của Quân uỷ Trung ương (CMC) mà đã thể hiện sự ủng hộ với quan điểm của Đặng Tiểu Bình lấy "chiến tranh cục bộ" (jubu zhanzheng) để đối phó với chiến tranh tổng lực (quanbu zhanzheng), các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã không dự báo vượt ra khỏi khuôn khổ của những quy tắc của Chiến tranh nhân dân (renmin zhangzheng) và Phòng ngự tích cực (jiji fangyu). Có lẽ cũng không còn giải pháp thay thế nào khác.
Nền kinh tế yếu kém của Trung Quốc chắc hẳn không đủ khả năng trang bị thích hợp cho 2,8 triệu quân của Quân giải phóng nhân dân (PLA). Chiến lược chiến tranh nhân dân kêu gọi sự ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân và một chiến lược ba giai đoạn được tiến hành kết hợp với lấy chiến tranh du kích (youji zhanzheng) làm phương thức đấu tranh chính.
Mao Trạch Đông định nghĩa Phòng ngự tích cực trái với Phòng ngự bị động. Trong tác chiến, Phòng ngự tích cực nghĩa là giành thế chủ động tấn công trước. Căn cứ vào cách phân tích "mạnh-yếu" của Tôn Tử, chiến lược này cho phép Trung Quốc làm cái điều bất đắc dĩ phải làm.
Tất cả các chiến dịch quân sự của Trung Quốc trong quá khứ, kể cả Chiến tranh Trung-Ấn năm 1962, về mặt lý thuyết đã đặt nền móng cho sự ra đời của chiến lược ngoại biên này. Hiện tượng thay đổi, kéo theo sự minh bạch tương đối trong lời nói và hành động, là kết quả của một cuộc tranh luận khốc liệt khi đứng trước một loạt những phát triển, mặc dù chỉ diễn ra trong phạm vi của các mục tiêu quân sự quốc gia đã được định sẵn.
Khoa học Chiến lược Quân sự (zhanluexue), do Học viện Khoa học Quân sự (AMS) giới thiệu năm 1987, là một phương thức tiếp cận chiến lược "chiến tranh cục bộ" với mục đích tấn công, dựa trên Chiến tranh nhân dân trong điều kiện mới, kết hợp giữa chiến tranh chiến hào và chiến tranh chớp nhoáng với tác chiến phối hợp quân binh chủng để đối phó với cuộc xâm lược có thể xảy ra từ phía Liên Xô.
Ngược lại, phiên bản năm 1999 của Khoa học Quân sự đã đề cập đến một phương thức tiếp cận chiến lược bao trùm hơn dựa trên việc chuẩn bị tiến hành một loạt những "cuộc chiến tranh cục bộ trong điều kiện công nghệ hiện đại" (gaojishu tiaojian xia jubu zhanzheng) mà rất khác nhau về mục đích, cường độ và tính chất ác liệt. Hai công trình nghiên cứu khác trong năm đó, một của Đại tướng Zhang Wannian và một của Đại tướng Ma Baoan lần lượt có tiêu đề là Các vấn đề quân sự thế giới đương đại và Quốc phòng Trung Quốc (Dangdai Shijie Junshi Yu Zhongguo Guofang) và Hướng dẫn nghiên cứu lý thuyết chiến lược (Zhanlue Lilun Xuexi Zhinan), là những sự bổ sung khía cạnh công nghệ cho luận điểm này.
Những bài phê bình về Chiến tranh vùng Vịnh 1991 và Kosovo 1999 thay vào đó sẽ là những minh chứng sống động. Việc Mỹ tăng cường "chiến lược con trăn" và tranh giành những gì tốt đẹp nhất của hai thế giới thông qua việc sử dụng có chọn lựa "Học thuyết Monroe", chính sách "Mở cửa", và "Học thuyết Truman" được các giảng viên trích dẫn như là một ví dụ tiêu cực trong việc xác định mục tiêu cho chiến lược. Hướng dẫn nghiên cứu lý thuyết chiến lược (Zhanlue Lilun Xuexi Zhinan), do Đại học Quốc phòng Trung Quốc xuất bản năm 2002, thể hiện quan điểm nhất quán của các nhà nghiên cứu Trung Quốc về bản chất và đặc điểm của khái niệm "chiến tranh cục bộ trong điều kiện công nghệ cao hiện đại".

Những kẽ hở trong hình thái chiến lược tấn công

Những thay đổi về cách thức tiếp cận chiến tranh của Trung Quốc trong lĩnh vực học thuyết diễn ra song song với những thay đổi mạnh mẽ trong khả năng tổ chức và tiềm lực tác chiến của các cỗ máy chiến tranh của Trung Quốc. Tất cả những điều này đã xảy ra đồng thời với một sự thay đổi trong nhận thức về mối đe doạ của Trung Quốc. Sự tan rã của Liên Xô đã làm giảm nguy cơ của một cuộc chiến tranh tổng lực xuống còn bằng không. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hàng loạt những điểm nóng. Tình hình đó buộc các nhà lãnh đạo và các nhà hoạch định quân sự Trung Quốc phải tính toán đến nguy cơ không thể tránh khỏi của "các cuộc chiến tranh cục bộ". Tuy vậy, tốc độ và tính chất ác liệt của cuộc Chiến tranh vùng Vịnh buộc các nhà chiến lược Trung Quốc phải suy tính "những cuộc chiến tranh cục bộ diễn ra trong những điều kiện hiện đại".
Trong khi việc thay đổi hình thái chiến lược của Trung Quốc là một thực tế tất yếu, quyết định lựa chọn giải pháp quân sự "tiến công" - "phòng ngự" đặc biệt khi liên quan đến các nước ở khu vực ngoại biên bao gồm cả Ấn Độ không phải là điều dễ dàng đối với các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc.
Những đề xuất của "học thuyết tấn công-phòng ngự" (ODT) trong khía cạnh chính trị quân sự, nhất là của Stephen Van Evera, Geroge H. Quester, Thomas J. Christensen, Keir A. Lieber và Jack Snyder, là những phát kiến có giá trị, cho dù có những phương pháp tiếp cận khác nhau về mối quan hệ giữa công nghệ và chiến lược, và giữa các tham biến độc lập và phụ thuộc. Họ quan niệm Cán cân Tiến công-Phòng ngự (ODB) là yếu tố quyết định hàng đầu.
Trong số các nhà lý luận quân sự Trung Quốc đương đại, Xu Jin và Tang Shiping có xu hướng tán thành vai trò nổi bật của nhân tố ODB trong các quyết định chiến lược trên chiến trường - tiến công hoặc phòng ngự.
Mặc dù khả năng dự báo của học thuyết này không phải là tuyệt đối, những thay đổi trong ODB của Trung Quốc đối với nước láng giềng này hay nước láng giềng khác kể cả Ấn Độ có thể là một dấu hiệu của hình thái chiến lược phòng ngự và/hoặc tiến công của Trung Quốc.
Căn cứ vào những yếu tố của "chủ thuyết phòng ngự", người ta khó có thể hình dung rằng giới lãnh đạo và các nhà chỉ huy quân sự Trung Quốc sẽ lựa chọn hình thái chiến lược tiến công cho dù ODB nghiêng về việc bảo vệ các lợi ích quốc gia. Tấn công phủ đầu như là một phần của hình thái chiến lược tiến công sẽ làm hao tổn các nguồn lực quân sự, kinh tế và ngoại giao của Trung Quốc mà không đem lại kết quả cụ thể nào.
Có thể là tốt hơn nếu Trung Quốc giấu mình sau tấm màn chính trị quân sự của một cường quốc quân sự lớn cho đến tận lúc những tiến bộ về công nghệ đủ khả năng tạo ra những lợi thế tiến công cho nước này. Đây là một điềm báo rằng những tông đồ của "học thuyết tiến công" của John J. Mearsheimer trong nhóm các học giả Trung Quốc không giành được thế thượng phong.
Công nghệ quân sự và chiến lược quân sự lần lượt là những tham biến độc lập và phụ thuộc của ODB trong ODT. Trong quá trình ra quyết định, lợi thế chiến thuật và chiến lược trước mỗi quốc gia và/hoặc nhóm quốc gia sẽ chỉ được viện dẫn sau cùng để phòng khi lợi thế đó có thể có những tác dụng ngược. Lẽ dĩ nhiên, một lợi thế nào đó không thể là tuyệt đối ở mọi thời điểm và trước mọi đối thủ.
Công nghệ quân sự về bản chất vừa mang tính phòng ngự vừa mang tính tiến công. Bởi vậy những thiếu sót sẽ là tiền đề dẫn đến những rủi ro sau này.
Từ lâu, năng lực đánh trả một cuộc tấn công hạt nhân thường được hiểu là dấu hiệu cho thấy khả năng vượt trội của phòng ngự trong cán cân tiến công-phòng ngự, đặc biệt là để đảm bảo an ninh cho nước sở hữu năng lực đó. Trung Quốc từ lâu đã nỗ lực phấn đấu để đạt được khả năng đó. Tuy nhiên, nước này vẫn còn phải vượt qua một số dấu mốc trong hình thái chiến lược tiến công. Kỷ nguyên chiến tranh thông tin đã đến để biến tất cả các lợi thế của Trung Quốc thành hiện thực. Binh pháp Tôn Tử thể hiện quan điểm "chiến thắng mà không cần đến chiến tranh". Giới lãnh đạo và các nhà hoạch định quân sự Trung Quốc có thể tận dụng tất cả các điểm dừng cho hình thái chiến lược tiến công chỉ khi mà "lợi thế chiến lược và hình thái chiến lược" trước đối phương tỏ ra phát huy tác dụng.

Những nguy cơ mà Trung Quốc có thể phải đối mặt và biện pháp đối phó

ODB của Trung Quốc phát huy tác dụng tích cực trước hầu hết các nước láng giềng. Ngoài tác dụng làm vô hiệu hoá các nhân tố ODB phái sinh, khả năng Trung Quốc sử dụng sức mạnh quân sự giải quyết các vấn đề liên quan đến các lợi ích chính là rất cao. Với việc một số nhân tố cấu thành nên sức mạnh tổng hợp quốc gia (zonghe guoli) của Trung Quốc có bước phát triển nhanh trong khi cơ cấu thể chế tồn tại từ thời xa xưa của nhà nước phản ứng dưới mức hiệu quả trong việc giải quyết những mâu thuẫn ngày một tăng trong cái mà người dân Trung Quốc gọi là quản lý xã hội (shehui guanli), nguy cơ Trung Quốc sử dụng các công cụ quân sự để bảo vệ các lợi ích cốt lõi và/hoặc để giải quyết các tranh chấp với các nước láng giềng với ODB tương đối thấp về mặt lý thuyết là có thực.
Điệp khúc của Chen Xiangyang và những đồng nghiệp khác của ông ta phát trên các phương tiện truyền thông để cổ vũ cho Trung Quốc áp dụng hình thái chiến lược tấn công trong trường hợp đối mặt với tình trạng bất ổn của các nước láng giềng có thể trở thành sự thật để đáp ứng các mục đích thực tế trong thời gian sắp tới.
Những tác động xấu của các cuộc khủng hoảng diễn ra vào tháng 4/2010 ở Kyrgyzstan đến các phong trào chính trị ở Khu vực tự trị của người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương (XUAR) có lẽ khiến Trung Quốc phải quan ngại. Thủ phủ Ô Lỗ Mục Tề (Ulumuqi) của khu tự trị Tân Cương chỉ cách tỉnh Osh (nơi diễn ra các cuộc bạo loạn) ở miền Nam Kyrgyzstan một giờ bay. Như chủ bút của tờ Global Times nhận định, Trung Quốc lo sợ một cuộc khủng hoảng giống như đã diễn ra ở khu vực Ban Căng làm phương hại đến các lợi ích chiến lược của nước này.
Nhiều nhà nghiên cứu Trung Quốc trong đó có Xu Xiaotian, một chuyên gia về Trung Á làm việc ở Viện Quan hệ Quốc tế đương đại Trung Quốc (CICIR) và Dong Manyuan, một chuyên gia về khống khủng bố tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc (CIIS) tỏ ra quan ngại với tính hiệu quả của các biện pháp an ninh khu vực nhằm chặn đứng những diễn biến bất lợi. Nhân tố Nga gián tiếp ngáng đường giới lãnh đạo và các nhà hoạch định quân sự Trung Quốc, buộc họ phải tính toán đến các biện pháp quân sự chung cuộc cho tương lai.
Kazakhstan, Tajikistan, Uzbekistan và Turkmenistan, tổng cộng có hơn 60 triệu người thuộc các sắc tộc Kazakh, Tajik, Uzbek, và Turkmen. Họ có thể cảm thông với khát vọng chính trị của những người anh em của họ và có thể chờ đợi một số phận khác biệt hơn một chút.
Theo quan điểm chung của Chen Xiangyang và các đồng nghiệp của ông, các nước ở khu vực ngoại biên mà ở trong tình trạng bất ổn về chính trị thì cũng sẽ rơi vào tầm ngắm của hình thái chiến lược tấn công của Trung Quốc. Ở Nam Á, ngoài Ápganítxtan và Ấn Độ, hình thái chiến lược này cũng áp dụng với đồng minh thân thiết Pakistan. Ở Đông Nam Á, là Thái Lan và Myanmar, và ở khu vực Đông Bắc Á, là Mông Cổ, bán đảo Triều Tiên. Mặc dù hơi gò ép, các nhà chiến lược Trung Quốc buộc phải áp dụng thế chiến lược tấn công với trường hợp Nhật Bản.
Chen Xiangyang và các đồng nghiệp của ông cũng nhận thức được gót chân Asin của Trung Quốc. Trong khi cảnh báo về "hiệu ứng đôminô" ở khu vực láng giềng bất ổn, và đề xuất tính cấp thiết của việc áp dụng hình thái chiến lược tiến công, họ cũng kêu gọi phải cẩn trọng tránh liều lĩnh mù quáng và phải biết phân biệt giữa hiện tượng bất ổn chính trị diễn ra theo những chu kỳ nhất định ở những nền dân chủ lớn với tình trạng gần như vô chính phủ ở những quốc gia có nền dân chủ giả tạo. Ấn Độ, Hàn Quốc và Pakítxtan thuộc về nhóm thứ nhất trong khi đó Ápganítxtan, Pakítxtan, Myanmar, và Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (DPRK) thuộc vào nhóm thứ hai.
Kết quả nghiên cứu từ những phát triển gần đây cho thấy cần phải chú ý đến những động thái của Trung Quốc trong việc hậu thuẫn cho các cỗ máy chiến tranh, nhất là việc cung cấp hậu cần. Christina Lin đề cập đến vùng "hiểm hoạ Trung Hoa", nơi mà những mạng lưới đường sắt hiện có và/hoặc sắp được xây dựng hứa hẹn giúp triển khai quân nhanh. Sự quan ngoại của bà đã nhận được sự chia sẻ của nhiều nhà phân tích, đáng chú ý có Konstantin Syroyezhkin đến từ Viện Nghiên cứu Chiến lược của Kazakhstan. Một số lần di chuyển quân của PLA gần đây, tiến hành thông qua mạng lưới đường sắt của Trung Quốc, được đánh giá như là một cuộc thử nghiệm vô thưởng vô phạt.
Đầu tháng 9/2010, Trung Quốc tiến hành di chuyển trên quy mô lớn một lực lượng của PLA, bao gồm hơn 1.000 sĩ quan lục quân và binh lính, một đơn vị làm nhiệm vụ đảm bảo hậu cần và một đơn vị tác chiến đường không đến Kazakhstan bằng đường tàu hoả. Hai tháng sau, vào tháng 11/2010, PLA lại di chuyển một lực lượng lớn từ địa điểm tổ chức Hội chợ World Expo ở Thượng Hải về các đơn vị ở Nam Kinh.
Những sự kiện này là phép thử đối với khả năng tung phóng lực lượng của Trung Quốc. Trung Quốc đã cho xây dựng các tuyến đường sắt đến Tây Tạng, và sắp tới nước này sẽ có tuyến đường sắt kết nối với Nepal. Trung Quốc đang có kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt cao tốc đến Lào, Singapore, Campuchia, Việt Nam, Thái Lan và Myanmar. Iran, Afghanistan, và Tajikistan đã đồng ý hợp tác với Trung Quốc để xây dựng một tuyến đường sắt Trung Quốc-Iran chạy từ Tân Cương qua Kyrgyzstan, Tajikistan, Afghanistan, và điểm cuối là Iran. Như là một phần của Tuyến đường sắt xuyên Á do Liên Hợp quốc tài trợ, tuyến đường sắt này sẽ mở rộng theo hướng tây đến Irắc, Xêri, Thổ Nhĩ Kỳ, và kết nối với châu Âu. Phụ thuộc vào nhiều tham biến phụ thuộc và bổ sung, hình thái chiến lược tiến công của Trung Quốc do đó về mặt giả thiết có thể tác động đến tất cả những quốc gia này.
Các biện pháp đối phó với hình thái chiến lược tiến công của Trung Quốc phải đa chiều. Chúng có thể tạm gọi với cái tên quy tắc ngón tay cái. Trong khuôn khổ của ODT, các nước ngoại biên sẽ phải thiết lập một hàng rào hợp tác tập thể, đồng thời củng cố sức mạnh cứng và mềm của ODB để đối phó với hình thái chiến lược tiến công của Trung Quốc.
TS. SHEO NANDAN PANDEY - GS. HEM KUSUM
Bài đã được TVN xuất bản: 16/07/2011 05:00 GMT+7
Nguồn: Viện Tư vấn Chiến lược, Chính trị, An ninh và Kinh tế
Người dịch: Công Định