Tổng số lượt xem trang

Thứ Sáu, ngày 22 tháng 8 năm 2014

Tin thứ Sáu, 22-08-2014 - Hơn nửa thế kỷ nhức nhối nơi địa đầu Tổ quốc - Nhìn lại Xung Đột Việt-Trung

CHÍNH TRỊ-PHÁP LUẬT
H1- Đang xác minh tàu cá bị cướp ở Hoàng Sa (VNN).  – Lên án mạnh mẽ những hành động vô nhân đạo trên Biển Đông (ANTĐ).   – Lên án các hành động tàn bạo nhằm vào tàu cá của ngư dân Việt Nam (TN). – Việt Nam lên án Trung Quốc tấn công tàu cá, tập trận ở Vịnh Bắc bộ (RFI). Phát ngôn viên Lê Hải Bình: “Chúng tôi lên án mạnh mẽ hành động vô nhân đạo nhằm vào tàu cá của ngư dân hoạt động hợp pháp trong vùng biển của Việt Nam“. – ‘VN lên án hành động vô nhân đạo’ (BBC). – Việt Nam ‘lên án hành động vô nhân đạo’ trong vụ tàu cá (VOA).
- GS Nguyễn Văn Tuấn bình luận trên Facebook: “Đọc phát biểu của viên phát ngôn ngoại giao VN mà bực mình. Viên phát ngôn nói: ‘Chúng tôi lên án mạnh mẽ hành động vô nhân đạo nhằm vào tàu cá của ngư dân hoạt động hợp pháp trong vùng biển của Việt Nam’. Đến hai chữ Trung Quốc – Tàu cộng mà còn không dám nói! Sao gọi là ‘vô nhân đạo’? Phải nói đó là hành động của QUÂN CƯỚP BIỂN. Quân cướp biển thì sao có chuyện ‘nhân đạo’? Tại sao không nói thẳng thủ phạm là Tàu cộng? Sao mà hèn như thế?
Phải gọi đúng tên hành động như thế: ‘Chúng tôi lên án hành động cướp biển và phá hoại của các tàu China nhắm vào các tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam. Chúng tôi phản đối các tàu của China xâm phạm vùng biển của Việt Nam. Chúng tôi yêu cầu các tàu cá China phải lập tức rời khỏi vùng biển của Việt Nam’." (LB: lúc chém gió với CPC sao mà hoành thế, vậy mà.....)

- Trung Quốc tập trận ở đâu trên Vịnh Bắc Bộ? (PT). – Phản ứng của Việt Nam trước cuộc tập trận bắn đạn thật của Trung Quốc (VnMedia).  – Việt Nam đầu tư mạnh cho giám sát, trinh sát Biển Đông (ANTĐ).
- Việt Nam đăng cai Diễn đàn Biển ASEAN (TT).  – Diễn đàn An ninh biển ASEAN diễn ra tại Đà Nẵng (VNE). – Việt Nam mong muốn Trung Quốc đóng góp duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới (QĐND).
- Việt Nam triển hạn lô dầu dành cho Ấn Độ ở Biển Đông (RFI). – VN gia hạn hợp đồng cho Ấn Độ thuê các lô dầu ở Biển Đông (VOA). – Ấn Độ thuê 2 lô dầu khí của VN ở Biển Đông (VNN).  – VN gia hạn hợp đồng thăm dò dầu khí trước chuyến công du của Ngoại trưởng Ấn Độ (SM). – Công ty Nhật tìm thấy dầu, khí đốt ngoài khơi Việt Nam (VOA). – Nhật Bản sẽ mở hội thảo bàn việc bán thiết bị quốc phòng cho ASEAN (LĐ).
- Báo Mỹ: “Mỹ làm tốt chuẩn bị cho chiến tranh Thái Bình Dương” (GDVN).  – Tướng Dempsey đến Việt Nam đề nghị tối tân hóa Cảnh Sát Biển Việt Nam (VĐ Daily). “Một giáo sư Mỹ, ông Brantly Womack, dạy môn ngoại giao tại viện đại học Virginia, nhận định Việt Cộng không sốt sắng gì lắm với đề nghị của Dempsey; ‘họ muốn thân Mỹ, nhưng không muốn những thay đổi dứt khoát‘.”
Ta cùng bắt tay đuổi Ngô Đình Diệm!- Hơn nửa thế kỷ nhức nhối nơi địa đầu Tổ quốc (Cầu Nhật Tân). “Trên đất liền,.. công binh Trung Quốc vào ‘giúp’ Việt Nam đi đến đâu là gieo rắc những luận điệu tuyên truyền nghe có vẻ cộng sản nhưng sặc mùi bành trướng. Chúng phát huy hiệu Mao, sách đỏ Mao đến từng nhà dân. Ngay tại Móng Cái, binh lính Trung Quốc ngang nhiên xóa chữ Xô trên những khẩu hiệu ‘Việt – Trung – Xô đuổi Ngô Đình Diệm’ khắp thị xã. Một bữa vào một nhà cơ sở ngay tại Móng Cái, chúng tôi không thấy ảnh Bác Hồ đâu mà thay vào đó là chân dung Mao Trạch Đông. Điều tra thêm thì giật mình được biết nhiều nhà dân đã bỏ hẳn kỷ niệm Quốc khánh 2/9 mà thay vào đó là kỷ niệm quốc khánh Trung Quốc 1/10“.
- Bài tham luận Hội thảo Hè 2014 của Nguyễn Quang Dy: Nhìn lại Xung Đột Việt-Trung (viet-studies). “Thỏa thuận Thành Đô là một sai lầm chiến lược to lớn và một bước ngoặt bất hạnh cho Việt Nam, làm cố ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch phải cay đắng nhận xét, ‘một thời kỳ bắc thuộc mới đầy nguy hiểm đã bắt đầu’. Lãnh đạo Viêt Nam đã dại dột chui vào bẫy ý thức hệ của Trung Quốc, trở thành con tin để họ thao túng, đến tận bây giờ. Suốt hai thập kỷ tiếp theo, các thế hệ lãnh đạo Việt Nam đã buộc phải theo cam kết Thành Đô, như con tin mắc bẫy, với cái giá phải trả ngày càng cao“.
- Người Mỹ muốn gì? Hà Nội dám “thoát Trung” không? (VNTB). “Hiện tại cho dù Hà Nội tìm được sự hỗ trợ quân sự của Hoa Kỳ để tạm thời buộc Trung Quốc phải ngưng lấn chiếm, nhưng nếu Hà Nội cứ một mực khăng khăng thực hiện độc tài độc đảng, đàn áp dân chúng mà không lợi dụng cơ hội tạm thời hòa hoãn, nới rộng dân chủ, thực hiện nhân quyền… thì một ngày nào đó nếu Hoa Kỳ và Trung Quốc tìm được sự thỏa thuận đôi bên đều có lợi, họ sẽ bỏ rơi Hà Nội…“.
- Phỏng vấn GS Hoàng Chí Bảo, Ủy viên thư ký thường trực, Hội đồng Lý luật trung ương: Chủ tịch Sang thực sự muốn nói gì? (BBC).
H2- Tuyên bố chung của các Tổ chức Xã hội Dân sự Độc lập tại Việt Nam trước phiên xử Bùi Minh Hằng, Nguyễn Thị Thúy Quỳnh và Nguyễn Văn Minh (Dân Luận). “Ba bị can Bùi Minh Hằng, Nguyễn Văn Minh và Nguyễn Thị Thúy Quỳnh phải được trả tự do lập tức và vô điều kiện vì họ vô tội hoàn toàn. Chính công an mới là những kẻ mắc tội “gây rối trật tự công cộng” vì đã âm mưu từ trước, lén phục kích, đánh người dã man, khiến cho nhân dân phải tụ tập lại đông đảo...”  – Cà Phê Tối – TNS Hoa Kỳ kêu gọi tự do cho blogger Điếu Cày (Đức Mẹ TV). – Trình tự Xét xử công minh – Ân xá Quốc tế (VNTB).
- Ðộng cơ chính trị của Dự luật nhân quyền HR.4254 (ND). Báo Nhân Dân phỏng vấn 2 tay phóng viên nằm vùng James Du và Lê Vũ (báo Việt Weekly) về chuyện Hội đồng TP “Ga-đần Grâu-vơ, bang Ca-li-phoóc-ni-a” thông qua nghị quyết ủng hộ Dự luật HR.4254 của Hạ viện Hoa Kỳ.
- 22 tháng 8 – Kỷ niệm 4 năm thành lập Dân Làm Báo (DLB).  – Đỗ Thị Minh Hạnh – Mừng Dân Làm Báo tròn 4 tuổi (DLB). – Phạm Thanh Nghiên: Xin làm một chiến sỹ thông tin (Phạm Thanh Nghiên). “Nhiều người nhận xét rằng ông Dũng đã ‘giật mình’ khi thấy bộ máy tuyên truyền đồ sộ ‘lề đảng’ bị yếm thế trước hệ thống thông tin ‘lề dân’. Không chỉ ông Dũng giật mình đâu. Mà đó là sự sợ hãi của cả một thể chế độc tài trước nguy cơ bị vạch trần tội ác bởi những ‘nhà báo’ không cần cấp thẻ, không bị giới hạn bởi những nghị quyết, chỉ thị của Ban tuyên giáo, của đảng“.  – Mẹ Nấm: “Mỗi người là một chiến sỹ thông tin” (DLB).  – Bước chân dân làm báo (DLB). - Nguyễn Ngọc Già: Tôi đón bạn về thôn (DLB).  – Xuống hang Pắc Bó: Dân Làm Báo, Anh còn nợ em!!! (DLB).   – Vì tương lai cùng blog lên đường! (DLB).
- Tôi không quan tâm đến chính trị (NBG). “Một nhà văn nổi tiếng trên thế giới đã nói. Khi anh im lặng trước bất công có nghĩa anh đứng về phía đàn áp… Đôi khi sự bàng quan chính trị, cũng là một âm mưu tiếp tay cho kẻ mạnh như vậy“.  – Bùi Mai Hạnh: Nhạy cảm chính trị (Ngô Minh). “Phải chăng, cái đích cuối cùng của báo chí tiếng Việt là đi từ ‘nhạy cảm’ đến ‘vô cảm’, một quá trình triệt tiêu mọi cảm xúc một cách hoàn hảo để chữa căn bệnh thiếu / kém ‘nhạy cảm chính trị’?”
- Hiệu quả hay không – Thông tư mới của ngành công an? (phần 1) (RFA). “Công an bây giờ được đào tạo để làm tay sai và công cụ cho chế độ; Chỉ biết có đảng của mình thôi, chứ không hề được đào tạo ra vì mục đích lớn nhất là để bảo vệ an nguy cho người dân“. – Phỏng vấn LS Trần Vũ Hải: Việt Nam : Luật sư đoàn đòi hủy bỏ thông tư 28 của bộ Công an (RFI).    – HRW chỉ trích thông tư Bộ Công an VN (BBC). Ông Phil Robertson: “Việt Nam không thể mong trở thành một nước ủng hộ pháp trị nếu nước này vẫn cản trở các luật sư làm công việc của mình”.  – Một ý kiến để chống bức cung, nhục hình trong hoạt động điều tra hình sự (Hà Huy Sơn).
- Luật sư Cao Xuân Bái: Có dấu hiệu thông tư “biến đổi gen” để trở thành “chủng” cao hơn luật ! (BVN).  – “Tư duy lạc hậu đang níu chân cải cách tư pháp” (PLTP).
- Video: Ni cô “chiến” với an ninh sân bay Tân Sơn Nhất (FB ).
- AMERICONG 1E – “GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VIỆT NAM”, THÁNG 1 TỚI THÁNG 4 NĂM 1975 (TNM). – Pierre Salinger: De Gaulle đã cảnh báo Kennedy (1961) (Phan Ba).
H1- Nguyễn Hoàng Đức – Không biết xấu hổ, nhục nhã và tức giận, người Việt không thể trưởng thành (FB VHTB/ Dân Luận). “Người Việt lẩn trốn lý trí, lẩn trốn đối thoại, như vậy không có lý làm sao có thể đi quá một bước chân để mong giúp người khác?! Người Việt nghèo thì quá rõ rồi! Người Việt thiểu năng thì quá rõ rồi, bằng chứng trong suốt 20 năm và cho đến tận hôm nay họ vẫn giả đò thảo luận mà chưa tìm được giữa hai dòng xe, xe tải và xe con, xe nào chiến lược hơn, rút cục cả hai đều được ưu đãi về thuế... Người Việt có trưởng thành không? Lúc nào người ta cũng lẩn trốn đối thoại thì làm sao trưởng thành!” – Nguyễn Hoàng Đức: VIỆT NAM : QUỐC GIA CHUỘT NHẮT ? (FB VNTB).
- Bi kịch trí thức – Bi kịch dân tộc (Phần 1) (VNTB). “… trí thức Việt Nam rất nhạy cảm với thời cuộc, nhưng lại không thể thay đổi được thời cuộc chuyên chế – ngu Trung“. – Nguyễn Trần Sâm: Theo Nga và chuyện những luận án TSKH (Quê Choa). “Họ đổ những cái sai cho… Liên Xô! Họ nói rất hay, nhưng nếu dùng ngôn từ dân dã thì có thể diễn đạt thế này: ‘Tao (nói nhân danh sếp) đâu có ngu! Tại cái thằng Nga chứ. Nó mới ngu. Tao chỉ làm theo nó thôi mà. Đấy, xem lại những việc nó làm và tao làm coi, có gì tao làm khác nó đâu!’.”
- Về loat bài viết “NÓI THẬT CHO NHAU NGHE !”: MỘT VÀI CẢM NHẬN VÀ TRAO ĐỔI (BVN).
- TS Phạm Chí Dũng: Sẽ có “đả hổ diệt ruồi” ở Việt Nam? (BBC). “Chỉ trong khoảng ba tuần lễ, dường như những người trong “Phe bảo thủ” đã vượt lên một nhịp so với “Phe lợi ích”, khi trước đó thế giằng co là tương quan nổi trội tưởng như còn kéo dài đến tận Đại hội Đảng 12“.
- Tham nhũng đất đai ở Việt Nam: Tại sao WB quá “hữu nghị”? (VNTB).
- Quy trình tuyển chọn (NLĐ). “Người thưa kiện cho rằng có gian lận, còn lãnh đạo của Cục Quản lý cạnh tranh – Bộ Công Thương thì khẳng định: Chúng tôi làm đúng quy trình! Hai chữ ‘quy trình’ hình như đã bị lạm dụng trong thời gian qua. Khi một sự việc tiêu cực xảy ra, thay vì cá nhân đứng ra chịu trách nhiệm thì ngược lại là câu trả lời ‘chúng tôi đã làm đúng quy trình’.”
H1- Các quan chức dùng xe gì? (PT). “Có một phép tính, nếu 50% quan chức thực hiện khoán xe là 13.000 xe công thì trong thời gian tới, mỗi năm ngân sách Nhà nước sẽ tiết kiệm chi được 1.500 tỉ đồng“. =>
- Khi quan chức… đấm nhau (giadinh.net).
- TS Trần Đình Bá: Thành tích làm lợi 3000 tỷ: Cục Hàng không “ngồi trên trời đếm cua trong lỗ” ! (BVN).
- Minh “Sâm” – Phương “Ninh Hột”: Hai ông trùm, một số phận (ĐSPL).  –  Trùm xã hội đen Minh “Sâm” dùng tiền che mắt thiên hạ thế nào? (ĐSPL). – Ảnh: Nhà cửa như lâu đài sừng sững giữa phố lớn của Minh “sâm”, Hưng “sóc“ (KT).
- Phổ cập casino: Đánh bạc quen tay, ngủ ngày quen mắt, ăn vặt quen mồm (Bài 2) (VNTB). “Biểu đồ đi lên của sân golf và biểu đồ đi xuống của diện tích đất nông nghiệp là một nghịch lý không thể lý giải hoặc quá dễ phát lộ ở Việt Nam, dù tất cả những người nông dân phải chịu cảnh mất đất để phục vụ cho thói quen ăn chơi của giới thượng lưu, và hơn ai hết là giới chủ đầu tư kinh doanh sân golf và casino đều hiểu ra cái nghịch lý phũ phàng ấy. Song thời gian cứ trôi qua, cùng sự xuất hiện của hết dự án sân golf này đến dự án sân golf khác“.
- Campuchia bác bỏ thông tin sẽ xử lý vụ đốt cờ VN (RFA). “Campuchia là một nước dân chủ, pháp quyền, đa nguyên đa đảng. Chuyện biểu tình đốt cờ là chuyện bình thường. Nó không thể hiện quan điểm của chính phủ. Campuchia không thể cấm người dân biểu tình, không có biện pháp xử lý… Chính phủ chỉ nói với Việt Nam không chấp nhận biểu tình bạo lực và lấy làm tiếc“. Liệu Việt nam có dám nói với Trung Quốc câu thế này khi người dân VN biểu tình, đốt cờ TQ và bị TQ phản đối?
- Công an Trung Quốc bắn chết 5 người Tây Tạng (RFI).
- Bắc Kinh kỷ niệm Đặng Tiểu Bình và ca tụng “nhà cải cách” Tập Cận Bình (RFI). “Chủ tịch Tập có tham vọng được đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo tầm cỡ (của lịch sử đương đại), theo kiểu từ nay người ta sẽ nói đến bộ ba Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình và…Tập Cận Bình. - Tập Cận Bình ‘noi gương Đặng Tiểu Bình’ (BBC). “Nếu Tập Cận Bình có thể tạo ra tự do và dân chủ ở Trung Quốc, ông sẽ có thể đạt tầm cao lịch sử mới”.
- Chân dung “người bắt hổ tham nhũng” của Trung Quốc (Infonet).
- Tại sao Trung Quốc đầu tư 40 tỷ USD vào kênh đào? (TNNN).

- Về chuyện 80% số người dân hài lòng dịch vụ hành chính công: Những con số “Tin thì tin, không tin thì thôi!” (DT).
KINH TẾ
H1- Toàn cảnh kinh tế Việt Nam 21-8-2014 (VietFin).
- ‘Nợ xấu VN là bom nổ chậm’ (BBC). “Nếu như khu vực ngân hàng có thể phục hồi, nhưng một phần lớn nền kinh tế bị lũng đoạn bởi các doanh nghiệp nhà nước không tái cơ cấu theo kế hoạch thì những vấn đề hiện nay vẫn sẽ quay lại“. – Cho vay không đảm bảo bằng tài sản có gây ra nợ xấu? (Infonet).
- Vào chợ mỗi ngày TTCK 21-8-2014 (VietFin). – Chứng khoán sáng 21/8: Đỉnh 5 năm của VN-Index (VnEconomy).
- Tài chính 24h: Thiệt hại gần 1.000 tỷ đồng tại ngân hàng lớn nhất Việt Nam (BizLive).
- Credit Suisse thừa nhận có hoạt động đầu tư tại ngân hàng BES (TTXVN).
- Đừng thấy lãi suất rẻ mà ham! (NLĐ).
- Những kẽ hở đưa đến chuyển giá trốn thuế (RFA). LS Nguyễn Văn Hậu: “Trong việc trốn thuế nó không có thời hiệu, đúng là có kẻ hở và trốn thuế thì các cơ quan có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về trách vụ công chức của họ trước pháp luật. Nhưng một chủ thể tham gia như doanh nghiệp họ cũng phải chịu trách nhiệm về hành vi cố tính không đóng thuế“.
- Về công ty Đức Khải: Doanh nghiệp lấy tàu cá làm ‘phao’ (VNE).
- Nhân viên ngân hàng sai sót, bỗng dưng khách hàng nhận được 4 tỉ đồng (TN).
- Người Việt ào ạt sang Nhật làm thuê nhận lương “khủng” (PNTP).
- Năng lượng ngày càng đắt đỏ nhưng vẫn hoang phí (TN).
- Rừng vàng biển bạc mãi được sao? (Phạm Vũ Lửa Hạ).
- “Việt Nam chỉ nhập táo Trung Quốc” là thông tin sai! (PLTP).
- Dòng Tiền Chạy Trốn…từ Trung Quốc (Alan Phan).

VĂN HÓA-THỂ THAO
- BÁC BA PHI ĐI THĂM MỸ – KỲ 124 (Nhật Tuấn).
- Về cuối đời, Chế Lan Viên có một số bài thơ được nhiều người truyền tụng (GNLT).
- Miền Hoang Tưởng (kỳ 6) – Tiểu thuyết của Đào Nguyễn (Văn Việt).
- Kể chuyện lưu trú của ông Tây dân tộc Kinh (Văn Việt).
H1- MÙA CHẾT/ phần 113 – 108 (Da Màu).
- XÃ HỘI VĂN HỌC (Nguyễn Trọng Tạo).
- Nho Ta, Nho Tầu, Nho Tây (Hoàng Hải Thủy). Tổng Thống Ngô Đình Diệm bận quốc phục Việt Nam tiếp Hoàng Thái Tử Thái Lan năm 1957 =>
- Dựng sự kiện lịch sử và phá hủy lịch sử (RFA). Ông Đào Tiến Thi: “Hai Bà Trưng sống cách chúng ta lâu như thế mà theo truyền thống thì chúng ta không có kỷ niệm sinh nhật. Kỷ niệm sinh nhật đối với những nhân vật thời hiện đại thì được, chứ còn một nhân vật quá xa xôi thì việc đó không đúng với truyền thống Việt nam“.
- THẢO LUẬN THOÁT TRUNG VỀ VĂN HOÁ (22): Tại sao hai triều đại Lý Trần lại đạt được sự thịnh vượng? (Văn Việt).
- Về chuyện sư tử đá: Đề kháng và hội nhập (TN). “Nhìn những con sư tử đá “lạ” to vật vã ngự trị ở những nơi linh thiêng như đình chùa, miếu mạo của người Việt, người có am hiểu về văn hóa Việt cảm thấy rất đau lòng. Không thể coi thường cái sự “lạ” ấy; cũng đừng nói “lạ” mãi mà thành… quen!” – Chùm thơ 3 bài của Thanh Sơn (BĐX).
- Hình tượng con nghê ở đền miếu (NCLS).
- Cô gái người Mỹ xuất gia ở chùa VN gây xôn xao (ĐV).
- Cuộc chiến bản quyền nhạc Việt (BBC).   – Ca khúc của Shakira ‘vi phạm bản quyền’ (BBC).
- Trung tâm hành chính TP.HCM sẽ ‘hoành tráng’ như thế nào? (MTG).
- Vườn sen Hà Nội hút khách chụp ảnh (BBC).
- Vẻ đẹp hùng vĩ của thác nước và hang động 3 tầng ở Li-băng (MTG).
- Thành Long xin lỗi cho con trai (BBC).
- Cha đẻ Flappy Bird ra game mới (BBC).

- Nguyễn Hưng Quốc: Ý niệm về bản sắc của các cây bút lưu vong (Blog VOA). “Tôi có đến hai nước nhưng lại không thuộc hẳn về đâu cả; cái nơi tôi luôn luôn nghĩ tới, tôi lại không thể hoặc không muốn trở về; cái nơi tôi ở, có khi ở vĩnh viễn, tôi lại không thấy gắn bó thật sâu sắc“.
- Thiện và ác (THĐP).
GIÁO DỤC-KHOA HỌC
- HS cấp 2 sẽ học 5 năm thay vì 4 năm? (TT).
- ĐH Hoa Sen vẫn hoạt động bình thường (PLTP).
- SGK điện tử: Sai lầm! (NLĐ).  – SGK điện tử: Phải có hội đồng khoa học thẩm định (TT).  – Đề án 4.000 tỷ mua máy tính bảng: Nếu triển khai, tất cả sẽ “chín ép” (VOV). – Để giảm sức nặng chiếc cặp học sinh đâu cần tới 4.000 tỷ? (VTC). – 4.000 tỷ mua máy tính bảng cho HS: Bộ Giáo dục nói gì? (KP).  – Thực hiện đề án 4.000 tỉ “không phải chuyện đơn giản” (VNN). – Thử nghiệm trên sức khỏe học sinh là điều nghiêm cấm (CAND).  – Cố đấm ăn xôi ! (ND).
- Ngụ ngôn hiện đại “chàng buôn gỗ’ và ‘tiến sĩ 200 triệu’ (TVN). – NGHÈ DỞM (Baron Trịnh). “Chỉ vì ngu dốt phải lông bông/ Bổ túc vài lần hết phổ thông/ Cậy bố làm quan, buôn chính trị/ Sẵn máu du côn, bỏ nghề nông“. – Vụ bằng tiến sĩ 200 triệu: Phó GS đã nhận thức được “cái sai“ (DV).
- Trường ĐH Tôn Đức Thắng kiện GS Hưng: Đề nghị gặp lãnh đạo TP.HCM (TN).
- Đề xuất đưa văn học Mỹ Latin vào chương trình giáo dục PTTH (GDTĐ).
- Á khoa nghèo ĐH Y Hà Nội: Mẹ sẽ không phải bán bò để có tiền cho em đi học nữa (Kênh 14).
- Cố gắng đưa học sinh miền núi tới trường (GDTĐ).
- Thiếu nữ xinh đẹp 19 tuổi trong hình hài đứa trẻ lên 3 (ĐSPL).
- Thận ứ nước, chớ coi thường! (MTG). – Trào ngược dạ dày thực quản và những điều cần biết
- Thế giới từng bị thống trị bởi sinh vật khổng lồ không răng (KH).

XÃ HỘI-MÔI TRƯỜNG
- Bài 1: Người mẹ bỏ rơi đứa con sinh ra bởi mối tình vụng dại   —  Bài 2: Cuốn nhật ký hơn 20 tuổi và ca đỡ đẻ đau lòng   —   Bài 3: Đứa trẻ bị bỏ rơi làm con nuôi đôi vợ chồng buôn vàng bạc? (ĐSPL).
- Kiểm tra, làm rõ đơn thư tố tiêu cực tại Bệnh viện đa khoa Bình Thuận (TN).
- Người đàn ông 3 lần “nhặt vợ” 4 lần bán con (ĐSPL).
- Chuyện những người gác chốt đường ngang ở Đà Nẵng (NCT).
- Cận cảnh màn bịp bợm “bắt ma, diệt quỷ” của ông trưởng thôn (ĐSPL).
- Giải mã chuyện ly kỳ về những “thây ma sống” gây kinh hãi (ĐSPL).
- Sự thật về ‘kho báu’ chứa 1,5 tấn vàng ở Đồng Tháp (TN).
- Tăm “tặc” hoành hành trục lợi trên tình thương của con người (ĐSPL).
- Ám ảnh tiếng thét xé lòng: ‘Út ơi, cứu con!’ (MTG).
- Chuyện ly kỳ về cô thôn nữ đả hổ cứu bạn trai thoát chết (ĐSPL).
- Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng thua kiện (TN).
- Trào lưu “dội nước đá” thu về 8,6 triệu USD chỉ sau 24h (GDTĐ).
- 10 thành phố khó sống nhất thế giới (Zing).
- Bệnh ngoài da biến cha con nông dân thành “Người rắn” (RFA). “Họ ở trong một căn nhà tồi tàn, gia cảnh nghèo khó lắm. Khi mà chúng tôi hỏi bệnh tình của anh thì anh nói lần khám gần nhất là 10 năm rồi, khám rồi cũng bỏ đấy thôi. Tôi hiểu là trong 10 năm qua anh không hề được thăm khám“.
- 2 hành khách bị nghi nhiễm Ebola ở VN đã được xuất viện (VOA). – Người Việt Nam từ “tâm bão Ebola” về TP.HCM có biểu hiện sốt (DV).  – Nhân viên cứu trợ Mỹ xuất viện sau khi khỏi bệnh Ebola (VOA). – Bệnh viện ở Cali điều trị một bệnh nhân có thể đã tiếp xúc với Ebola (VĐ Daily). – Diễn biến phức tạp, khó lường của dịch Ebola (giadinh.net).
- TQ: Dân Bắc Kinh đua nhau đào giếng vì thiếu nước sạch (KP).

QUỐC TẾ
- Mỹ thừa nhận thất bại trong việc giải cứu con tin ở Syria (VOA). – Mỹ ‘giải cứu nhà báo Foley không thành’ (BBC).  – Vụ cắt đầu nhà báo Mỹ James Foley: IS tàn bạo không kém al-Qaeda (TN). – Nhà nước Hồi giáo (IS) muốn gì khi hành quyết phóng viên Mỹ? (TN). – Anh truy lùng kẻ chặt đầu phóng viên người Mỹ (VOA). – Interpol kêu gọi phối hợp ứng phó sau vụ ký giả Mỹ bị chặt đầu (VOA). – Kẻ cắt đầu nhà báo Mỹ là cư dân London tên John (TN).
- Đoàn xe nhân đạo Nga chuẩn bị vào lãnh thổ Ukraina (RFI).  – Kiev thông báo bắt được 2 xe thiết giáp Nga tại miền Đông (RFI). – Tổng thống Nga, Ukraine sẽ gặp nhau ở Belarus (VOA).
- Ba thủ lãnh quân sự bị Israel hạ sát : Đòn đau cho Hamas (RFI). – Giao tranh leo thang sau vụ hạ sát 3 thủ lĩnh cấp cao Hamas (VOA). – Thủ tướng Israel thề tiếp tục đánh Hamas (BBC).
- Thủ lãnh quân đội Thái Lan được “bầu” làm Thủ tướng (RFI). – Tư lệnh Quân đội Thái được chọn làm Thủ tướng (VOA). – Tướng đảo chính làm thủ tướng Thái (BBC). – Tướng Prayuth là ai? (BBC).
- Bất ổn ở Indonesia trước phán quyết của tòa án (VOA). – Jakarta giải tán biểu tình phản đối kết quả bầu cử tổng thống (RFI).
- Trật tự được vãn hồi ở Ferguson sau 11 ngày bạo động (VOA).
- Afghanistan ra lệnh trục xuất ký giả New York Times (VOA).
- Tokyo âm thầm chuẩn bị chế tạo chiến đấu cơ 100% Nhật Bản (RFI).
- Tổng thống Pháp muốn đẩy nhanh cải cách (RFI).

* RFA: + Sáng 21-08-2014; + Tối 21-08-2014
* RFI: 21-08-2014
* Video RFA: + Bản tin video tối 20-08-2014; +Bản tin video sáng 21-08-2014; + Vatican đổi lập trường chống chiến tranh?

2885. Nhìn lại Xung Đột Việt-Trung

Viet-studies
Nguyễn Quang Dy
21-08-2014
Tháng 5/2014, Hà Nội nóng bỏng bất thường ngay đầu hè. Rõ ràng Trung Quốc góp phần làm cho trái đất nóng lên. Đặc biệt Biển Đông càng nóng bỏng hơn. Trung Quốc đăt dàn khoan khổng lồ HD 981 taị vùng biển của Việt Nam từ đầu tháng 5 để tranh cướp chủ quyền, thổi bùng lên làn sóng chống Trung Quốc ở Việt Nam và khắp khu vực.

Nghịch lý yêu-ghét trong lịch sử quan hệ Việt-Trung đầy bi kịch thường dẫn đến xung đột lợi ích quốc gia, kể cả chiến tranh. Năm 1979 Trung Quốc đã xâm lược Việt Nam trong cuộc chiến biên giới đẫm máu, sau ba thập kỷ gắn bó như “môi với răng” vì cùng chung ý thức hệ. Liệu lịch sử có lặp lại lần nữa tại Biển Đông? Nước cờ tiếp theo của Trung Quốc là gì? Liệu Trung Quốc có xô đẩy Việt Nam vào vòng tay người Mỹ, giống như vào vòng tay người Nga năm 1979? Việt Nam phải làm gì để có thể sống yên ổn bên cạnh người láng giềng khổng lồ?  

Bối cảnh lịch sử
Không có bạn thù vĩnh viễn, chỉ có lơi ích vĩnh viễn
Napoleon Bonaparte đã từng nói, “Trung Quốc là gã khổng lồ đang ngủ. Hãy để cho nó ngủ yên, vì khi thức dậy nó sẽ làm đảo lộn thế giới”. Người Mỹ đã không nghe lời khuyên đó. Họ đã giúp gã khổng lồ trỗi dậy bằng chính sách “can dự xây dựng”. Nhưng họ đã đi quá đà nên bây giờ bắt đầu ân hận, phải tìm cách ngăn chặn sự trỗi dậy hung hăng của nó. Kế hoạch “xoay trục” và TPP (Tran-Pacific Partnership) để “tái cân bằng” sự trỗi dậy của Trung Quốc làm ta nhớ lại thập niên 1950 và 1960 khi Mỹ dùng SEATO (South East Asia Treaty Organization) để ngăn chặn nguy cơ Trung Cộng. Hình như lịch sử đang lặp lại, nhưng với trò chơi mới và luật chơi mới.
Ông Kissinger được ghi nhận là kiến trúc sư của Chính sách Trung Quốc, đã có công giúp Trung Quốc trỗi dậy, theo tầm nhìn của ông ta về một trật tự thế giới trong đó Trung Quốc liên minh với Mỹ để chống Liên Xô. Ông ta đã bí mật dàn xếp với người Trung Quốc để đưa Tổng thống Nixon sang Trung Quốc bắt tay Mao Chủ tịch và ký Thông cáo chung Thượng Hải (năm 1972). Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ bỏ rơi Nam Việt Nam, thỏa hiệp về chủ quyền Đài Loan, hợp tác giúp Trung Quốc thực hiện “bốn hiện đại hóa”, đánh đổi lấy việc Mỹ sẽ rút quân dần khỏi Nam Viêt Nam “trong danh dự”, và lập một liên minh “trên thực tế” chống Liên Xô.
Sau đó ông Brzezinski (Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng thống Carter) đã tiếp tục Chính sách Trung Quốc bằng thỏa thuận ngầm với ông Đặng Tiểu Bình để Trung Quốc xâm lược Việt Nam (1979) và ngầm ủng hộ Khmer Đỏ trong chính phủ liên hiệp ở Campuchea. Việt Nam đã trở thành con tốt trong ván bài nước lớn bất lương này, bị xô đẩy vào vòng tay người Nga (1978-1979). Như vậy người Trung Quốc phải mang ơn ông Kissinger về cơ hội trỗi dậy, với sự ủng hộ của ông ta và “China Lobby”. Có điều ông Kissinger không biết (hoặc không quan tâm) liệu Trung Quốc có giữ lời hứa sẽ trỗi dậy “trong hòa bình” và không “động tới quyền lợi của Mỹ” và đồng minh của Mỹ ở Đông Á hay không.
Có lẽ người Mỹ đã hơi ngây thơ hoặc ảo tưởng và ngộ nhận về sự trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc mà không tính kỹ những nguy cơ tiềm ẩn. Việc Trung Quốc sẽ trở mặt bắt nạt các nước láng giềng và thách thức Mỹ chỉ là vấn đề thời gian. Ngay cả khi người Mỹ đã “xoay trục” sang Đông Á để ngăn chặn nguy cơ Trung Quốc, dường như họ vẫn chưa thoát ra khỏi cái bóng của ông Kisinger. Những gì đang diễn ra là quá ít và quá muộn để răn đe Trung Quốc và bảo vệ quyền lợi của Mỹ cũng như đồng minh ở khu vực. Người Nhật bây giờ mới tỉnh ngộ và đang vội vã sửa lại hiến pháp để đối phó với Trung Quốc, trong khi các nước khác ở khu vực (như ASEAN) thì hoang mang, bối rối, và bị Trung Quốc phân hóa.    
Năm 1979, Trung Quốc xâm lược Việt Nam để “dạy một bài học”, sau khi Việt Nam xâm lược Campuchea để đánh Khmer Đỏ là đồng minh của Trung Quốc. Thực chất, Trung Quốc đánh Việt Nam chủ yếu là để gây ấn tượng với người Mỹ rằng Trung Quốc là một đối tác tin cậy trong liên minh chống Liên-Xô và Việt Nam. Đối với ông Đặng Tiểu Bình, sự hỗ trợ của Mỹ để thực hiện “bốn hiện đại hóa” mới là mục tiêu chính để giúp Trung Quốc trỗi dậy. Mọi chuyện khác đều là thứ yếu, chỉ là phương tiện. Đối với lãnh đạo Việt Nam, Trung Quốc trở thành “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm”, nên phải liên minh với Liên Xô để chống Trung Quốc.  
Phải mất hơn một thập kỷ Việt Nam mới bình thường hóa được quan hệ với Trung Quốc, sau cuộc gặp cấp cao bí mật tại Thành Đô (9/1990) với phương châm “16 chữ vàng” (láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai). Điều này đã diễn ra đúng như lời tiên đoán trước đây của ông Đặng Tiểu Bình là Việt Nam sẽ phải quay đầu lại với Trung Quốc. Lý do chính Việt Nam phải quay lại là bức tường Berlin và chủ nghĩa cộng sản đã xụp đổ, cùng với sự tan rã của Liên Xô. Lãnh đạo Việt Nam đã hoảng hốt lo mất chính quyền, nên vội vã làm lành với lãnh đạo Trung Quốc bằng mọi giá, dù phải hy sinh lợi ích quốc gia sống còn, để cứu vãn một ý thức hệ và thể chế chính trị đã lỗi thời.
 Thỏa thuận Thành Đô là một sai lầm chiến lược to lớn và một bước ngoặt bất hạnh cho Việt Nam, làm cố ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch phải cay đắng nhận xét, “một thời kỳ bắc thuộc mới đầy nguy hiểm đã bắt đầu”. Lãnh đạo Viêt Nam đã dại dột chui vào bẫy ý thức hệ của Trung Quốc, trở thành con tin để họ thao túng, đến tận bây giờ. Suốt hai thập kỷ tiếp theo, các thế hệ lãnh đạo Việt Nam đã buộc phải theo cam kết Thành Đô, như con tin mắc bẫy, với cái giá phải trả ngày càng cao. Qua nhiều năm, Trung Quốc đã lặng lẽ cài cắm một mạng lưới sâu rộng gồm tay sai và người ủng hộ họ trong nội bộ Việt Nam, từ trung ương đến các địa phương, để tác động vào các quyết sách quan trọng, không chỉ liên quan đến các vấn đề kinh tế và chính trị, mà còn cả quân sự và an ninh. Bản chất quan hệ Viêt-Trung bất bình đẳng, dựa trên lòng trung thành mù quáng về ý thức hệ, là nguyên nhân chính đã kìm hãm cải cách kinh tế và ngăn cản đổi mới chính trị ở Viêt Nam trong suốt hai thập kỷ qua.
Nay một bước ngoặt mới lại xuất hiện khi Trung Quốc đột nhiên kéo dàn khoan khổng lồ HD 981 đặt tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Biển Đông từ đầu tháng 5, làm lãnh đạo Việt Nam bất ngờ, choáng váng, làm xụp đổ ảo tưởng của họ khi Trung Quốc đã công khai trở mặt, vứt bỏ “16 chữ vàng”. Dàn khoan HD 981 không phải chỉ để khoan dầu, mà còn để khẳng định chủ quyền tại vùng biển tranh chấp mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố là “lợi ích cốt lõi” của mình. Thực tế dàn khoan HD 981 là một loại “vũ khí dân sự” để cưỡng đoạt chủ quyền, còn hiệu quả hơn cả hàng không mẫu hạm “Liêu Ninh”. Trung Quôc không bỏ lỡ cơ hội Mỹ và các nước NATO đang bận đối phó với Nga về vấn đề Ukraine, để tăng cường hợp tác với Nga vì nhu cầu năng lượng lẫn địa chính trị. Họ học ngay bài học Nga chiếm Crimea như một chuyện đã rồi, để lấn chiếm Biển Đông bằng dàn khoan khổng lồ HD 981, nhằm thử phản ứng của Viêt Nam, ASEAN, Mỹ và các nước khác, chuẩn bị cho nước cờ tiếp theo.  
Tình hình quốc nội
Con hổ mới đã biến thành con mèo ốm yếu
Trong khi Trung Quốc trỗi dậy, trở thành cường quốc kinh tế thứ hai thế giới, thì Việt Nam lại tụt hậu, không cất cánh lên được. Các tổng công ty lớn của nhà nước theo “định hướng XHCN” là trụ cột nền kinh tế, nhưng đã thua lỗ nặng và trở thành những con nợ khổng lồ. Thành quả cải cách kinh tế gần hai thập kỷ đầy ấn tượng nay đã tan thành mây khói, vì nạn tham nhũng, quản lý tồi, và bị các nhóm lợi ích thao túng trong một cơ chế thân hữu. Các nhóm lợi ích tham lam chiếm đất của nông dân làm dự án, câu kết với quan tham và xã hội đen đàn áp dân nghèo, gây nên một làn sóng bất bình khắp nơi, có nguy cơ làm bất ổn định xã hội. Nhiều công nhân tại các doanh nghiệp FDI ở các khu công nghiệp biểu tình đòi tăng lương và cải thiện điều kiện sống, nhưng không được giới chủ đáp ứng tích cực nên đầy bức xúc, dễ bị kẻ xấu lợi dụng kích động gây rối, như các vụ bạo động chống Trung Quốc gần đây đã chứng minh.
Thất bại kinh tế và bất ổn xã hội đã thúc đẩy nhanh khủng hoảng chính trị và lãnh đạo. Các phe phái cầm quyền tranh giành quyền lực ngày càng quyết liệt, làm phân hóa nội bộ lãnh đạo và tê liệt năng lực quản trị đất nước, tới mức khủng hoảng. Đấu tranh quyền lực quyết liệt giữa phe chính phủ do Thủ tướng đứng đầu với phe đảng do Tổng Bí thư đứng đầu, đã diễn ra tại hầu hết các hội nghị trung ương trong năm 2013, cho tới khi tạm thời lắng xuống vào cuối năm do không phân thắng bại phải hòa hoãn. Nay sự kiện dàn khoan HD 981 và khủng hoảng trong quan hệ Việt-Trung đã làm gia tăng tranh giành quyền lực, có lợi thế cho Thủ tướng (lên tiếng chống Trung Quốc, nên được dân ủng hộ) và bất lợi cho Tổng Bí thư (im hơi lặng tiếng, nên mất lòng dân). Tuy Việt Nam có cơ hội để thay đổi cơ bản, nhưng lãnh đạo lại chia rẽ vì xung đột lợi ích trước sự đe dọa của Trung Quốc.   
Gần bốn thập kỷ sau chiến tranh Việt Nam, trong khi người Việt và người Mỹ về cơ bản đã hòa giải xong, thì cộng đồng người Việt trong nước và ngoài nước vẫn chưa hòa giải được. Nội chiến thường để lại những vết thương tâm lý và tinh thần sâu nặng hơn. Chừng nào trong lòng còn hận thù và thành kiến, thì không những khó hòa giải, mà còn dễ làm phân hóa cuộc đấu tranh chung cho tự do dân chủ và chủ quyền quốc gia. Những người cộng sản cực đoan là những người độc tài, nhưng những người chống cộng cực đoan cũng chẳng khác gì. Vì vậy, chủ nghĩa cực đoan là kẻ thù tiềm ẩn của hòa giải dân tộc và chấn hưng quốc gia.
Tình hình quốc tế
Con sói cô độc
Việt Nam tuyên bố chính sách đa phương hóa quan hệ và có “đối tác chiến lược” với hơn 10 nước (nhưng chưa có Mỹ). Lúc này, chẳng đối tác chiến lược nào (ngoài Mỹ) có thể giúp Viêt Nam răn đe Trung Quốc để tránh bị bắt nạt. Trước hành động xâm chiếm của Trung Quốc tại Biển Đông, chính phủ nhiều nước tuy bất bình, nhưng không dám công khai ủng hộ Viêt Nam sợ làm mất lòng Trung Quốc. Năm 1979, khi bị Trung Quốc tấn công, Việt Nam có hiệp ước liên minh quân sự với Liên-Xô để răn đe Trung Quốc. Nhưng hiện nay Việt Nam hoàn toàn cô độc, không có liên minh quân sự với một nước nào (khác với quan hệ của Mỹ với Nhật, Hàn Quốc, và Philippines). Viêt Nam đã cố giữ cân bằng quan hệ với Trung Quốc và Mỹ bằng chính sách “Ba Không”: không tham gia liên minh quân sự với nước nào, không cho nước nào đặt căn cứ quân sự, và không dựa vào nước này để chống nước kia. Nếu Việt Nam không thay đổi chính sách cân bằng thụ động này, thì làm sao tự bảo vệ được mình? Viet Nam đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: vừa thất bại về kinh tế vừa bị Trung Quốc đe dọa chủ quyền. 
Chính sách “xoay trục” của Mỹ sang Đông Á chưa có hiệu lực răn đe Trung Quốc. Bằng việc đưa dàn khoan HD 981 đến Biển Đông, Trung Quốc đã qua mặt Mỹ, ngay sau khi Tổng thống Obama đến thăm Đông Á. Phản ứng của Mỹ đối với Trung Quốc chưa đủ mạnh, vì Việt Nam khác với Philippines. Quan hệ “đối tác toàn diện” với Mỹ phải nâng lên thành “đối tác chiến lược”, bao gồm bán vũ khí sát thương, tập trận chung, và sử dụng căn cứ quân sự tại Cam Ranh (như Philippines và Singapore đã làm với Mỹ). Nhưng thể chế chính trị độc tài của Viêt Nam, với hồ sơ nhân quyền xấu vì đàn áp tự do dân chủ, là trở ngại chính đối với việc nâng cấp quan hệ với Mỹ. Viêt Nam cũng khó hòa nhập sâu hơn vào thị trường thế giới (WTO và TPP) vì vẫn bám giữ “định hướng XHCN” và chậm chuyển đổi hẳn sang kinh tế trị trường.
Phản ứng của ASEAN đối với sự kiện HD 981 cũng khá yếu. Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN (10/5/2014 tại Myanmar) ra được tuyên bố chung nhưng không dám nêu đích danh Trung Quốc. ASEAN là một tổ chức lỏng lẻo gồm nhiều nước có thành phần đa dạng, dễ bị Trung Quốc phân hóa và vô hiệu hóa. Bó đũa ASEAN đang bị Trung Quốc tách ra để bẻ gãy từng chiếc, nếu không đoàn kết trong một cộng đồng mạnh hơn. Trong nhiều năm, ASEAN đã không ép được Trung Quốc ký COC (quy tắc ứng xử) tại Biển Đông. ASEAN không có cơ chế an ninh tập thể nên không thể can thiệp để bảo vệ các nước thành viên, kể cả khi bị đe dọa. 
 Căng thẳng và xung đột trong khu vực đã thúc đẩy nhiều nước chạy đua vũ trang. Việt Nam trở thành khách hàng lớn mua vũ khí của Nga. Nhưng điều này dẫn đến hai nguy cơ lớn: Một là, chi phí quốc phòng tăng lên trong khi kinh tế suy thoái sẽ đặt Viêt Nam vào thế tiến thoái lưỡng nan; Hai là, Việt Nam sẽ bị hở sườn nếu Trung Quốc và Nga nâng cấp đối tác chiến lược để đối phó với Mỹ (như đang diễn ra hiện nay). Nếu Việt Nam nâng cấp quan hệ với Mỹ thành đối tác chiến lược (như dự kiến), thì các hệ thống vũ khí hiện đại mua của Nga có thể không còn an toàn để chống Trung Quốc nữa (đặc biệt là hợp đồng mua 6 tàu ngầm Kilo class 636 và mua thêm 12 máy bay chiến đầu Su-30MK2 còn đang trong quá trình chuyển giao). Vì vậy, việc Mỹ bỏ cấm vận vũ khí sát thương là rất quan trọng đối với Việt Nam lúc này.
Nước cờ tiếp theo
Tiếp tục “Tam chủng Chiến pháp”
Sự kiện Trung Quốc đưa dàn khoan HD 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam và bạo loạn chống Trung Quốc tại Bình Dương và Vũng Áng là lời cảnh báo về những tử huyệt của Viêt Nam. Nhưng nếu lãnh đạo Hà Nội vẫn không tỉnh ngộ để tìm cách thoát khỏi cái bẫy ý thức hệ và dũng cảm đối phó với thực tế mới, thì Trung Quốc sẽ tiếp tục thao túng những tử huyệt này để đạt được mục đích, mà chẳng cần chiến tranh.
Trung Quốc đã lợi dụng tử huyệt của lãnh đạo Viêt Nam để dùng dàn khoan HD 981 lấn chiếm chủ quyền tại Biển Đông như chuyện đã rồi, để thử phản ứng các bên liên quan. Người ta nghi ngờ tay sai của Trung Quốc tại Việt Nam đã ngầm xúi giục công nhân gây bạo loạn tại Bình Dương, Vũng Áng và những nơi khác để Trung Quốc lấy cớ rút người và đầu tư, và để các nhà đầu tư Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản sợ không dám đầu tư. Việc này nhằm gây sức ép để chính phủ Việt Nam tiếp tục trấn áp biểu tình chống Trung Quốc. Ngoài ra Trung Quốc có thể dùng những đòn bẩy khác để gây bất ổn cho xã hội Viêt Nam, như dùng mạng lưới tay sai cài cắm trong nội bộ chính quyền và cộng đồng để tác động vào các sự kiện, dùng biện pháp tài chính thương mại để thao túng thị trường, dùng chiến tranh mạng để gây nhiễu, dùng truyền thông để tác động vào dư luận, và dùng công cụ pháp lý để lật lại vấn đề. Đây là một phần của học thuyết “Tam chủng Chiến pháp” (Chiến tranh tâm lý, truyền thông và pháp lý) mà lãnh đạo của họ đã thông qua từ năm 2003. Trong khi chính phủ Việt Nam chưa dám nộp đơn kiện, thì ngày 9/6, Trung Quốc đã bất ngờ đệ trình Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc một tài liệu chính thức về quan điểm đối với tranh chấp tại Biển Đông để lưu chuyển cho tất cả 193 thành viên LHQ.       
Phản ứng của lãnh đạo Viêt Nam quá chậm và im hơi lặng tiếng, trừ thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có những tuyên bố kịp thời và mạnh mẽ về hành động hiếu chiến của Trung Quốc, tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN ở Myanmar (10/5) và tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới về Đông Á ở Manila (22/5), ghi điểm cao và nổi bật trước các đối thủ chính trị khác. Trước mắt, Thủ tướng đã giành lại được sự ủng hộ của dân chúng và chính danh của người lãnh đạo quốc gia cho sứ mạng  bảo vệ chủ quyền. Điều này là thiết yếu trong cuộc chạy đua vào vị trí số một tại Đại Hội Đảng tới. Sự kiện này đã tạo ra một bước ngoặt làm phân hóa nội bộ lãnh đạo Việt Nam, có thể đảo lộn những toan tính trước đó về sắp xếp nhân sự. Đây là cơ hội tốt để Thủ tướng khẳng định vị thế chính trị, và tạo ra những thay đổi cơ bản về chính trị và đối ngoại. Nhưng điều này còn phụ thuộc vào lòng dũng cảm và thành tâm chính trị của người lãnh đạo. .  
 Phản ứng của dân chúng quá nhanh và mạnh. Có lẽ hơi quá bồng bột để “các thế lực thù địch” lợi dụng gây bạo loạn tại Bình Dương, Vũng Áng và các nơi khác, làm mất uy tín Việt Nam và phá hoại nền kinh tế đang khủng hoảng. Nếu chính phủ biết cách khắc phục hậu quả, hy vọng tác động tiêu cực đến đầu tư FDI, như rút người rút vốn, chỉ là nhất thời. Sau lúng túng ban đầu, chính phủ đã có những biện pháp mạnh hơn để đối phó. Nhưng đừng quá mạnh tay với dân chúng và nhẹ tay với bọn đầu sỏ thủ phạm, vì đó là dấu hiệu họ đứng về phía nào. Đây là cơ hội tốt để các lực lượng yêu nước tập hợp, vì hòa giải và đoàn kết dân tộc, để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Đây cũng là thời điểm tốt để phe cải cách lật ngược bàn cờ chính trịvà giành lại thế thượng phong. Nhưng sau chuyến thăm của Dương Khiết Trì (18/6/20014), hình như cả hai phái lãnh đạo Việt Nam vẫn lúng túng và bất lực, chưa dám hành động.   
Tuy phe bảo thủ thân Trung Quốc bị choáng váng, hoang mang và mất thể diện, nhưng họ vẫn nắm quyền quyết định. Việc Ngoại trưởng Phạm Bình Minh phải hoãn chuyến đi Mỹ theo lời mời của Ngoại trưởng John Kerry (22/5), và những phát biểu yếu ớt của Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh tại Đối thoại Shangri-La 2014 (30/5) là những tín hiệu xấu, chứng tỏ lãnh đạo Việt Nam vẫn sợ Trung Quốc, tiếp tục duy trì nguyên trạng về ý thức hệ, mặc dù nguy hại cho chủ quyền quốc gia. Một khi Trung Quốc rút dàn khoan và tàu thuyền về, phe bảo thủ sẽ lại hồi phục và thế cân bằng chính trị lại tiếp diễn. Kinh nghiệm cho thấy, chỉ có thể thay đổi cơ bản khi nào dân chúng thoát khỏi nỗi sợ để hòa giải và đoàn kết dân tộc thành sức mạnh nhân dân, tạo sự đột phá bằng quá trình thay đổi từ dưới lên, chứ không phải chỉ từ trên xuống. Giai đoạn Đổi mới (1986-1990) là một bài học về quá trình thay đổi từ trên xuống bị chết yểu khi chính quyền đột nhiên quyết định đóng cửa.
Phản ứng quốc tế mạnh hơn trước, nhưng chưa đủ mạnh để răn đe Trung Quốc. Không nên ảo tưởng là quốc tế luôn ủng hộ Viêt Nam chống Trung Quốc, vì thế lực Trung Quốc quá lớn và quá mạnh, bàn tay của họ quá dài vươn ra khắp nơi. Viêt Nam phải thay đổi thái độ chính trị để có bộ mặt tử tế hơn Trung Quốc, vì không ai muốn ủng hộ một chế độ độc tài tham nhũng, với hồ sơ nhân quyền quá xấu. Đây là cơ hội tốt để Việt Nam nâng cấp quan hệ với Mỹ thành đối tác chiến lược để đối phó với Trung Quốc. Nhưng đừng quá ảo tưởng vào “lá bài Mỹ” (cũng như “lá bài Nga” trước đây). Chủ trương “xoay trục” và trò chơi TPP của Mỹ còn đang diễn biến. Đối với Washington, Trung Quốc quan trọng hơn nhiều so với Việt Nam. Hơn nữa, Mỹ còn đang sa lầy tại Trung Đông và dính líu tại Ukraine, trong khi phải đối phó với ngân sách quốc phòng bị cắt giảm và xu hướng trong nước muốn co lại. Trong bài diễn văn về đối ngoại dài 9 trang tổng thống Obama đọc tại West Point (28/5/2014) chỉ có mấy dòng mờ nhạt đề cập đến tranh chấp trên biển tại khu vực này, trong đó chỉ nhắc đến Biển Đông và Trung Quốc hai lần, và không nói gì đến Việt nam cũng như dàn khoan của Trung Quốc.     
Trung Quốc khó có khả năng duy trì quá lâu dàn khoan khổng lồ HD 981 và một đội tàu hộ tống quá lớn tại Biển Đông. Đơn giản là quá tốn kém, dù cho bất kỳ lý do gì. Trung Quốc có thể rút dàn khoan HD 981 vào giữa tháng 8 như dự kiến, hoặc thậm chí sớm hơn nếu đã xong nhiệm vụ, hoặc nếu mùa mưa bão ập đến sớm hơn. Nhưng dù sao, Trung Quốc sẽ không bao giờ bỏ cuộc, và sẽ sử dụng tối đa “chiến thuật dàn khoan”. Họ có thể triển khai thêm nhiều dàn khoan tại những vị trí khác, và ráo riết xây dựng hạ tầng chiến lược tại các bãi đá họ chiếm để đòi “vùng đặc quyền kinh tế”, và “khu vực nhận dạng phòng không”. Trung Quốc sẽ “tùy cơ áp đặt” để từng bước độc chiếm Biển Đông, nhưng tránh đối đầu quân sự với Mỹ. Nước cờ dàn khoan của họ cho thấy nếu xung đột vũ trang xảy ra, nó sẽ xảy ra chớp nhoáng trên biển, với những đòn tấn công chính xác của hải quân và không quân, để phát huy ưu thế, nhằm đảm bảo thắng nhanh để Mỹ không kịp can thiệp. Trận hải chiến tại Gạc Ma năm 1988 là một ví dụ.
Nhưng khi hạm đội tàu ngầm Viêt Nam gồm 6 chiếc Kilo class 636 được bàn giao và sẵn sàng hoạt động, với 12 máy bay chiến đấu Su-30MK2 mới bổ xung, Trung Quốc sẽ khó tự do tung hoành ở Biển Đông. Đặc biệt, khi quan hệ với Mỹ được nâng cấp thành “đối tác chiến lược”, bao gồm bán vũ khí sát thương và tập trận chung với Hạm đội 7, và nhất là sau khi Nhật Bản chuyển giao đội tàu tuần duyên loại Bizan cho cảnh sát biển Việt Nam, thì tư thế phòng thủ của Viêt Nam ở Biển Đông sẽ được cải thiện đáng kể. Tuy Trung Quốc không muốn xô đẩy Viêt Nam vào vòng tay người Mỹ, nhưng hành động ngang ngược mới của họ có thể làm thay đổi cục diện, dẫn đến những hệ quả không mong muốn.
 Trung Quốc có những phương án khác trong chiến lược vươn ra biển khơi của mình. Nếu lối ra Ấn Độ Dương của họ bị ngăn chặn vì những thay đổi gần đây ở Miến Điện, với sự gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại đây, Trung Quốc phải tìm lối ra Vịnh Thailand và xa hơn nữa. Vì những lý do kinh tế và địa chính trị, Trung Quôc phải kết nối các tỉnh phía Nam với biển khơi bằng một hành lang trong đất liền như một tuyến đường huyết mạch đi qua mấy nước láng giềng, để đối phó với chiến lược “bao vây trên biển” của Mỹ nhằm phong tỏa Trung Quốc tại các điểm yết hầu trên biển. Gần đây, Trung Quốc đã giành được một số dự án lớn ở Lao, Campuchea và Thailand, để xây dựng những cơ sở giao thông và hậu cần có giá trị cao, bao gồm các hệ thống đường sắt, đường cao tốc, đường sông, sân bay, trạm ra đa, hải cảng và kho tàng.
Việc Trung Quốc triển khai dàn khoan khổng lồ HD 981 và đội tàu hộ tống rất lớn tại đây là một phần của kế hoạch nhằm độc chiếm Biển Đông, và kiểm soát các đường hàng hải huyết mạch, bằng cách triển khai học thuyết A2/AD (anti-access/area-denial) mà Mỹ và các đồng minh rất quan ngại. Gã khổng lồ đói năng lượng tất nhiên thèm khát tài nguyên ở Biển Đông, bao gồm 11 tỷ thùng dầu và 190 nghìn tỷ mét khối (Anh) khí đốt (theo đánh giá của US Energy Information Administration) hoặc 17 tỷ thùng dầu và 498 nghìn tỷ mét khối khí đốt (theo đánh giá của China National Offshore Oil Corporation). Nhưng, Trung Quốc còn muốn kiểm soát cả đường hàng hải, vì hơn 5 nghìn tỷ USD hàng hóa hàng năm phải qua đây (gồm 3/4 số dầu Trung Quốc nhập khẩu và hầu hết số dầu chuyển đến Japan, South Korea, và Taiwan). Vì tất cả hàng hóa của họ vận chuyển bằng đường biển phải qua đây, nên Trung Quốc rất lo ngại chiến lược “Kiểm soát Ngoài khơi” (Offshore Control) của Mỹ nhằm bảo vệ “Vành đai các đảo tiền tiêu” (First Islands Chain) và dùng các điểm yết hầu như eo Malacca hay Lombok để chặn đường xuất nhập khẩu của Trung Quốc. Vì vậy, trong khi Trung Quốc tìm kiếm các con đường bộ khác (qua Lao, Campuchea, Thailand), họ phải kiểm soát bằng được Biển Đông.
 Điều một dàn khoan trị giá gần một tỷ đô la đến Biển Đông, với hơn một trăm tàu hộ tống các loại vây quanh trong mấy tháng liền, chi phí mỗi ngày gần một triệu đô la, Trung Quốc không chỉ nhằm một mục đích. Nếu không phải chủ yếu để khoan dầu như dư luận nghi vấn, thì nó phải có một nhiệm vụ gì khác quan trọng hơn. Dàn khoan này có thể được dùng để đánh lạc hướng dư luận trong khi họ lặng lẽ xây dựng đảo nhân tạo và căn cứ quân sự tại các bãi đá ở Trường Sa, nhằm áp đặt “đường lưỡi bò” (như chuyện đã rồi), tuyên bố “khu vực nhận dạng phòng không” (ADIZ) và đòi “vùng đặc quyền kinh tế” (EEZ) như tại Hoàng Sa. Nếu đúng Trung Quốc đang đóng thêm một dàn khoan khổng lồ thứ hai (HD 982) như tin đồn, thì việc sử dụng dàn khoan khổng lồ có công năng kép này chứng tỏ là một công cụ chiến lược hiệu quả, vừa để khoan dầu vừa để khẳng định chủ quyền.  
Vì vậy, điều quan trọng là phải quan sát thật kỹ xem Trung Quốc đang lặng lẽ làm gì tại các địa điểm chiến lược khác ở Biển Đông, cũng như ở Viet Nam, Lào, Campuchea, và Thailand (từ sau đảo chính). Các công trình đang được xây dựng ở Trường Sa (như đường băng trên bãi đá Gac Ma, đảo nhân tạo và căn cứ quân sự trên bãi đá Chữ Thập) sẽ được kết nối với căn cứ hải quân Du Lâm tại đảo Hải Nam và đảo Tam Sa tại Hoàng Sa. Theo đường chim bay, căn cứ Du Lâm chỉ cách đặc khu kinh tế Vũng Áng hơn 350km. Mấy nghìn công nhân Trung Quốc đang làm việc tại Vũng Áng (Hà Tĩnh, Miền Trung), tại dự án Bô xít Tân Rai và Nhân Cơ (Tây Nguyên) là một rủi ro lớn về an ninh. Nếu có chiến sự, Trung Quốc dễ dàng cắt đôi Việt Nam tại điểm xung yếu này. Về phía Tây có tuyến đường sắt cao tốc Côn Minh-Vientiane (Lào), các căn cứ tại Koh Kong và Bokor (Campuchea), kênh đào Kra Isthmus (Thailand). Một khi các cơ sở chiến lược này hoàn thành và được kết nối, thì Trung Quốc có thể vô hiệu hóa kế hoạch “xoay trục” của Mỹ nhằm ngăn chặn Trung Quốc, và dễ dàng khống chế Việt Nam. Họ chỉ cần hăm dọa, cưỡng ép và bắt chẹt cũng đạt được mục đích, mà không cần phải đánh, vì lúc đó mọi sự kháng cự của Việt Nam là quá yếu ớt và quá muộn…
Năm 1973 “cú sốc dầu hỏa” làm Nhật Bản được một bài học nhớ đời, phải vội vã điều chỉnh chiến lược năng lượng, nên bị thiên hạ gọi là “quái vật kinh tế”. Trung Quốc học bài rất nhanh, đã kịp thời bắt tay với Nga gần đây để đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng và lá bài địa chính trị trong trò chơi nước lớn mới. Trong khi đó, Trung Quốc đã triển khai hung hăng hơn tại Biển Đông để tranh thủ giành lợi thế do khoảng trống quyền lực tại đây vì ASEAN yếu và phân hóa, còn Mỹ và các đồng minh đều vướng các vấn đề khác nên không thể hành động quyết đoán. Đây là nước cờ có tính toán nhưng rất nguy hiểm vì Trung Quốc không chỉ là một “quái vật kinh tế” khổng lồ đã vượt qua Nhật Bản, mà còn là một “quái vật được vũ trang” đầy tham vọng, sẵn sàng thách thức các quyền lợi toàn cầu của Mỹ. Họ không còn đủ kiên nhẫn để chơi theo luật chơi cũ. “Cú sốc dàn khoan” này là một lời cảnh báo và một bước ngoặt mới, không chỉ đối với Việt Nam mà cho toàn khu vực. Dù có kiềm chế, khả năng xảy ra xung đột vũ trang do sai sót kỹ thuật hay con người, hoặc do trục trặc về truyền thông là rất lớn.  
Làm thế nào để “thoát Trung”
Phản tỉnh dể thoát khỏi cái bẫy ý thức hệ
Quan hệ Viêt-Trung phải dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và hai bên cùng có lợi. Nhưng thực tế điều này không thể có giữa một nước nhỏ yếu với một láng giềng khổng lồ, lại có truyền thống bá quyền đại Hán. Cách duy nhất là Việt Nam phải độc lập và đủ mạnh để răn đe đối với Trung Quốc (như Israel đối với các láng giềng lớn hơn).
Nhưng muốn độc lập và mạnh, trước hết phải “thoát Trung” vì cái bẫy ý thức hệ đã trói buộc và kìm hãm Viêt Nam trong hơn một nửa thế kỷ. Cơ hội “thoát Trung” tốt nhất là khi Trung Quốc bi khủng hoảng và suy yếu (như thời Cách mạng Văn hóa). Mô hình Trung Quốc trước đây đã thất bại (như đại nhảy vọt) và sắp tới cũng không thể thành công (như Giấc mộng Trung Hoa), trừ phi có thay đổi chính trị cơ bản (điều này rất khó). Đó là nghịch lý phát triển kiểu Trung Quốc. Gordon Chang dự đoán “Trung Quốc sắp xụp đổ” trong khi Paul Krugman xác nhận “Trung Quốc đang gặp rắc rối lớn”, vì đã đến điểm giới hạn. Ngày phán quyết của họ đang đến gần. Vậy tại sao Việt Nam cứ đi theo Trung Quốc?    
Muốn “thoát Trung”, trước hết Việt Nam phải đổi mới tư duy, từ “trong cái hộp” phải tư duy “ngoài cái hộp”. Người Việt phải học hỏi kinh nghiệm “thoát Á” của người Nhật dưới thời Minh trị, theo tư tưởng đổi mới vĩ đại của Fukuzawa Yukichi (1835-1901). Những nước Đông Á nào quyết tâm đổi mới tư duy để hiện đại hóa đất nước, đều trở thành cường thịnh và có sức sống (như Nhật Bản, Hàn Quốc). Chỉ 2 hay 3 thập kỷ sau chiến tranh bị tàn phá lớn, họ đã chấn hưng được đất nước, trở thành cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới.
Trong hơn một nửa thế kỷ qua, Viêt Nam đã xa lầy vào quỹ đạo ý thức hệ Trung Quốc hai lần. Lần thứ nhất là từ khi biên giới hai nước thông thương (1950) để hai bên “núi liền núi, sông liền sông”, gắn bó như “môi với răng”, và để chủ nghĩa Mao tràn vào Viêt Nam, gây bao đại họa (như cải cách ruộng đất, tập thể hóa nông nghiệp, đàn áp phong trào nhân văn Giai phẩm…). Lần thứ hai là tại gặp gỡ cấp cao Thành Đô (9/1990) khi hai “anh em tử thù” lại đột nhiên ôm chầm lấy nhau như các đồng chí “bốn tốt” với phương châm “16 chữ vàng”. Việt Nam đã bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc một cách “bất bình thường”, dại dột tự chui đầu vào cái bẫy ý thức hệ của Trung Quốc, để bây giờ mới vỡ mộng khi Trung Quốc công khai lộ bộ mặt thật. Hệ lụy nặng nề của sai lầm to lớn tại Thành Đô đã được cố ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch dự báo, nay đang diễn ra tại Biển Đông và những nơi khác.   
Giữa hai kinh nghiệm thảm họa đó khi Viêt Nam đi theo quỹ đạo Trung Quốc, thì Viêt Nam đã cố “thoát Trung” một lần sau năm 1975, khi Viêt Nam xâm lược Campuchea để đánh Khmer Đỏ là đồng minh của Trung Quốc (12/1978), và đánh trả Trung Quốc xâm lược Viêt Nam để “dạy bài học” (2/1979). Viêt Nam đã coi Trung Quốc như “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm”, thậm chí ghi cả điều đó vào Hiến pháp (1980) và Cương lĩnh Đảng (1982). Viêt Nam đã mắc sai lầm chiến lược to lớn, sập bẫy của Trung Quốc, bị cô lập với thế giới (trừ Liên Xô), và xa lầy tại Campuchea. Viêt Nam đã cố “thoát Trung” một cách lầm lẫn: chống Trung Quốc (nhưng vẫn giữ nguyên ý thức hệ), chủ quan (tưởng Liên Xô là thành trì vững chắc) và ngây thơ (đối đầu với Trung Quốc khi họ đã bắt tay được với Mỹ).
Nay nếu Viêt Nam định “thoát Trung” bằng cách đi đêm với Mỹ như đối tác chiến lược để chống Trung Quốc, trong khi không chịu từ bỏ ý thức hệ đã lỗi thời, thì sẽ lặp lại sai lầm. Viêt Nam chỉ có thể dựa vào Mỹ để “căn bằng” với Trung Quốc, chứ không thể “đối đầu” với họ. Chỉ có thể “thoát Trung” về ý thức hệ, chứ không thể “thoát Trung” về địa chính trị. Về lâu dài, người Việt phải sống khiêm tốn, tử tế, tương kính với người Hoa như những láng giềng thân thiện, cùng nhau đổi mới kinh tế và chính trị, xây dựng một xã hội khá giả và dân chủ. Độc tài và tham nhũng là kẻ thù chung của hai dân tộc. Vì vậy, muốn “thoát Trung” trước hết phải phản tỉnh để thoát khỏi ý thức hệ đã lỗi thời, là nguyên nhân chính dẫn đến mọi tai họa.
Làm thế nào để sống bên cạnh Trung Quốc?
Phải thay đổi hoặc mất hết.
Nhìn lại quá khứ với những bài học đau đớn, Viêt Nam phải làm thế nào để sống được bên cạnh một nước láng giềng khổng lồ có truyền thống bá quyền đại Hán (như Trung Quốc)?
Thứ nhất, lãnh đạo của nước nhỏ hơn phải giỏi hơn về thuật trị quốc, để nước láng giêng lớn hơn không dễ bắt nạt. Để có lãnh đạo giỏi, phải biết trọng dụng nhân tài, không phân biệt và kỳ thị nguồn gốc, như người Đức trọng dụng bà Angela Markel gốc Đông Đức hay ông Philipp Koeller gốc Việt. Lãnh đạo quốc gia phải vì lợi ích dân tộc, chứ không vì lợi ích nhóm hay cá nhân. Nếu lãnh đạo chạy chức chạy quyền không theo luật pháp, thì các quan tham sẽ vơ vét tài sản quốc gia làm giàu cho mình, làm đất nước khánh kiệt.   
Thứ hai, dân trí của nước nhỏ hơn phải cao hơn trong một xã hội dân sự, để nước láng giềng lớn hơn không dễ lừa gạt. Phải khai tâm khai trí cho dân, và phải tôn trọng quyền tự do dân chủ của người dân. Đất nước không thể có nhân tài nếu người dân không được suy nghĩ sáng tạo và tự do tư tưởng. Không thể phát huy được nội lực quốc gia để dựng nước và giữ nước nếu không có hòa giải dân tộc và xã hội dân sự.
 Thứ ba, tiềm lực kinh tế và quốc phòng của nước nhỏ hơn phải có chất lượng cao hơn, để nước láng giềng lớn hơn không dễ áp đặt. Trong quá trình dựng nước, phải học bài học “quốc gia khởi nghiệp” của Israel, và kinh nghiệm phục hồi kinh tế sau chiến tranh của Đức, Nhật và Hàn Quốc. Mặc dù Nhật và Đức thua trận phải đầu hàng, nhưng chỉ hai-ba thập kỷ sau chiến tranh, họ đã phục hồi, trở thành cường quốc kinh tế đứng thứ hai và thứ ba thế giới. Trong khi đó Việt Nam tuy thắng trận, nhưng bốn thập kỷ sau chiến tranh, đất nươc vẫn nghèo nàn lạc hậu và lệ thuộc. Muốn phát triển kinh tế bền vững, phải đổi mới thể chế chính trị, để hậu thuẫn cho cải cách kinh tế và đổi mới công nghệ. 
Thứ tư, quan hệ đối tác chiến lược của nước nhỏ hơn phải đủ mạnh để răn đe tham vọng bá quyền của nước láng giềng lớn. Hiện nay, Viêt Nam có rất ít sự lựa chọn và rất ít thời gian, không thể tiếp tục bắt cá hai tay để cân bằng quan hệ với cả Trung Quốc và Mỹ. Sự kiện dàn khoan HD 981 là một bài học. Trong thế giới đa cực ngày nay, quan hệ đối tác chiến lược không còn phụ thuộc vào ý thức hệ mà chỉ dựa vào lợi ích quốc gia và địa chính trị. Nếu Viêt Nam không chịu thay đổi tư duy thì sẽ trở thành tù binh của quá khứ, và thất bại.  
Nếu thiếu hụt những yếu tố trên, Viêt Nam dễ trở thành mồi ngon của chủ nghĩa bá quyền đại Hán. Nguy cơ bắc thuộc ngày càng lớn lên cùng sự trỗi dậy của Trung Quốc và tụt hậu của Viêt Nam. Để giữ độc lập và chủ quyền quốc gia, người Việt cần phản tỉnh để thoát khỏi cái bẫy ý thức hệ và cải cách thể chế chính trị. Đã đến lúc phải thay đổi hoặc mất hết.  

NQD, 6/2014
(Nguyen Quang Dy is a Harvard Nieman Fellow, 1993).
——
References:

1. Peril of Pride and Prejudice, Philip Bowring, South China Morning Post, May 14, 2014
2. Beijing’s actions in the South China Sea demand a U.S. response, Elizabeth Economy and Michael Levi, World Policy, May 15, 2014
3. China’s Push in South China Sea Divides the Region, Murray Hiebert, CSIS, May 16, 2014
4. Hot oil on troubled waters, Economist, May 17th 2014 |
5. Vài Đánh giá Ban đầu về Cuộc Xung đột Viêt-Trung Hiện nay (Initial Assessments on Sino-Vietnamese Conflict now), Trần Ngân, Viet-Studies, May 18, 2014
6. China Miscalculates with its Drill Rig, Bill Hayton, Asia Sentinel, May 19, 2014
7. Mồi lửa & Đống củi (The Sparks & the Firewood), Huy Đức, Viet-Studies, May19, 2014
8. Xi Jinping’s Excellent adventure: A Calibrated Takeover of South China Sea, Nayan Chanda, Yale Global online, May 20, 2014.
9. Kịch bản Chiến tranh Viêt- Trung (Scenarios of a Sino-Vietnamese War), BBC interviewed Carl Thayer, May 22, 2014
10. Vietnam Won’t be Pushed Around by China, H.D.S. Greenway, Boston Globe, May 25, 2014
11. Vụ Khoan dầu khiến Việt Nam Đi Trên Lộ trình Mới (China oil rig set Vietnam on a new direction), Người Việt interviewed Jonathan London, May 28, 2014
12. Vietnam: Turning Point, David Brown, Asia Sentinel, June 2, 2014
  Tác giả gửi vào ngày 23-7-14 cho Hội Thảo Hè 2014

2884. Hơn nửa thế kỷ nhức nhối nơi địa đầu Tổ quốc

Cầu Nhật Tân
21-08-2014
Ta cùng bắt tay đuổi Ngô Đình Diệm!
Ta cùng bắt tay đuổi Ngô Đình Diệm!
Sau Hòa bình lập lại, núp dưới danh nghĩa giúp đỡ các đồng chí Việt Nam, Trung Quốc không ngừng gia tăng các hoạt động lấn chiếm trên đất liền và trên biển đảo Tổ Quốc. Lúc này, tỉnh Hải Ninh trở thành một trong những đầu mối giao thông liên lạc trên biển và trên đất liền rất quan trọng với Trung Quốc, với hậu phương lớn phe XHCN. Tin tưởng vào hậu phương lớn này, Bộ Quốc phòng chỉ biên chế vài Trung đoàn thiếu như E 248, E 242 trên bộ phối hợp với E71 Hải quân Khu phòng thủ 5 làm nhiệm vụ giữ gìn trị an nơi địa đầu Tổ Quốc.
Ngay từ cuối những năm 1950, thực hiện nhiệm vụ quốc tế sang giúp Việt Nam xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu, lợi dụng danh nghĩa này, Trung Quốc đã tự ý kiểm soát khu vực của sông Bắc Luân, mang tàu hải quân dò la, khảo sát và trắng trợn đổ bộ lên hàng loạt đảo trên tuyến đảo từ Ba Mùn, Vĩnh Thực (Móng Cái), Trà Cổ, Thanh Lân, Cô Tô, xuống tận Ngọc Vừng. Đặc biệt các đảo nằm giáp lãnh hải Trung Quốc, ta chưa có điều kiện đưa dân ra ở, Trung Quốc cho tàu hải quân ra rồi tự ý làm kho tạm, cơ sở hậu cần. Đi đến đâu, họ cắm cờ Trung Quốc tới đó. Vì nhiều lý do nhạy cảm, hải quân ta về sau đã không thể kiểm soát được một số các đảo này. Không dừng lại, tàu bè của họ thậm chí còn xách nhiễu tàu tuần tra của E71 ngay trên lãnh hải của Việt Nam. Nếu cần, họ lu loa lên tận Trung ương ở Hà Nội là chỗ này chỗ kia của Việt Nam đã xuất hiện bọn xét lại toan tính phá hoại đoàn kết quốc tế vô sản, phá hoại tình hữu nghị Trung Việt.

Trên đất liền, không những tại những địa bàn giáp biên như Bình Liêu, Hải Hà, Móng Cái, mà ngay cả các huyện sâu trong đất liền như Tiên Yên, Đầm Hà sang tận mạn Đình Lập (Lạng Sơn), công binh Trung Quốc vào “giúp” Việt Nam đi đến đâu là gieo rắc những luận điệu tuyên truyền nghe có vẻ cộng sản nhưng sặc mùi bành trướng. Chúng phát huy hiệu Mao, sách đỏ Mao đến từng nhà dân. Ngay tại Móng Cái, binh lính Trung Quốc ngang nhiên xóa chữ Xô trên những khẩu hiệu “Việt – Trung – Xô đuổi Ngô Đình Diệm” khắp thị xã. Một bữa vào một nhà cơ sở ngay tại Móng Cái, chúng tôi không thấy ảnh Bác Hồ đâu mà thay vào đó là chân dung Mao Trạch Đông. Điều tra thêm thì giật mình được biết nhiều nhà dân đã bỏ hẳn kỷ niệm Quốc khánh 2/9 mà thay vào đó là kỷ niệm quốc khánh Trung Quốc 1/10. Nhiều trường học được phát sách giáo khoa in những luận điệu rất bành trướng, phương hại chủ quyền quốc gia. Họ đã bí mật tuyên truyền trong dân ta rằng cứ treo ảnh Mao và nghe theo cán bộ Trung Quốc là nay mai sẽ được chính phủ Trung Quốc cung phụng tha hồ sống sung sướng an nhàn.
Tuy nhiên, công việc khó khăn nhất đối với những cán bộ cơ sở nơi địa đầu không phải là đối phó với sự nham hiểm của người đồng chí phương Bắc mà chính là sự quy chụp trong nội bộ của ta. Báo cáo thế nào để lãnh đạo cấp trên hiểu được, rồi lại chờ lãnh đạo của lãnh đạo đả thông v.v. mà không bị quy kết về quan điểm thế này thế kia. Khó lắm. Ngay E71 đã chứng kiến không ít cán bộ bị chính ủy rồi chỉ huy cấp trên sạc cho đến nơi đến trốn chỉ vì nhiệt tình ngăn chặn tàu Trung Quốc có các hoạt động phi pháp trên lãnh hải của ta. Một số trường hợp thậm chí đã bị kỷ luật vì mất quan điểm lập trường giai cấp, làm trái chỉ đạo của trên.
Về thăm Hải Ninh hôm 8/5/1961, thăm E 248 tại thị trấn Tiên Yên, Bác Hồ dặn đi dặn lại phải không ngừng củng cố đoàn kết Việt Trung. Đoàn kết là sức mạnh; có sức mạnh đoàn kết thì làm gì cũng thành, cán bộ và đồng bào ta phải phát triển quan hệ hữu nghị sẵn có, phải ra sức học tập nhân dân và các đồng chí chuyên gia Trung Quốc để tiến bộ mãi. Trước kia, bọn đế quốc và phong kiến tìm mọi cách chia rẽ nhân dân hai nước Việt – Trung. Chúng xúi giục nhân dân hai nước khinh rẻ lẫn nhau, thù ghét lẫn nhau, để chúng dễ áp bức bóc lột cả hai dân tộc. Ngày nay thì khác hẳn: Hai Đảng ta là anh em. Hai Chính phủ ta là anh em. Nhân dân hai nước là anh em trong đại gia đình xã hội chủ nghĩa. Tình đoàn kết giữa chúng ta vững chắc không gì lay chuyển được.
Quán triệt chỉ đạo này, lãnh đạo tỉnh Hải Ninh cụ thể là đồng chí Bí thư Hoàng Chính đã dũng cảm thưa thật với Bác về một số vấn đề nổi cộm với Trung Quốc và đề nghị Trung ương nhân lúc quan hệ hai bên thuận lợi thì giải quyết triệt để vấn đề chủ quyền trên tinh thần quốc tế vô sản anh em. Phải dùng từ dũng cảm vì trước đó, tướng Phạm Kiệt, tư lệnh Công an vũ trang (Biên phòng), người con đất Quảng Ngãi nổi tiếng gan dạ và kiên trung cũng phải đắn đo chần chừ khi Bí thư Hoàng Chính đề nghị tướng Phạm Kiệt có ý kiến với Bác, mặc dù tướng Phạm Kiệt rất bất bình trước các hoạt động xâm lấn chủ quyền mà Trung Quốc âm thầm tiến hành.
Rồi tại cuộc họp ngày 23/11/1963 tại Hồng Gai bàn về định hướng xây dựng và phát triển tỉnh mới Quảng Ninh (sáp nhập Hải Ninh và Quảng Yên) do Bác Hồ chủ trì, một lần nữa đồng chí Hoàng Chính nhắc lại những nổi cộm về chủ quyền với Trung Quốc cần giải quyết. Song một lần nữa, chủ quyền dân tộc phải nhường chỗ cho tinh thần quốc tế vô sản phục vụ công cuộc kháng chiến. Tới tận những năm 1990, khi Việt Trung thực hiện bình thường hóa quan hệ và tiến hành đàm phán, ký kết Hiệp định phân định biên giới và Hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ thì nhiều khu vực ở tỉnh Hải Ninh (Quảng Ninh bây giờ) mà Trung Quốc “cai quản” thay Việt Nam giai đoạn sau 1954 đã mặc nhiên thuộc về Trung Quốc.

2883. Sẽ có “đả hổ diệt ruồi” ở Việt Nam?

Petrolimex - một đại diện của 'phe lợi ích'?
BBC
Tiến sĩ Phạm Chí Dũng
Gửi cho BBC từ Sài Gòn
21-08-2014
Petrolimex – một đại diện của ‘phe lợi ích’?
“Phe lợi ích” – một khái niệm mới chu toàn từ năm 2013 lồng trong hiện tình chính trị và các phe phái bằng mặt không bằng lòng ở Việt Nam, vừa bất chợt xuất hiện những dấu hiệu bị suy giảm quyền lực từ giữa tháng 7/2014.

Tín hiệu từ Petrolimex

Không phải vô cớ mà Petrolimex (Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam) chấp nhận đến ba lần giảm giá xăng chỉ trong vòng hai chục ngày, tạo nên một kỷ lục hiếm thấy hoặc chưa từng thấy trong lịch sử kinh doanh độc quyền của tập đoàn đầy tính “thân hữu” này.
Dù với tổng mức giảm khiêm tốn 1.430 đồng/lít cho đến ngày 18/8/2014, giá xăng đã trở về gần mức đầu năm 2014. Một tín hiệu “hồi tâm” của Petrolimex? Hay có thể hiểu khác hơn – một dấu hiệu suy giảm quyền lực của “Phe lợi ích” mà Petrolimex luôn là một đại diện tiêu biểu và xứng đáng?


Nhưng đã chưa từng diễn ra một trải nghiệm xứng đáng nào từ Petrolimex suốt từ năm 2007 – lúc kinh tế được coi là “hoàng kim” cho đến thời suy thoái kinh tế bắt đầu từ năm 2008 và tiếp dẫn đến cuối quý 2/2014. Đặc biệt trong bối cảnh hàng trăm ngàn doanh nghiệp “chết” vào năm 2012 và tiếp tục ít nhất 60.00 doanh nghiệp khác “tử vong” vào năm 2013, trong đó có không ít doanh nghiệp vận tải, giá xăng dầu vẫn tăng tiến đều đặn.
Có chăng, giá chỉ tạm “giải lao” vào lúc Quốc hội Việt Nam không giải lao. Mặt bằng giá xăng dầu cũng bởi thế luôn tiến chiếm hết kỷ lục này đến kỷ lục khác, khiến bầu không khí tiêu dùng tại đất nước “Thơ tôi khóc, lệ rơi hình chữ S” luôn quằn quại trong vô vàn bức bối và phẫn nộ.
Đó cũng là bối cảnh mà các chuyên gia phản biện, báo giới và người dân than vãn và kêu gào không ngớt trên tất cả các diễn đàn công luận và trong dư luận. Nhiều bài viết đã phân tích tường tận, cặn kẽ về các cơ sở có thể để kéo giảm giá xăng dầu. Rất nhiều trường hợp giá dầu quốc tế giảm nhưng Petrolimex vẫn kiên định tư tưởng giá xăng Việt Nam chỉ có tiến chứ không lùi. Thảng hoặc phải nhận lãnh phản ứng trực tiếp từ đại biểu quốc hội, Petrolimex lại thực thi chiến thuật “lùi một tiến hai”.
Trong suốt thời gian những năm nền kinh tế chìm vào tồi tệ, các kiến nghị của hội đoàn tới tấp bay về tổng hành dinh bộ ngành liên quan. Thái độ phẫn nộ của những người tiêu dùng nghèo khó nhất như xe ôm cũng cũng đã phải bật lên… Tuy nhiên, mọi tiếng kêu la đều như vấp phải một bức tường đặc sệt não bộ và cực kỳ vô cảm.
Thậm chí một số quan chức của Bộ Công thương và Bộ Tài chính – hai cơ quan liên đới trực tiếp và gián tiếp đến việc tăng giá xăng dầu – còn biểu lộ phát ngôn rằng xăng dầu tăng giá hoàn toàn không làm ảnh hưởng lớn đến chỉ số tiêu dùng và đời sống người dân (!?).
Trong bối cảnh u ám đầy bất nhẫn như thế, điểm ngoặt có vẻ khá kỳ lạ lại khởi nguồn từ khoảng trung tuần tháng 7/2014. Một số vụ việc vốn chìm sâu trong lẩn khuất của giới ngân hàng – nhóm lợi ích được xem là thao túng mặc tình và ghê gớm nhất Việt Nam – “bỗng dưng” phát lộ.
Vụ bắt một hơi ba quan chức cao cấp của Ngân hàng Xây dựng – tổ chức tín dụng được một số dư luận xem là “ruột rà” với Ngân hàng nhà nước – đã khơi dậy một tín hiệu về đòn tấn công của một lực lượng chính trị nào đó nhắm vào “Phe lợi ích”.
Quy luật song hành và bổ trợ giữa kinh tế và chính trị không bao giờ là lạc hậu, đặc biệt trong những điều kiện hết sức “đặc thù” ở Việt Nam.
Không phải ngẫu nhiên mà sau quá nhiều năm tháng nhóm ngân hàng hầu như không bị suy xuyển, mà chỉ đến bây giờ mới lộ diện những Agribank ngập ngụa nợ xấu và nợ rất có thể không cánh mà bay, về ít nhất 8 ngân hàng khác thuộc loại “top ten” cũng bất chợt bị tung hê nợ xấu, về những quan chức ngân hàng dắt dây với nhau và có thể cả với một số chính khách nào đó, về khối tài sản đồ sộ của nguyên Tổng thanh tra chính phủ Trần Văn Truyền như được ai đó “bật đèn xanh” để báo chí làm công tác “thống kê”…
Thành thật mà nói, chưa bao giờ Petrolimex tỏ ra “thâm tình” như lúc này trong việc kéo giá xăng dầu xuống “cùng với đà giảm giá dầu quốc tế”.

Chiến dịch “đả hổ diệt ruồi” ở Việt Nam?

Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng chiến dịch Đả hổ diệt ruồi ở Trung Quốc
Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng chiến dịch Đả hổ diệt ruồi ở Trung Quốc
Cùng với chuyển động “hồi tâm” của Petrolimex và hàng loạt vụ việc đang được khơi gợi trong ngành ngân hàng, một liên tưởng êm dịu cũng dẫn tới việc so sánh về tính thời điểm và sự kiện, khi có vẻ như chiến dịch “diệt ruồi” trong các ngân hàng Việt Nam tiếp liền sau chuyến đi của Dương Khiết Trì – ủy viên quốc vụ viện Trung Hoa – đến Việt Nam, một hành động được coi là mang hàm ý “lên dây cót” cho những quan chức có quan điểm gần gũi với Bắc Kinh.
Cùng thời gian này, đất nước Trung Hoa như lên cơn sốt với chiến dịch “Diệt cả hổ lẫn ruồi” của Tập Cận Bình.
Dường như sau lần chịu việt vị bởi giàn khoan HD981 ở Biển Đông, Tập Cận Bình đã chấp nhận chừa ra một khoảng dung sai nào đó cho những “đồng chí tốt” ở Hà Nội, thay vì gia tăng siết bức mà có thể khiến Trung Quốc bị ảnh hưởng lợi ích giao thương Trung – Việt và còn phải đối phó với một hình ảnh liên minh quân sự “phản Trung” đang hình thành gấp rút tại vòng cung châu Á – Thái Bình Dương.
Thời gian cuối tháng 7/2014 lại chứng kiến một sự kiện, tuy âm thầm nhưng dường như không sút kém tính quan trọng so với chuyến đi của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đến Washington vào tháng Bảy năm ngoái: đại biểu Quốc hội Phạm Quang Nghị hiện diện cũng tại Hoa Thịnh Đốn.
Những gì diễn ra tiếp sau chuyến đi của ông Phạm Quang Nghị thì hầu hết mọi người đều biết. Đó là chuyến công du đột ngột không kém đến Việt Nam của Thượng nghị sĩ John McCain và sau đó là chuyến “giao lưu hải quân” của Đại tướng Martin Dempsey, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ.
Thậm chí còn diễn ra cuộc gặp giữa John McCain với Nguyễn Phú Trọng, để sau đó khi người đứng đầu đảng tuyên bố “Mỹ là đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam”, thì Martin Dempsey cũng không kém cạnh: “Việt Nam có thể trở thành người bạn tốt nhất của Hoa Kỳ”.
Chỉ trong khoảng ba tuần lễ, dường như những người trong “Phe bảo thủ” đã vượt lên một nhịp so với “Phe lợi ích”, khi trước đó thế giằng co là tương quan nổi trội tưởng như còn kéo dài đến tận Đại hội Đảng 12. Ưu thế về chính trị đối ngoại lại dẫn đến ưu điểm về công tác đối nội và tạo ra hiệu ứng toàn diện tới từng từng tế bào của các nhóm lợi ích, trong đó đương nhiên có cả các tế bào doanh nghiệp và những nhân vật “trung kiên” với lợi ích nhóm.
Bất chấp dân tình khổ sở vì thu nhập eo hẹp nhưng vẫn phải oằn vai gánh số lỗ hơn 10.000 tỷ đồng cho mình, Petrolimex chẳng có lý do nào để “hồi tâm” bằng ba lần giảm giá xăng liên tiếp.
Chỉ có thể một mệnh lệnh thầm kín và khẩn cấp nào đó được truyền xuống từ “Thủ trưởng” mới có thể làm cho con tim tê liệt của tập đoàn xăng dầu độc tôn và độc quyền này phải rung động, khiến họ bắt đầu phải tính đến “hậu sự”, nhằm tránh thoát những đòn roi hiểm hóc có thể phát ra bởi một chiến dịch “đả hổ diệt ruồi” – ngộ nhỡ sẽ xảy ra đến mức xáo trộn đời sống chính trị ở Việt Nam ngay trong thời gian tới.
Lại nhớ về thời điểm sau trung tuần tháng 7/2014 một chút, Carl Thayer – một trong số ít chuyên gia quốc tế được coi là thạo tin về nội tình triều chính Việt Nam – đã bật ra một Bấm nhận định mà có lẽ khiến nhiều người sửng sốt: “Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có thể bị gạt sang một bên”…
Bài phản ánh văn phong và quan điểm riêng của tác giả, nhà báo độc lập ở TP HCM.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét