“Trước một việc nghiêm trọng như vậy, vì sao
không thấy nói Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng đã cử người về giám sát? Riêng các
đại biểu được người dân Tiên Lãng bầu ra, chẳng lẽ họ phải đợi chính
quyền phân công thì mới về gặp dân sao?”
TuanVietnam.Net
GS Nguyễn Minh Thuyết: Vụ Tiên Lãng và bài học lòng dân
Tác giả: Hoàng Hường (Thực hiện)
Bài đã được xuất bản.: 02/02/2012 13:37 GMT+7
.
“Chúng ta đã có bài học về lòng
dân từ Thái Bình năm 1997 rồi, nhưng lâu nay có lẽ đã quên, mà quên lần
này là hỏng hẳn” – nguyên Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Thuyết nhận
định.
Những ngày trước và sau Tết Nguyên
đán, dư luận xôn xao, bất bình về vụ cưỡng chế đất ở Tiên Lãng. Ông có
suy nghĩ gì về sự việc này?
Gần một tháng qua, đã có nhiều ý kiến
của rất nhiều nhà báo, nhân sĩ, chuyên gia, cựu lãnh đạo, trong đó có ý
kiến của Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Chủ tịch nước; Trung tướng Nguyễn
Quốc Thước, nguyên ĐBQH; GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài
nguyên & Môi trường… phân tích rất đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về
vụ việc.
Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh cho rằng
trong vụ việc này, chính quyền từ huyện đến xã đều sai, khiến cho người
dân bị đẩy đến đường cùng phải chống người thi hành công vụ. Trong bài
trả lời phỏng vấn đăng tải sáng nay, nguyên Chủ tịch Lê Đức Anh còn
nhấn mạnh: “Đây là việc mà chính quyền Hải Phòng cần phải xử lý thẳng
thắn, phải xử lý một cách cụ thể, làm rõ những sai phạm của từng cán bộ
địa phương. Muốn được lòng dân thì phải xử lý nghiêm những cán bộ làm
sai, không xử lý nghiêm sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân.”
Chuyên gia về đất đai, nguyên Thứ trưởng
Đặng Hùng Võ, và nhiều luật sư đã phân tích rất rõ những sai phạm của
chính quyền trong việc diễn giải và áp dụng Luật Đất đai, cũng như trong
công tác tổ chức cưỡng chế.
Trung tướng Nguyễn Quốc Thước đưa ra
những lời nhận định đáng suy ngẫm về tác động xấu của vụ việc tới tình
hình an ninh chính trị xã hội của đất nước, coi đây là bài học đắt giá
về công tác lãnh đạo.
Gần đây nhất có một bài viết hết sức
công phu và thuyết phục của GS Hoàng Xuân Phú, công tác ở Viện Khoa học
và Công nghệ Việt Nam. Ông phân tích hành vi của cơ quan công quyền
trong vụ việc này là hoàn toàn sai trái, không thể gọi là thi hành công
vụ một cách chính danh.
Tất cả các ý kiến phát biểu và bài viết nói trên đều đã nói rất đầy đủ những điều cần nói.
Tôi chỉ muốn nói thêm rằng bên cạnh hành
vi thu hồi đất trái pháp luật, chính quyền huyện Tiên Lãng còn bội tín
với dân, thể hiện qua việc lập biên bản hoà giải tại toà án đồng ý cho
dân tiếp tục thuê đất để dân rút đơn kiện, rồi bất ngờ đem lực lượng đến
cưỡng chế. Đây có thể coi là hành vi đặc biệt nghiêm trọng, không thể
chấp nhận được, làm mất đi tính chính danh của chính quyền.
Hơn nữa, việc tổ chức lực lượng cưỡng
chế hàng trăm người, dồn ép dân, hủy hoại tài sản của dân ngay trước Tết
Nguyên đán là hành động trái đạo lý, vô nhân đạo và vi phạm trắng trợn
pháp luật của những người có chức vụ ở Tiên Lãng cũng như TP Hải Phòng.

Nguyên Đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Thuyết.
Ảnh: Lê Anh Dũng
Qua toàn bộ sự vụ, những phát ngôn mập
mờ, bất nhất và vô trách nhiệm của những người có trách nhiệm, có thể
thấy đằng sau vụ việc này có dấu hiệu tư lợi.
Điều tôi băn khoăn hơn cả là các ban
ngành, từ Trung ương đến địa phương vào cuộc quá chậm. Vụ việc đã xảy ra
cả tháng, ngoài Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cử đoàn
giám sát về trước Tết, đến nay mới thấy Bộ Tài nguyên Môi trường, Thanh
tra Chính phủ bắt đầu vào cuộc.
Các ĐBQH ở đâu trong vụ Tiên Lãng?
LS Lê Đức Tiết, thành viên đoàn giám
sát của UB Mặt trận tổ quốc về Tiên Lãng có bày tỏ trăn trở vì sao một
sự việc mà có hai cách nhìn nhận sự việc hoàn toàn đối lập nhau gay gắt
giữa cán bộ Đảng, chính quyền, cán bộ Mặt trận xã, huyện, của cán bộ
chính quyền tỉnh với nhân dân dịa phương. Theo ông, vì sao lại có hiện
tượng như vậy?
Cũng phải hỏi thêm rằng tại sao không
chỉ có nhân dân Tiên Lãng mà báo chí và các chuyên gia, các cựu lãnh đạo
cũng đứng về một phía khi nhận định về vấn đề Tiên Lãng. Vì sao lại
thế?
Và tại sao trong toàn bộ sự việc không
hề thấy bóng dáng các đại diện của nhân dân ở đâu. Ngoài đại diện của
Hội nghề cá, thì các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân TP
Hải Phòng và huyện Tiên Lãng đang ở đâu?
Trước một việc nghiêm trọng như vậy, vì
sao không thấy nói Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng đã cử người về giám sát? Riêng
các đại biểu được người dân Tiên Lãng bầu ra, chẳng lẽ họ phải đợi
chính quyền phân công thì mới về gặp dân sao?
Thông thường mỗi người dân nước ta đều
có đến 7 – 8 đại diện từ các hội đoàn, tổ chức… thế mà suốt tháng nay
không thấy một đại diện nào của người dân huyện Tiên Lãng và TP Hải
Phòng lên tiếng, ngoài các vị đóng cả vai hành pháp, lên tiếng đòi xử lý
dân về hành động chống người thi hành công vụ hoặc đổ lỗi cho dân. Vậy
trách nhiệm của người đại diện nhân dân ở đâu?
Không chỉ LS Lê Đức Tiết băn khoăn về
‘hố ngăn cách’ giữa dân và chính quyền, mà từ lâu cơ chế làm việc của ta
đã thể hiện nhiều bất cập.
Báo chí cũng chỉ ra những mối quan hệ
mật thiết có dấu hiệu cấu kết phe cánh, tư lợi như anh em ruột chủ tịch
huyện Tiên Lãng, chủ tịch xã Vinh Quang; tên tuổi của những người sẽ
được giao đầm tôm sau khi thu hồi và quan hệ của họ với những người
trong chính quyền.
Tệ hơn, đã có những thông tin về các tay
anh chị giang hồ xuất hiện trong vụ cưỡng chế. Tại sao chính quyền lại
có thể sử dụng hoặc “phối hợp” với giang hồ trong vụ cưỡng chế.
Chẳng lẽ đã đến mức chính quyền “đi đêm” với những lực lượng như thế trong việc trấn áp dân?
Dân không phải là địch
Theo ông, nên nhìn sự kiện Tiên Lãng
như một hiện tượng cá biệt hay là một dấu hiệu cảnh báo những nguy cơ
bất ổn như nhận định của LS Lê Đức Tiết rằng, Tiên Lãng là lời cảnh báo
cho những “cơn sóng ngầm trong lòng dân“?
Thật ra những mâu thuẫn giữa chính quyền
địa phương với nhân dân xung quanh chuyện thu hồi đất đai, giải phóng
mặt bằng không phải xảy ra lần đầu. Nếu chỉ có một vài vụ thì có thể nói
đó là sai sót của một vài địa phương. Nhưng khi một hiện tượng xảy ra
phổ biến, chiếm tới 80% các vụ khiếu kiện thì có thể nói là cái sai của
chính sách.
Không được giải quyết hợp lý hợp tình, đất đai sẽ là ngòi nổ của những vụ gây mất ổn định xã hội.
Vụ cưỡng chế đầm nuôi tôm ở Tiên Lãng là
một vụ đỉnh điểm để chúng ta nhìn lại nhiều vấn đề: 1, lòng dân; 2,
chính sách đất đai; 3, việc thực hiện quyền dân chủ; 4, trách nhiệm
“công bộc” của Nhà nước trước dân.
Để giải quyết tận gốc vấn đề, theo tôi,
việc đầu tiên phải quán triệt một vấn đề tưởng hiển nhiên, nhưng đang bị
nhiều lãnh đạo nhầm lẫn: DÂN KHÔNG PHẢI LÀ ĐỊCH.
Đối xử với dân, tức là những người chủ
của đất nước, phải thực sự “kính trọng và lễ phép”, “việc gì có lợi cho
dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh” như
lời huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chúng ta đã có bài học về lòng dân từ Thái Bình năm 1997 rồi, nhưng lâu nay có lẽ đã quên, mà quên lần này là hỏng hẳn.
GĐ Công an Hải Phòng, Đỗ Hữu Ca cho
rằng việc huy động hàng trăm chiến sĩ lực lượng vũ trang xuống cưỡng chế
đầm là một việc làm bình thường, nhưng ngay cả những nhà lãnh đạo, cựu
tướng lĩnh quân đội lại cho rằng đó là việc làm tùy tiện. Ý kiến của ông?
Tôi không biết TP Hải Phòng đã chỉ đạo
như thế nào. Nhưng từ ý kiến của ông GĐ Công an Hải Phòng đến các ý kiến
khác của lãnh đạo của Hải Phòng và Tiên Lãng, tôi thấy nổi lên một
điều: nhiều lãnh đạo ở Hải Phòng không phân biệt nổi mâu thuẫn ta – địch
với mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân.
Công dân Đoàn Văn Vươn là người lao động
chân chính và có công. Nếu Hải Phòng muốn thu hồi đất, nếu đúng pháp
luật, thì có nhiều cách làm một cách đàng hoàng chính danh.
Nhưng nhà chức trách ở Hải Phòng lại tổ
chức tấn công ông Đoàn Văn Vươn không khác gì một kẻ địch thì sai quá,
sai hoàn toàn về nguyên tắc.
Khi thấy ông Đỗ Hữu Ca nói rằng “vụ
cưỡng chế là một chiến tích lớn của công an Hải Phòng”, tôi vô cùng sửng
sốt, không thể tin nổi đây là ý kiến của một giám đốc công an TP.
Ông Ca dùng các cụm từ “rất là hay”,
“rất là đẹp” nói về sự phối hợp tác chiến trong vụ cưỡng chế. Thú thật
là tôi không biết bình luận thế nào.
Tôi chỉ nhớ nhà thơ Việt Phương từng kể một mẩu chuyện về Bác Hồ mà ông đề cập đến trong bài Muôn vàn tình thương yêu trùm lên khắp quê hương.
Có lần Bác Hồ đã gạch bỏ cụm từ “trận đánh đẹp” trong một văn bản trình
lên Bác. Bác nói một trận chiến làm chết nhiều người, dù người ở phía
nào chăng nữa, đều không thể gọi là một trận đánh đẹp.
Đấy là đánh nhau với địch, còn đây là
quan hệ với dân. Ông Ca còn bảo định viết thành giáo trình nghiệp vụ,
thì tôi không hiểu giáo trình ấy viết ra để dạy ai?
Ảnh: Lê Anh Dũng
Phải thừa nhận quyền sở hữu đất đai của dân
Nhiều ý kiến cho rằng, vụ việc Tiên
Lãng một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo cấp thiết về hiện trạng
bất cập của Luật Đất đai hiện hành, tạo ra những kẽ hở để chính quyền
địa phương tùy tiện diễn dịch luật theo ý muốn chủ quan của mình, gây
nên mâu thuẫn tích tụ với người dân, có nguy cơ bùng nổ bất kỳ lúc nào.
Từng là Đại biểu Quốc hội nhiều khóa, ông thấy Quốc hội đã nhìn nhận vấn
đề này ra sao?
Tôi tham gia 2 khóa Quốc hội. Khóa 11
chính là nhiệm kỳ thông qua Luật Đất đai. Đã có nhiều đại biểu đưa ra
những ý kiến rất thẳng thắn về vấn đề sở hữu đất đai. Bản thân tôi từng
phát biểu, đề nghị Quốc hội thừa nhận quyền sở hữu đất đai của người
dân, ít nhất là theo hạn điền, nhưng đã không được chấp nhận.
Nhìn lại quá khứ, có lúc chúng ta đã xếp
những người giàu có, sở hữu nhiều đất đai, nhà xưởng, thuê công nhân
làm việc vào loại thành phần “bóc lột” và ép họ đưa tài sản vào công tư
hợp doanh.
Đến thời kỳ Đổi Mới, ta thấy đó là sai
lầm. Chính những người chủ tư sản ấy đã tạo công ăn việc làm cho người
lao động, góp phần quan trọng làm ra của cải xã hội, tạo nên sự phồn
vinh của xã hội. Bây giờ ta lại phải khuyến khích những thành phần ấy
phát triển. Tốt nhất là không đề ra chính sách sai. Nhưng sai thì phải
sửa.
Chính những bất cập về chính sách đất
đai trong Hiến pháp và Luật Đất đai đang tạo khe hở cho một bộ phận cán
bộ có chức có quyền làm dụng chức vụ kiếm lợi, đẩy người dân vào cảnh
khốn khó. Nhưng ta lại chưa kịp thời trừng trị những cán bộ như thế để
bảo vệ dân. Đừng để đến một lúc nào đó bức xúc vỡ tung ra, giống như vụ
Tiên Lãng thì trở tay không kịp.
Có đồng chí lãnh đạo từng nói nếu cứ kỷ
luật hết thì lấy ai làm việc, nhưng hiện giờ rất nhiều người có tâm có
tài còn đang chưa được sử dụng đúng vị trí, thậm chí nhiều người còn
đang chưa có việc làm. Phải sàng lọc liên tục thì mới chọn ra được người
tốt, người giỏi. Còn cứ chạy vào được vị trí nào rồi bám chặt vị trí ấy
cho đến lúc … già thì đất nước làm sao chọn được nhân tài mà tiến lên?
Theo dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét
thông qua Luật Đất đai mới trước năm 2013. Căn nguyên của bất cập luật
đất đai, theo nhiều nhà làm luật là quy định “đất đai thuộc sở hữu toàn
dân”. Chính quy định mập mờ này đã tạo ra những khe hở pháp lý, dẫn đến
tình trạng “đất dân, quyền quan”, chính quyền địa phương muốn thu hồi
đất của dân lúc nào cũng được. Nhưng liệu chúng ta đã có đủ ý chí chính
trị, và thời điểm đã chín muồi để luật công nhận một cách chính thức
quyền sở hữu đất đai của người dân?
Luật pháp quy định đất đai là sở hữu
toàn dân, nhưng ‘toàn dân’ là ai, rất chung chung. Cuối cùng từ toàn dân
lại thành của riêng một vài người.
Khi thu hồi đất, nhất là đất nông
nghiệp, giá đền bù gần như lấy không, chỉ mấy hôm sau giá đất ấy đã lên
hàng trăm lần. Mọi thiệt thòi đều do dân gánh chịu.
Chuyện này đã kéo dài quá lâu rồi, nhưng
đến nay chúng ta vẫn chưa đưa ra được những giải pháp thực sự hợp lý
cho chính sách đất đai. Nếu bây giờ không có sự đổi mới tư duy, ta sẽ
mãi không giải quyết được vấn đề.
Ta nên đặt câu hỏi, tại sao nhiều nước
khác thừa nhận quyền sở hữu đất đai nhưng họ không lo mất đất, mất quyền
làm chủ hay mất nhân dân. Họ thừa nhận được, tại sao mình lại không?
Tôi nghĩ đây chính là lúc chúng ta nên
bàn thảo nghiêm túc, nghiên cứu những giải pháp đền bù hợp lý cho đất
đai, và thừa nhận quyền sở hữu đất đai của dân.
Xin cảm ơn ông!
Nguồn:
VietnamNet